Кіріспе

Білімді әріптес

"Әріптес" ұғымының нақты мағынасы контекстке байланысты. Ғылыми немесе кәсіби қоғамдарда бұл өз жұмысы мен жетістіктері үшін ерекше сайланған, артықшылықты мүшеге сілтеме жасайды. Жоғары білім беру ұйымдарында әріптес белгілі бір колледж немесе университеттің жоғары деңгейдегі оқытушылар тобының мүшесі немесе кейбір университеттердің басқару органының мүшесі болуы мүмкін; сондай-ақ, бұл арнайы таңдалған аспирант болуы мүмкін, ол белгілі бір мерзімге (әдетте бір жыл немесе одан да көп) стипендия, зерттеу мүмкіндіктері және басқа да артықшылықтар беретін лауазымға (феллошип деп аталады) тағайындалады, осының орнына оқу немесе зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін, көбінесе оқыту қызметтерін ұсынады.

Медициналық стипендиялар

АҚШ-тың медициналық мекемелерінде феллоу – резиденттураны аяқтаған (мысалы, ішкі медицина, педиатрия, жалпы хирургия сияқты) және қазір 1-ден 3 жылға дейінгі таңдаулы мамандық бойынша оқудан өтіп жатқан маманды білдіреді (мысалы, кардиология, педиатриялық нефрология, трансплантациялық хирургия және т.б.).

Академиялық лауазым ретінде

Ғылыми қызметкер атағы университет немесе осы сияқты мекемедегі академиялық қызметті көрсету үшін қолданылуы мүмкін; ол Ұлттар Достастығындағы оқытушылық мансап жолындағы лектор лауазымымен шамалас.

Қаржылық грант ретінде

Ғылыми қызметкер академиялық қаржы грантын немесе стипендияны алған адамды да білдіре алады. Мысалы, Германияда Александр фон Гумбольдт қоры сияқты мекемелер докторантурадан кейінгі зерттеулер үшін ғылыми стипендия ұсынады және оның иесін ғылыми қызметкер деп атайды, ал сыйлық алған адам өз үй институтында белгілі бір академиялық атаққа ие болуы мүмкін (мысалы, Приватдоцент). Бұл көбінесе бағдарламаның немесе ұйымның атына дейін қысқартылады, мысалы, Дороти Ходжкин стипендиясы, Дороти Ходжкин ғылыми-зерттеу стипендиясы емес, егер бұл басқа стипендиямен шатастырмаса (мысалы, Корольдік қоғам университетінің ғылыми-зерттеу стипендиясы). АҚШ және Канадада аспирантурадағы стипендиат – аспирантура стипендиясын алған адам. Мысалдарға NSF Graduate Research Fellowship, DoD National Defense Science and Engineering Graduate Fellowship, DOE Computational Science Graduate Fellowship, Guggenheim Fellowship, Rosenthal Fellowship, Frank Knox Memorial Fellowship, Вудроу Уилсон оқытушыларының стипендиясы және Президенттік басқару стипендиясы кіреді. Ол болашақ немесе қазіргі студенттерге олардың академиялық немесе ғылыми жетістіктеріне байланысты беріледі. Ұлыбританияда ғылыми-зерттеу стипендиялары докторантурадан кейінгі зерттеушілерді қолдау үшін беріледі, мысалы, Велком Траст және Биотехнология және биологиялық ғылымдар жөніндегі ғылыми-зерттеу кеңесі (BBSRC) қаржыландыратын зерттеушілер. Цюрихтегі ЭТХ-да докторантурадан кейінгі стипендиялар келіп тұратын зерттеушілерді қолдайды. MacArthur Fellows Program (әлде "ғалымдар гранты") – АҚШ-та берілетін беделді ғылыми стипендия.

Стипендиялар оқыту бағдарламасы ретінде

Стипендиялар қысқа мерзімді біліктілікті арттыруға мүмкіндік береді, мысалы, үкіметте тәжірибе алуға, АҚШ Ғылымды дамыту қауымдастығының және Америка өнер мен ғылым академиясының стипендиялық бағдарламалары сияқты. Кейбір мекемелер стипендияларды кәсіби дайындық бағдарламасымен қатар қаржылық қолдау ретінде ұсынады, мысалы, Балсилли халықаралық қатынастар мектебінде оқу және басқа да төлемдер стипендия есебінен жүзеге асырылады.

Ежелгі университеттерде

Оксфорд, Кембридж және Дублин университеттерінің ежелгі университеттерінде оқытушылар құрамының мүшелері әдетте екі мәртебеге ие: біреуі – университет кафедрасының ішінде оқырман, лектор немесе басқа академиялық шен, басқа университеттердегідей, ал екіншісі – университет колледждерінің бірінің стипендиаты. Кейде университет дондары деп аталатын стипендиатар колледждің басқару органының құрамына кіреді. Олар күнделікті басқару үшін кеңес сайлай алады. Барлық стипендиатар өз колледждерінде белгілі бір жеңілдіктерге ие, соның ішінде High Table-де тегін тамақтану және колледждегі бөлмеге (тегін) құқығы болуы мүмкін. Кембриджде зейнеткер академиктер стипендиаты болып қала беруі мүмкін. Алайда, Оксфордта Басқару органының стипендиаты әдетте зейнеткер стипендиаты болып сайланады және зейнеткерлікке шыққаннан кейін Басқару органынан шығып кетеді. Колледждің көрнекті бұрынғы мүшелері немесе оның демеушілері мен достары өмір бойына "Құрметті стипендиаты" болып сайлануы мүмкін; бірақ шектеулі тамақтану құқығынан басқа, бұл тек құрметті мәртебе. Көптеген Оксфорд колледждерінде "Арнайы сайлау арқылы стипендиаты" немесе "Қосымша стипендиаты" бар, олар оқытушылар құрамының мүшелері болуы мүмкін, бірақ міндетті түрде Басқару органының мүшелері болмайды. Колледждің кейбір жоғары лауазымды әкімшілері, мысалы, казнашылар, стипендиаты болып тағайындалады және осылайша колледжді басқаруға қосқан үлесі үшін басқару органының мүшелеріне айналады.

АҚШ-та

АҚШ-тағы кейбір университеттерде "fellows" – бұл академиялық емес, атқарушы емес сенімділер ретінде әкімшілік лауазымдардағы Қамқорлар кеңесінің мүшелері.

Коммерциялық емес және мемлекеттік стипендиялар

"Фило" атағы коммерциялық емес немесе мемлекеттік ұйым жүзеге асыратын кәсіби даму бағдарламасына қатысушыларға беріледі. Бұл типтегі фило – бұл белгілі бір академиялық немесе кәсіби тәжірибесі бар мамандар үшін коммерциялық емес ұйымның мақсатына қызмет ететін қысқа мерзімді (1–2 жыл) жұмыс мүмкіндігі. Филоларға стипендиямен қатар кәсіби тәжірибе және басшылық дағдыларын арттыру оқулары ұсынылады.