Кіріспе

Нью-Йорк қаласы мен Нью-Джерси арасындағы Гудзон өзенінің бөлігі (Noort Rivier) – АҚШ-тағы Нью-Йорк қаласы маңында және Нью-Джерсидің солтүстік-шығысындағы Гудзон өзенінің ең оңтүстік бөлігіне берілген балама атау.

20 ғасыр

1909 жылы екі туннель салынып жатыр: біреуі Солтүстік өзені туннельдері, екіншісі – Гудзон құбырлары. Сол жылы Генри Хадсонды, өзенді алғашқы болып суреттеген еуропалықты, және Роберт Фултонды, Америкада алғашқы кездік кемені (Солтүстік өзені кездігі) пайдаланған адамды еске алу үшін Хадсон-Фултон мерекесі өткізілді, бұл су жолының қалай аталуы керек деген дауға себеп болды. Бұрын теңіз, теміржол және өнеркәсіптік қызметтерге пайдаланылған жағалаудың көп бөлігі қазір демалысқа арналған жағажайлар мен пирстерге айналды. Нью-Джерсидегі Гудзон жағалауында Гудзон өзені жағалау жолы шамамен 18 мильге созылады. Манхэттенде Гудзон өзені паркі Баттери паркінен 59-шы көшеге дейін жалғасады.

Картадағы Солтүстік өзен

Ұлттық мұхит және атмосфералық басқарудың қазіргі карталары төменгі өзенді "Гадсон" деп атайды, ал Америка Құрама Штаттарының геологиялық қызметі "Солтүстік өзенін" Гудзон өзенінің баламалы атауы ретінде тізімдейді, оны өзеннің кез келген бөлігі ретінде нақтыламастан. Hagstrom Maps, бұрын Нью-Йорк қаласының жетекші карта жасаушысы және карталарындағы ерекше және көне атауларымен, ерекшеліктерімен және артефакттарымен танымал, бірнеше өнімдерінде Манхэттенге жақын орналасқан Гудзон өзенінің барлық немесе бір бөлігін "Солтүстік өзен" деп белгілеген. Мысалы, 1997 жылғы Манхэттеннің Hagstrom картасында Нью-Джерси штатының Гудзон округі мен Төменгі Манхэттен арасындағы өзеннің бөлігі, шамамен Солтүстік өзенінің пирстері орналасқан жерге сәйкес, "Солтүстік өзен" деп аталды, ал "Гудзон өзені" деген белгі Манхэттеннің орталық бөлігінің үстінде қолданылды. 2000 жылғы Hagstrom-ның Нью-Йорк [Мемлекеттік] жол картасына енгізілген "Нью-Йорк қаласына солтүстік бағыттары" картасында Манхэттенге жақын орналасқан бүкіл өзен "Гудзон өзені (Солтүстік өзені)" деп аталды, ал Таппан Зидегі өзен "Гудзон өзені" деп аталды.

Солтүстік өзенінің айлақтары

Манхэттеннің Хадсон жағалауындағы пирстер бұрын теңізге жүретін кемелерді тиеу-түсіру және тоқтату үшін пайдаланылған. Кеме жүрісі туралы хабарламаларда олар, мысалы, "14-ші пирс, Солтүстік өзен" деп белгіленген. Өзен сияқты, "Солтүстік өзен пирстері" деген атау көбінесе "Гадсон өзені пирстері" немесе жай ғана пирс пен нөмірмен алмастырылды, мысалы, "54-ші пирс". 40-шы пирс Хьюстон көшесінде орналасқан, ал солтүстікке қарайғы пирстердің нөмірі жақын маңдағы көшенің нөміріне 40 қосылғаннан кейін беріледі, мысалы, Солтүстік өзеннің 86-шы пирсі Батыс 46-шы көшеде орналасқан. Манхэттеннің төменгі бөлігінде бұрын болған көптеген пирстер 20 ғасырдың соңғы жартысында пайдаланылмай қалды немесе қиратылды. Қалған пирстер – Батареядағы А пирсі және Солтүстік Мур көшесіндегі 25-ші пирстен бастап 59-шы көшедегі 99-шы пирске дейінгі пирстер. Осы пирстердің көпшілігі мен олардың арасындағы жағалау Гудзон өзені паркінің құрамына кіреді, ол 59-шы көшеден Батареяға дейін созылады. 1998 жылы Нью-Йорк қаласы мен Нью-Йорк штатының бірлескен жобасы ретінде құрылған бұл парк бірнеше үзіліссіз жер учаскелерінен және пирстерден тұрады, олардың жалпы ауданы шамамен 500 мың шаршы метрді құрайды, сондай-ақ өзеннің бір бөлігі де кіреді. Парк жобасының аясында бірнеше пирс жаңа мақсатта пайдалану үшін қайта жаңартылды, 2011 жылға дейін жоспарланған жұмыстың шамамен 70% аяқталды.

Темір жолдар мен паромдар

1900 жылдардың басында Солтүстік өзенінің туннельдері мен Хадсон және Манхэттен темір жолының құбырлары ашылғанға дейін жолаушылар мен жүктер шығысқа қарай саяхаттау үшін өзенді кесіп өтуге мәжбүр болды. Бұл интермодальдық терминалдардың, теміржол аулаларының, паромдық аялдамалардың, доктардың, баржалардың және платформалық вагондардың кең желісіне әкелді. 19-шы ғасырдың ортасынан 20-шы ғасырдың ортасына дейін өзеннің батыс жағалауы бәсекелес теміржолдар басқаратын кең аумақтарға ие болды. Олардың көпшілігі қазір жойылды, бұл Хадсон өзенінің жағалауындағы пирстерде, саябақтарда, жағажайларда және мариналардағы жағалауға қоғамдық қол жеткізілуге мүмкіндік берді. Жаңа паромдық аялдамалар мен жаяу жүргіншілерге арналған эксклюзивті терминалдар салынды. Коммунипау терминалы 1864 жылдан 1967 жылға дейін жұмыс істеді. Ол Нью-Джерсидің Орталық темір жолына тиесілі болды және Балтимор және Огайо, сондай-ақ Рединг компаниясының пойыздарын да қабылдады. CRRNJ негізгі паромдары Либерти көшесіндегі 11-ші пирге дейін жүрді. Бұл тарихи ескерткіш қазір Либерти штаттық паркінің маңызды бөлігі және Эллис аралы мен Либерти аралына паром терминалы болып табылады. Терминал Моррис каналының Үлкен бассейніне (Пенсильванияның кендерінен антрацит тасымалдау үшін пайдаланылған) жақын орналасқан, ол өзеннің аузына порт арқылы кірді. Exchange Place станциясы 1834 жылы алғашқы жағалау терминалының орналасқан жері болды, ал оның үлкен мұрагері 1961 жылға дейін пайдаланылды. Паулюс-Хуктан тұрақты паром қызметі голландтық отарлау кезеңінің басында басталды. Бастапқы станция Нью-Джерси темір жолымен 1812 жылы Роберт Фултон мен Роберт Ливингстон бастаған әлемдегі алғашқы булы паром қызметін қамтамасыз ету үшін салынды. 20-шы ғасырда Пенсильвания темір жолы дәуірінде станция Exchange Place деп аталды, бұл трамвай аялдамасы мен Хадсон және Манхэттен темір жолының құбыр станциясы үшін жергілікті атау болды. Негізгі паром Кортландт көшесіне қарай жүрді. Аудан қазір кейде қаржылық компаниялар мен көкпарлардың шоғырланғандығына байланысты "Уолл-стрит-Вест" деп аталады. Бүгінде паромдар Battery Park City Ferry Terminal, Уолл-стриттегі 11-ші пирге және Батыс Мидтаун паром терминалына жүреді. Павония терминалы 1861 жылдан 1958 жылға дейін жұмыс істеді. 1889 жылы Эри темір жолымен аяқталған терминал, жартылай толтырылған Харсимус шығанағына созылған Ұзын доктың соңында орналасқан. Джерси Сити терминалын Нью-Йорк, Сусквехана және Батыс темір жолы да пайдаланды. Ол 17-шы ғасырғы Жаңа Нидерландтың Павония елді мекенінің атымен аталған. Паром қызметі 1840 жылдары басталды. Кейіннен негізгі Павония паромдары Чемберс көшесі мен 23-ші көшеге дейін жүрді. Эридің Павония пойыздары 1956 және 1958 жылдар аралығында Хобокен терминалына көшірілді, ал паромдар мен терминал тасталды. Терминал мен аулалар қазір Ньюпорттың тұрғын және коммерциялық ауданына айналды. Хобокен терминалы әлі де қолданылып келе жатқан Хадсон өзенінің соңғы терминалы және қазір NJ Transit басқарады. Паром қызметі 1834 жылы Джон Стивенс тарапынан басталды. Пойыз қызметі 1863 жылы Моррис және Эссекс темір жолымен басталды және 1908 жылы терминалды салған Делавэр, Лаккаванна және Батыс темір жолымен алмастырылды. Кейін DL&W Эримен бірігіп, Эри Лаккаванна теміржолын құрды, ол Conrail құрамына енгеннен кейін 1970 жылдары мемлекеттік басқаруға өтті. Хобокен паромдарының негізгі бағыттары Барклей көшесіне, Кристофер көшесіне және 23-ші көшесіне дейін жүрді; бұл паромдар 1967 жылға дейін жұмыс істеді. Бүгінде NY Waterway паромдары Battery Park City Ferry Terminal, Уолл-стриттегі 11-ші пирге және Батыс Мидтаун паром терминалына жүреді. Уихокен терминалы 1884 жылдан 1959 жылға дейін Нью-Йорк орталық темір жолының Батыс жағалауы теміржолының бөлімшесі, сондай-ақ Нью-Йорк, Онтарио және Батыс теміржолы үшін аялдама ретінде жұмыс істеді. Кең көлемді Уихокен аулалары сонымен қатар Нью-Джерси Жоғарғы теміржолымен Эри теміржолының жүк тасымалын жүргізді. Нью-Йорк орталық теміржолының 69-шы көшедегі көпірі қазір тарихи ескерткіш болып табылады. Негізгі Уихокен паромдары өзеннен 42-ші көшеге тікелей жүрді және бір уақыт бойы Линкольн тас жолының бөлігі болды. Басқа паромдар 14-ші көшеге және Кортландт көшесіне де бағытталды. Берген төбесіндегі бастапқы туннельді қазір Хадсон-Берген жеңіл рельсі пайдаланады және онда Бергенлайн даңғылы станциясы орналасқан. Паром қызметі қазір Weehawken Port Imperial-ден West Midtown Ferry Terminal, Battery Park City Ferry Terminal және Wall Street-ке жүзеді. Нью-Йорк, Сусквехана және Батыс теміржолының Эджвотердегі Шадсайдтағы аялдамасы 1894 жылы көмір және басқа да өнімдерді тасымалдау үшін ашылды. Бұл кең аумақты толтыруға және Hess Oil and Chemical, Lever Brothers, Alcoa және Ford Motor Company сияқты өнеркәсіптік өсімге әкелді. Манхэттеннен көптеген жұмысшылар 125-ші көшеден пароммен жұмыстарын таба алды. Эджвотердегі заводтар бұзылып, бұрынғы ластанған жерлер тұрғын, сауда және демалыс аймақтарына айналдырылды. Паром қазір Edgewater Landing-ден West Midtown Ferry Terminal-ға жүреді.