Кіріспе
Mozilla Foundation (моз://а) – ашық кодты Mozilla жобасын қолдау және бірлесіп басқару мақсатында құрылған американдық коммерциялық емес ұйым. 2003 жылдың шілдесінде құрылған бұл ұйым, дамуды басқаратын саясатты белгілейді, маңызды инфрақұрылымды басқарады және Mozilla тауарлық белгілері мен авторлық құқықтарын қорғайды. Оның екі салық төлейтін еншілес компаниясы бар: Mozilla Corporation, көптеген Mozilla әзірлеушілерін жұмысқа алып, Mozilla Firefox веб-браузерін шығаруды үйлестіреді, ал MZLA Technologies Corporation, Mozilla Thunderbird электрондық пошта бағдарламасымен жұмыс істеу және оның жаңа нұсқаларын шығару үшін әзірлеушілерді жұмыспен қамтиды. Mozilla Foundation Netscape компаниясына байланысты Mozilla ұйымымен құрылған. Қазіргі таңда ұйымның кеңсесі Силикон алқабындағы Маунтин-Вью қаласында (Калифорния, АҚШ) орналасқан. Mozilla Foundation өзін "Интернетте ашықтықты, жаңаруды және қатысуды қолдайтын коммерциялық емес ұйым" деп сипаттайды. Mozilla Foundation Mozilla манифесімен басшылыққа жүреді, онда Mozilla "Интернеттің қоғамдық мүддеге және коммерциялық салаға тиімді болуы үшін маңызды" санайтын 10 принцип тізілген.
The Mozilla Foundation (stylized as moz://a) is an American non profit organization that exists to support and collectively lead the open source Mozilla project. Founded in July 2003, the organization sets the policies that govern development, operates key infrastructure and controls Mozilla trademarks and copyrights. It owns two taxable subsidiaries: the Mozilla Corporation, which employs many Mozilla developers and coordinates releases of the Mozilla Firefox web browser, and MZLA Technologies Corporation, which employs developers to work on the Mozilla Thunderbird email client and coordinate its releases. The Mozilla Foundation was founded by the Netscape affiliated Mozilla Organization. The organization is currently based in the Silicon Valley city of Mountain View, California, United States. The Mozilla Foundation describes itself as "a non profit organization that promotes openness, innovation and participation on the Internet". The Mozilla Foundation is guided by the Mozilla Manifesto, which lists 10 principles which Mozilla believes "are critical for the Internet to continue to benefit the public good as well as commercial aspects of life".
Тарих
1998 жылғы 23 ақпанда Netscape Mozilla Application Suite-тің дамуын үйлестіру үшін Mozilla ұйымын құрды. AOL (Netscape-тің бас компаниясы) Mozilla ұйымымен байланысын күрт қысқартқаннан кейін, Mozilla Foundation 2003 жылғы 15 шілдеде Netscape-ке тәуелсіз Mozilla-ның өмір сүруін қамтамасыз ету мақсатымен құрылды. AOL Mozilla Foundation-ті құруға көмектесіп, ұйымға аппараттық және зияткерлік меншік аударды, алғашқы үш айда үш адамнан тұратын команданы жұмысқа алды және екі жыл ішінде Foundation-ға 2 миллион доллар көмектесті. 2019 жылғы қыркүйекте Mozilla Foundation, Creative Commons және Coil Interledger протоколын қолданатын технологияларды, контентті және идеяларды дамытуға қолдау көрсету үшін 100 миллион долларлық «Вебке грант» қорын жариялады. Бұл қордың басқаруы 2021 жылы Interledger Foundation-ға берілді.
Mozilla корпорациясы
2005 жылдың 3 тамызында Mozilla Foundation Mozilla Corporation құрылғанын жариялады, ол «өзінің ата-анасы Mozilla Foundation-ның коммерциялық емес, қоғамдық мүдделерге қызмет ететін және Mozilla өнімдерін әзірлеуге, маркетингке және таратуға жауапты болатын салық төлейтін еншілес компания» ретінде сипатталды. Ол сонымен қатар, табыс әкелетін көптеген компаниялармен қарым-қатынастарды да басқарады. Mozilla Foundation-нан өзгеше, Mozilla Corporation салық төлеуші ұйым болып табылады, бұл оған кіріс және бизнес қызметінде үлкен тәуелсіздік береді. 2004 жылдан 2014 жылға дейін түсімнің көп бөлігі Firefox веб-браузерінде әдепкі іздеу жүйесі болған Google-мен жасалған келісімнен түсті. 2014 жылдың қарашасында Mozilla Yahoo! компаниясымен бес жылдық серіктестікке қол қойды, нәтижесінде Yahoo! Search АҚШ-тағы Firefox үшін әдепкі іздеу жүйесі болды. Yandex Search Ресейдегі Firefox үшін әдепкі, ал Baidu Қытайдағы әдепкі рөлін сақтап қалды. 2017 жылдың қарашасында Mozilla Yahoo! компаниясымен жасалған келісімді жоспарланған мерзімнен екі жыл бұрын тоқтатты. Келісімді бұзуға байланысты көптеген факторлар айтылды, соның ішінде Mozilla компаниясының ауысуға байланысты түсімнің төмендеуін байқағаны туралы мәлімдемелер де болды, бірақ бұл Verizon және Oath компанияларының Yahoo! компаниясын сатып алуымен байланысты болуы мүмкін. Mozilla компаниясының бас бизнес және құқықтық директоры Денел Диксонның сөзіне сүйенсек, «Біз Yahoo! компаниясымен жасалған келісімді бірқатар факторларды ескере отырып, оның ішінде брендіміз үшін ең жақсысын істеу, сапалы веб-іздеуді қамтамасыз ету және пайдаланушыларымыз үшін мазмұнмен жақсырақ тәжірибе ұсыну мақсатындағы шарттық құқығымызды пайдаландық. Біз Oath және Verizon компанияларымен іздеуден басқа да салаларда жұмыс істеуге мүмкіндіктер бар деп санаймыз».
Mozilla Қытай
Beijing Mozilla Online Ltd, Mozilla China, Mozilla корпорациясының толық қарызындағы еншілес компаниясы. Mozilla China-ның бас кеңсесі Пекинде орналасқан.
MZLA Technologies Corporation корпорациясы
2020 жылдың 28 қаңтарында Mozilla Foundation Thunderbird жобасы енді толыққанды меншікті жаңа еншілес компаниясы – MZLA Technologies Corporation арқылы жүзеге асырылатынын хабарлады. Бұл, бұрын мүмкін болмаған өнімдер мен қызметтерді ұсыну мүмкіндігін зерттеу және серіктестіктер мен қайырымдылық емес үлестер арқылы кіріс табу мақсатында жасалды.
Қаржыландыру
Mozilla Foundation Mozilla корпорациясының жылдық таза табысының 2%-ы есебінен және 2016 жылы 8,3 миллион АҚШ долларынан астам қаржымен қаржыландырылады. 2003 жылы алғашқы қаржыландыру AOL-ден, 2 миллион АҚШ доллары, және Митч Капордан, 300 000 АҚШ доллары түсті. Топ АҚШ салық кодексінің 501(c)(3) бөліміне сәйкес салықтан босатылған, бірақ Mozilla Corporation еншілес компаниясы салық төлейді. 2006 жылы Mozilla Foundation 66,8 миллион АҚШ доллары табыс тапты, оның 61,5 миллионы Google-дан түскен «іздеу роялтилеріне» тиесілі. 2004 жылдан 2014 жылға дейін қор Google-мен келісім шартқа отырып, Google Search-ті Firefox браузерінің іздеу жолағында әдепкіге орнатып, іздеу сілтемелерін жіберді; сондай-ақ, Firefox тақырыбындағы Google іздеу сайты Firefox-тың бастапқы беті ретінде белгіленді. Алғашқы келісімшарт 2006 жылдың қараша айында аяқталды. Бірақ Google келісімшартты 2008 жылдың қарашасына және 2011 жылға дейін жаңартты. 2011 жылдың 20 желтоқсанында Mozilla келісімшарттың 2014 жылдың қарашасына дейін кем дегенде үш жылға қайта жаңартылғанын хабарлады, бұл бұрынғы төлемнен үш есеге артық, яғни жылына шамамен 300 миллион АҚШ долларына тең. 2014 жылы Mozilla-ның роялтиден түскен табысының шамамен 90%-ы осы келісімшарттан құралды. 2014 жылдың қарашасында Mozilla Yahoo! компаниясымен бес жылдық серіктестікке қол қойды (2014 жылдың желтоқсанынан бастап күшіне енді), осыған сәйкес Yahoo! Search Солтүстік Америкада Firefox үшін әдепкі іздеу жүйесі болды. Бұл серіктестік Yahoo! немесе оны сатып алған компания төлеуге міндетті 375 миллион АҚШ долларынан тұратын жылдық төлемді көздейді. Сондай-ақ, егер сатып алушымен жұмыс істегісі келмесе, Mozilla келісімшартты мерзімінен бұрын тоқтату құқығын сақтайды, бірақ сатып алушы 2019 жылға дейін Mozilla-ға жыл сайынғы толық соманы төлеуге міндетті еді. Ресейде әдепкі іздеу жүйесі Yandex, ал Қытайда Baidu болады. Содан кейін Mozilla әдепкі іздеу жүйесі ретінде Google-ға қайта оралғанын хабарлады. Бұл Yahoo! серіктестігін мерзімінен бұрын тоқтатуды білдірді.
Қамқорлық
2006 жылы OpenBSD-нің Тео де Раадтының OpenSSH-ді өздерінің жинақталған дистрибутивтерінде пайдалану арқылы табыс көретін корпоративтік ұйымдардан қаржыландыру туралы сұранысы бойынша, Mozilla Foundation де Раадт пен OpenBSD-ге OpenSSH дамыту үшін 10 000 доллар сыйлады. Бұл қаржы Google-дің қызметінен түскен табыс есебінен бөлінді. Mozilla Foundation OpenSSH болмаса, көптеген әзірлеушілердің жұмысы қауіпсіз емес және қауіпті әдістермен жүзеге асырылатынын анықтады және осының алғысын білдіре отырып, қаржылай көмек көрсетті. 2010 жылдың соңында Mozilla Foundation Ноксвилл хайуанатбағымен бірлесіп, жоғалуға жақын тұрған қызыл пандалар туралы хабардар ету мақсатында жұмыс істеді. Ноксвилл хайуанатбағында туған екі қызыл панда (әлде Firefox) баласы Mozilla қауымдастығының ресми мүшесі атанды. Балапандарды онлайн дауыс берушілер Spark және Ember деп атады, ал Mozilla бірнеше ай бойы балапандардың 24 сағаттық тікелей бейне трансляциясын жүргізді.