Кіріспе

Бенгал тіліндегі поэзия – бенгал тіліндегі поэзияның бай дәстүрі, оның көптеген түрлі формалары бар. Бенгалияда пайда болған бенгал поэзиясының тарихы үш кезеңнен өтті: ерте поэзия (мысалы, Чаряпада), орта ғасырлық поэзия және заманауи поэзия дәуірі. Әр дәуірде поэзияның әртүрлі формалары мен поэзиялық дәстүрлер қалыптасты. Бенгал қайта өркендеу кезеңінде бұл дәстүр өрге жұқты, бірақ ол бұл қозғалыстан тәуелсіз дамыды. Көп ғасырлар бойындағы көрнекті бенгал ақындары: Чандидас, Алаол, Рампрасад Сен, Майкл Мадхусудан Датт, Набиндра Сен, Рабиндранат Тагор, Движендралал Рей, Сатиендранат Датта, Кази Назрул Ислам, Джибананнда Дас, Жасимуддин, Суканта Баттачарья, Аль Махмуд.

Кіріспе

Бенгалияның күнделікті тілдегі диалектісіндегі поэзия алғаш рет пракриттен пайда болды және жергілікті әлеуметтік-мәдени дәстүрлерге негізделген. Ол Веданың ритуалдары мен заңдарына қарсы болды, керісінше, негізінен буддалық ғалымдар болған ақындардың сахаджая дәстүрлерін қолдады. Орта ғасырларда путилер пайда болды, олар мұсылман өмірінде маңызды рөл атқарды және поэзия лексикасына парсы және араб тілдерінің көптеген элементтерін енгізді. Шах Ғарифулла өзінің "Әмір Хамза" дастанымен осы пути дәстүрін бастады деп есептеледі. Осы кезеңде көптеген жоңғонамалар, яғни шайқастар туралы путилер жазылды. Жонгонамалар көбінесе азалы әуенмен ерекшеленді. Кербелаға арналған шығармалар марсия (араб тілінде "қасірет" деген мағынаны білдіреді) әдебиеті деп аталды. Жанағам және марсия әдебиеті алғаш рет Арабияда, содан кейін Персияда дамыды. Мұсылман суфилері мен сарбаздары Бенгал және Аракан халқына осы поэзия түрін бенгал тілінде таныстырды. Белгілі шығармалары: Шейх Файзулланың "Зәйнәптің Чаутишасы", Мұхаммед ханның "Мақтул Хусейн" және Шербаздың "Қасымның шайқасы және Фатиманың өмірі". Бұл туындылар бенгал халық поэзиясын парсы-араб оқиғаларымен және тақырыптарымен үйлестірді және Бенгалдың мұсылман мәдениетінің маңызды бөлігі саналады.

Ежелгі және ортағасырлық дәуірлер

"Чарияпад" – бенгал тіліндегі ең көне поэзия және әдеби үлгі. Бұл – жаңа үнді-арий тілдерінің ең көне еңбегі. Бұл гимндердің авторлары, X-XII ғасырларда жазылған, буддалық сиддхачарьялар болған. 24 негізгі "Чарияпад" авторы: Луи Па, Куккурипа, Бируапа, Гундарипа, Чатилпа, Бхусук Па, Канпа, Камбаламбарпа, Домбипа, Шантипа, Махиттапа, Вейнапа, Сархапа, Шабар Па, Аздебпа, Дхенпана, Данкапа, Дарикпа Дхампа, Тантрипа, Ларидомбипа. 1200-1350 жылдар аралығы бенгал әдебиетінде "бенгал әдебиетінің қараңғы дәуірі" деп белгіленген. Осы кезеңде Бадучандидас "Шрикришнакиртан" шығармасын жазды. Бұл дәуірдегі тағы бір көрнекті ақындар: Видяпати, Жнандас, Говиндадас, Яшорадж Хан, Чандкажи, Рамчандра Басу, Балрам Дас, Нархари Дас, Вриндаван Дас, Басудавас, Бансибад. Сейед Сұлтан, Хархари Саркар, Фатех Парамананда, Ганшиям Дас, Гайас Хан, Алаол, Дин Чандидас, Чандрашехар, Харидас, Шиврам, Карам Али, Пир Мухаммад, Хирамани, Бхавананда. "Маңғал Кавья" поэзиясының танымал ақындары: Қанахари Датт, Нараян Дев, Виджайгупта, Бипрадас Пиплай, Мадхав Ачарья, Мукундарам Чакраборти, Ганрам Чакраборти, Шришам Пандит, Бхарт Чандра Рой Гунакар, Кемананда, Кетка Дас Кемананда, Движ Мадхав, Ади Рупрам, Маник Рам, Майур Бхатт, Келерам, Рупрам, Ситарам Дас, Шямж. XVIII ғасырдағы екі көрнекті шакта-бхакти сарай ақындары – Бхаратчандра Рей және Рампрасад Сен.

Батыс Бенгалия мен Бангладеш ақындары

1947 жылы Үндістанның бөлінуінен кейін бенгал ақындары Үндістан мен Пәкістанның ұлтшылдық бағыттары бойынша екіге бөлінді. Батыс Бенгалияда көркем әдебиет өркендеді. Шакти Чаттопадхяй, Биной Мажумдар, Самир Ройчудхури, Малай Рой Чоудхури, Субимал Басак, Пранабкумар Чаттопадхяй, Субодх Саркар сияқты көптеген ақындар пайда болды. Шығыс Бенгалия ақындары басқа, бірақ ұқсас жолмен дамыды, олардың көпшілігі Кази Назрул Ислам мен басқа да көрнекті ақындардан шабыттанды. Осы кезеңдегі танымал бенгал мұсылман ақындарының қатарында Фаррух Ахмад, Талим Хосейн, Ғолам Мостофа және Раушан Яздани болды. Бангладеш азаттық соғысы мен тәуелсіздік күресі келесі жылдары кең таралған тақырыпқа айналды. Аль Махмуд 20 ғасырдағы ең ұлы бенгал ақындарының бірі деп есептеледі.