Кіріспе

Ойын кезінде үй формасының немесе сыртқы форманың орнына киілетін футболка немесе форма – үшінші футболка, үшінші костюм, үшінші свитер немесе баламалы форма. Көбінесе екі қарсыласатын команданың басқа формаларының түстері тым ұқсас болғандықтан, оларды бір-бірінен ажырату қиын болғанда қолданылады. Баламалы формалар – кәсіби спорт ұйымдарының жанкүйерлерге сату арқылы табыс табуының тиімді жолы. Солтүстік Америка спорт лигаларының ішінде Ұлттық футбол лигасы жыл сайын 1,2 миллиард долларлық футболка сатудан түсім алады, ал Ұлттық баскетбол лигасы екінші орында тұр, ол жыл сайын 900 миллион доллар сатады. Баламалы форманың тағы бір мақсаты – түрлі мәселелерді қолдау, мысалы, «Централ Кост Маринерс» командасы қызыл лента күнінде қызыл түсті баламалы форма киеді. Қосымша баламалы формалар немесе төртінші және бесінші жиынтықтар көбінесе қолданылмайды, бірақ кейде командалардың басқа формалары түстердің үйлесімсіздігін тудырғанда немесе формалар қолдануға жарамсыз болғанда қажет болады. Егер командалар бір маусымда үштен астам форма кисе, қосымша формалар әдетте бұрынғы маусымдардан қайта пайдаланылады. АҚШ және Канаданың төрт ірі кәсіби спорт лигасында үшінші таңдау формалары немесе костюмдер қолданылады. Еуропалық кәсіби футболда және кейбір еуропалық кәсіби регби клубтарында үшінші жиынтықтар кең таралған. Баламалы формалар Австралияның ең ірі екі отандық лигасында – Австралия футбол лигасы (аустралиялық ережелер бойынша) және Ұлттық регби лигасы (регби лигасы) жиі кездеседі.

Өмірбаян

Көптеген спорт түрлерінде үй командасы алдымен қалаулы түсін таңдау құқығына ие, ал қонақ командаға қолайлы контраст түсті таңдау қажет. "Үшінші" жейде "бірінші" (үй) және "екінші" (қонақ) жейделерден ерекше болуы керек, сондықтан қонақ командада әрқашан кем дегенде бір қолайлы балама нұсқасы болуы тиіс. Түсті таңдау дәстүрге байланысты болуы мүмкін, бірақ қазіргі спорт лигалары, әсіресе кәсіби лигаларда, белгілі бір ережелерді енгізеді. Солтүстік Америкадағы үй және қонақ жейделері үшін тарихи қағида көбінесе лигадағы командалар қолданатын түстерді анықтайды. Командалардың әдетте біреуі команда түсіне боялған, ал екіншісі негізінен ақ (немесе басқа ашық түс) және команда түсімен безендірілген жейдесі болады. Бейсбол (MLB), баскетбол (NBA, NCAA баскетбол және WNBA), кіші лига хоккейі (AHL және ECHL) және студенттер хоккейінде "үйінде ақ" қағидасы қолданылады. Футбол (NFL, CFL, NCAA футбол), жоғары лига хоккейі (NHL) және лакросс (NLL және MLL) турнирлерінде "қонақта ақ" қағидасы қабылданған. Футбол ассоциациясы (MLS) "үйінде ақ" немесе "қонақта ақ" қағидасын қолданбайды. НХЛ (бұрынғы НБА) түс және ақ ережелерін қатаң сақтайды; үйінде ақ жейде киюге ниеттенген кез келген НХЛ командасы лига кеңсесінен арнайы рұқсат алуы керек. Кіші лига хоккейінде ережелер AHL және ECHL лигаларында белгіленген, команда маусымның жартысында үйінде ақ жейде, екінші жартысында түсті жейде киеді, ал қонақта керісінше. NFL ережелеріне сәйкес, үй командасы алдымен түсті таңдайды, ал қонақ команда контраст түсті таңдауға міндетті; Color Rush – ерекше жағдай, онда жейделерді таңдау лига тарапынан үйлестірілді. 2017-2018 маусымында Nike-пен жасалған келісімшарттан бастап, НБА түс/ақ ережесін жойды. Оның орнына әр команда ақ жейдесін ("Association Edition") немесе түрлі-түсті жейдесін ("Icon Edition") үй жейдесі ретінде белгілейді, ал екіншісі олардың қонақ жейдесі болады. Америка спортында ретро жейделер көбінесе арнайы ойындар үшін ғана қолданылады және "үшінші" жейде ретінде пайдаланылмайды. Американдық футболда үшінші жейде бұрынғы дизайнға негізделген ретро жейде болуы мүмкін. Футболда олар көбінесе түбегейлі жаңа дизайн болады.

Ұлттық футбол лигасы

NFL 2002 жылы үшінші жейде ережесін қабылдаған соңғы ірі кәсіби спорт лигасы болды, 1994 жылғы маусымда командалар лиганың 75 жылдығына арнап ретро-форма киді. Бастапқыда, NFL ережесі бойынша команда үшінші жейдені жылына бір рет кие алатын, бірақ бір жылдан кейін бұл шектеу жылына екі ретке, содан кейін жақын арада үш ретке дейін артты. Кейбір командалар шектен асып кетті; 2017 жылғы Балтимор Рейвенс – мысал ретінде, сол маусымда қара түсті жейдені екі рет, ал ақ шалбармен қара жейдені бір рет киді. Қазіргі уақытта баламалы шалбар киюге қатысты ережелер жоқ. Командаларға плей-офф ойындарында бір рет ғана баламалы жейде киюге рұқсат етіледі (Суперкубоктан басқа, онда командалар стандартты формаларын киюі керек); мұны жасаған жалғыз команда (1994 жылдан басқа) – 2008 жылғы Сан-Диего Чарджерс. 2021 жылы Лос-Анджелес Рамс командасына Суперкубокта ақ баламалы жейдені киюге рұқсат берілді. Бұрынғы ережелерге сәйкес, командалар үшінші жейдені 2010 жылға дейін тұрақты маусымда екі рет және маусым алдында бір рет кие алатын. 2011 жылы командаларға үшінші жейдені маусым алдында киюге рұқсат берілмеді. Дегенмен, 2011 жылдан бері кейбір ерекшеліктер болды. 2018 жылдан бастап NFL командаларға өздерінің баламаларын үш рет киюге рұқсат берді және маусым ішінде екі түрлі баламаны киюге рұқсат берді. Кейбір командалар әдетте әр жыл сайын белгілі бір дивизионға қарсыласпен үшінші жейдені пайдаланады. Мысалы, Лос-Анджелес (бұрынғы Сан-Диего) Чарджерс үйде Окленд Рейдерсіне қарсы өздерінің танымал көк түсті жейденін (2007 жылы енгізілді) жиі киетін, ал Хьюстон Тексанс үйде Джексонвилл Джагуарс-қа қарсы «Беттел Ред» формасын киетін, ал Питтсбург Стиллерс 2007 жылдан 2011 жылға дейін үйдегі қарсыласы Балтимор Рейвенс-ке қарсы ретро-формаларын киген. Нью-Йорк Джайентс үйде Даллас Каубойс-қа қарсы қызыл жейденін 2009 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін киіп жүрді. Лос-Анджелес Рамс соңғы жылдары Сан-Франциско 49ерс-ке қарсы жиі ретро-форма киді. Вашингтон Командерс 2012 жылдан бері жыл сайынғы үйге оралу ойынын еске алу үшін үй ойындарында баламалы жейде киеді. Үшінші жейдені киген кезде, әсіресе команда ретро-форма киіп жүрсе, команда алаңды жейдемен үйлестіре алады. Мысалы, Нью-Йорк Джетс командасы үйде 1960-1962 жылдардағы «Нью-Йорк Титанс» ретро-формасын кигенде, алаңды Титанның көк және алтын түстерінде бояды (Джетс командасының қазіргі түстер схемасы жасыл және ақ). Сонымен қатар, Тампа Бэй Буканерс 2009 жылы «Кремсикл» ретро-формасын кигенде алаңды қызыл түспен безендірді. Командалар әдетте үшінші жейдені үйде киеді, бірақ клубтар оны қонақ команда ретінде де кие алады. Каролина Пантерс өздерінің электрлі көк жейденін жолда киіп жүретіндігі белгілі (әсіресе Тампа қаласында), егер үй командасы Пантерске қарсы ақ жейде киюді таңдаса және жағдайға байланысты (негізінен жылы ауа райында үй командалары қонақ команданың жейдесін жылуды сіңіруге мәжбүрлеу үшін ақ киетін болады). 2012 жылы қасқыр сұр баламасын енгізгеннен бері Сиэтл Сихокс тек жолға шыққанда ғана баламаны киіп жүр. Денвер Бронкос 2013 жылы Даллас Каубойс-қа қарсы матчта көк шалбармен көк жейде киді, ал 2017 жылы Лос-Анджелес Чарджерс Даллас Каубойс-қа қарсы Алғыс айту күніне арналған матчта көк жейде киді. Нью-Йорк Джетс 2007 жылы Майами Гарденс қаласындағы Dolphin Stadium-де Майами Дельфинс-ке қарсы бір рет Титанның ретро-формасын киді, ал 2017 жылы Баффало Биллз де Майами Дельфинс-ке қарсы 17-ші аптадағы кездесуде ақ ретро-форма киді. Теннесси Титанс, 2015 жылы негізгі түске теңізді ауыстырған, олар 2016, 2017 және 2018 жылдары жол бойындағы ақ шалбарлармен Columbia көк түсті жейденін киді, өйткені үйдегі қарсыластары оларды қара түстерге мәжбүр етті. 2016-2017 жылдардағы түстерді үдемелі көтермелеу үшін бұрын күміс нөмірлері бар ақ жейде киген Лас-Вегас Рейдерс 2018 жылы Сан-Францискодағы және 2020 жылы Лос-Анджелес Чарджерс-тағы жол ойындарында баламаларды киді. Футбол шлемі футбол формасының маңызды және көрінетін бөлігі болғандықтан, кейбір командалар үшінші жейде киген кезде баламалы шлем киді. Бұл әсіресе Каубойдтар (ақ), Патриоттар (ақ), Стиллерс (сары), Джетс/Титанс (көк) және Буканерс (ақ) киген киімдер сияқты ретро-формалар үшін болды. NFL 2013 жылғы маусымнан бастап баламалы шлемдерді пайдалануға тыйым салды. Бұл кейбір командалардың ретро-формаларын кигісі келуіне әсер етті, ал басқа командалар бұл шектеуге ұшырамайды. Филадельфия Иглз командасының иесі Джеффри Лури лиганы өз шлемдерді бір рет кию ережесін кері қайтаруға көндіруге тырысты, осылайша Иглз командасы сәйкес келіп жасыл шлемдер мен жейделерді кие алады. Дегенмен, 2022 жылдан бастап командалар қаласа баламалы шлем киюге рұқсат етіледі. Лигалық іс-шаралардан басқа, қазірге дейін үшінші формасы болмаған жалғыз команда – Канзас-Сити Чифс.

Колледж футболы

Колледж деңгейіндегі формалар НФЛ-ге қарағанда әлдеқайда аз реттеліп келеді, бірақ командалардың тарихы мен дәстүріне байланысты, әсіресе нақты жейде түсіне немесе форма комбинациясына қатысты, баламалы формалар және тіпті тұрақты форманың жаңа дизайны да сирек кездеседі. Оле Мисс екі түрлі жейде қолданған алғашқы университеттердің бірі болды, ойынға қарай мектеп түстерін – теңіз көк және қызыл түстерін киеді. Дегенмен, соңғы кезде көптеген командалар, әсіресе Nike формаларын жабдықтаса, баламалы формалар мен шлемдерді сынап көре бастады. 2000 жылдардың соңынан бері Nike Орегон университетінің «қаздарына» жейделер, шалбарлар, шлемдер, шұлықтар және басқа да бөліктерге төрт түсті модульдік форма жүйесін ұсынды, бұл «қаздарға» әр ойынға жаңа комбинация таңдауға мүмкіндік берді. Үшінші жейделердің ең танымал мысалы – Нотр-Дам университетінің жейдесі. Команда көптеген ойындарда ақ немесе теңіз көк түсті киеді, бірақ кейде маңызды жарыстарда «Соқпақ ирландиялықтарды» еске түсіретін алтын сандары бар арнайы Келли жасыл жейделері таңдалады.

Қауымдастық футболы

Үшінші формалар дәстүрлі түрде еуропалық жарыстарда осы оқиғаны белгілеу үшін пайда бола бастады және қауымдастырылған футболда кемінде 1930 жылдардан бері бар. 1989–90 жылға дейін Англия Футбол Кубогының ережелері былай деді: «Егер екі команданың түстері ұқсас болса, екі команда да өзгертуі керек, егер бәсекелес командалар өзара келіспесе». Қонақ формалары да көбінесе ұқсас болды, сондықтан 1948 жылғы Англия Футбол Кубогының финалында «Манчестер Юнайтед» және 1950 жылғы финалда «Арсенал» үшінші формаларын киді. Еуропалық басқару органы УЕФА да ұқсас ережелерді қолданды, нәтижесінде «Манчестер Юнайтед» 1968 жылғы Еуропа Кубогының финалын көк түсті үшінші формамен жеңіп алды. Халықаралық футболда үшінші формалар жиі кездеспейді; егер үй формалары қақтығысқа түсетін болса, екі командаға да түстерін өзгерту ұсынылады. Англия 1970 және 1986 жылғы әлем чемпионаттарына ашық көк түсті үшінші формаларды дайындады, бірақ олар тек алғашқысында ғана киілді.

2000 жылдардан бері Еуропаның ірі лигаларындағы көптеген клубтар үшінші форманы пайдаланды немесе оны резервте сақтады. Формалардың көшірмелері әдетте клубтың тауарлық дүкендерінде сатылады. Кейде, егер түс қақтығысы туындаса, өткен маусымның қонақ формасы сақталады. Кейде клубтар үшінші форманы белгілі бір жарыстарда қосымша немесе тіпті негізгі форма ретінде тағайындайды және керісінше. 1996 жылы қызықты оқиға болды, онда «Манчестер Юнайтед» көк және ақ түсті үшінші формасына ауысты – бұл форма көбінесе кубок ойындарына арналған қонақ формасы ретінде қолданылды. Менеджер Алекс Фергюсон сұр түсті футболканы нашар өнер көрсетуге кінәлады. Фергюсон: «Ойыншылар бірін-бірін таба алмады. [ ] Олар бас көтергенде әрі қарайда командаластарын көру қиын екенін айтты». «Ньюкасл Юнайтед» 2022 жылы «Брайтон мен Хов Альбионға» қарсы матчта аспан көк жаттығу формасын киюге мәжбүр болды, өйткені оның үй формасы (қара және ақ), қонақ формасы (теңіз көк) және үшінші формасы (ақ) «Брайтон мен Хов Альбионның» көк және ақ үй формасына тым ұқсас деп танылды.

Үлкен бейсбол лигасы

Онжылдықтар бойы бірдей форма кигеннен кейін, Басты Лига бейсбол командалары 1970-ші жылдардың басында көптеген дизайнды сынап көре бастады, олар танымал дизайннан (мысалы, Окленд Атлетикасының пуловерлі жейделері сияқты, кейін көптеген Басты Лига бейсбол командалары қабылдаған) және одан аса танымал емес (мысалы, Чикаго Уайт Сокс шорт кигені, немесе Кливленд Индианс толығымен қызыл кигені) дизайнды қамтыды. Осындай сынақтан өткен дизайнның ішінде үшінші жейделер де болды, бейсбол командаларының үйде ақ, ал сыртта сұр форма кию дәстүрін бұзу мақсатында. Бұл 1972 жылы «А» командасының жарқын иесі Чарльз О. Финли командаға жаңа форма енгізген кезде басталды. Питтсбург Пайретс командасының үлгісімен, жейделер спандекстен жасалған, ол кейін Басты Лига бейсболда танымал болды (бірақ 1990-шы жылдардың басында дәстүрлі түймелі жейделер пайдасына кезең-кезеңмен тоқтатылды), бірақ Пайретс командасынан бір қадам басып, «А» командасы алтын және жасыл жейделерді енгізді. Ашық алтын түсті жейделер «үйдегі» қосалқы жейделер ретінде, ал күңгірт жасыл жейделер «сырттағы» қосалқы жейделер ретінде қарастырылды. Көп ұзамай көптеген командалар түрлі түсті жейделерді кие бастады. Пайретс тіпті қандай жейде кие алатынын ауыстырып, ақ жолақты, алтын және қара шалбарды бірдей түсті жейделермен үйлестірді. Кейіннен ақ жолақтар бірте-бірте алынып тасталып, қатты ақ түске ауыстырылды. Нью-Йорк Янкис әдетте үшінші жейделерді қолданудан жаңылды. Янкис 1911, 1916 және соңғы рет 1943 жылдары үш түрлі жейде киген, бұл туралы Ұлттық бейсбол даңқы залында сақталған «Dressed to the Nines» деректер базасында көрсетілген. Соңғы жылдары Янкис 1996 және 2012 жылдары бір ойынға ретро форма киді. Детройт Тайгерс-тің де үшінші жейдесі жоқ, бірақ 1995 жылдың 7 мамырында команда логотипі ретінде ақ көне ағылшын әрпі «D» арқылы өтетін жолбарыстың суреті бар қосалқы әскери жейде киді. Бұл команда үшін үшінші жейде киген жалғыз жағдай болды. Үшінші жейделер бейсболда бүгінгі күні де танымал, әлде баламалы дизайн ретінде, әлде «Уақытты кері қайтару түні» деп аталатын жейде ретінде. Мысалы, Милуоки Брюэрс әр жұма сайын үйдегі ойындарында 1978-1993 жылдардағы үй формасының нұсқаларын киеді. 1999 жылы Сиэтл Маринерс Канзас Сити Роялс командасын қабылдады, екі команда да 2027 жылды бейнелейтін «болашақты» жейде киді (Маринерс-тің 50-ші маусымы). «Уақытты айналдыру» акциясы өте табысты болды, келесі жылы оны 20 Басты Лига бейсбол командасы көшірді, бұл жолы 2021 жылды білдірді (жылдық жылжымайтын мүлік компаниясының демеушілігіне байланысты); алайда, жейделер күлкіге ұшырады және содан бері көрінбеді. Торонто Блю Джейс әр Канада күні (шілде айының 1-і) ұлттық мерекені тойлау үшін дәстүрлі көк және сұр түсті жейдеден қызыл жейдеге ауысады (сонымен қатар Канаданың ұлттық символы болып табылатын қызыл клен жапырағы бар қалпақ киеді). 2007 жылы «Джейс» командасының танымал «Флэшбек жұма» акциясының бір бөлігі ретінде команда 2008 жылғы маусымнан бастап барлық жұма күнгі үйдегі ойындарда 1980 жылдары қолданылған көк көк жейделердің репликасын пайдаланатынын жариялады. Көріністі толықтыру үшін, «Джейс» сонымен қатар киімнің алдыңғы жағында және қалпақтарда дәстүрлі логотипі бар бастапқы көк және ақ қалпақтарды киді. 2017 жылы Канаданың 150 жылдығын тойлау үшін «Блю Джейс» әр жексенбілік үйдегі ойындарда алма-кезек қызыл жейде мен қалпақ киді. Тампа Бей Рейс 1998 жылдан 2000 жылға дейін олар Devil Rays болған кезде қара жейде киді, ал 2005 жылдан 2007 жылға дейін олар үйде және таңдалған ойындарда жасыл жейде киді. Олар өздерінің атын Рейс деп өзгерткенде, үйде және сырттағы ойындарға арналған теңіз көк түсті, ақ және сұр формалармен бірге қосалқы теңіз көк түсті жейде енгізді. 2010 жылы олар ашық көк түсті жейделерді тек жексенбі күнгі үйдегі ойындарда киюге қосты. Цинциннати Редс кешкі үйдегі ойындарда қызыл жейде киеді, ал Атланта Брейвс жексенбіде өткізілетін әрбір үйдегі ойында қызыл жейде киеді, ал Вашингтон Националз барлық демалыс күнгі үйдегі ойындарда қызыл жейде киеді, ал 2011 жылы демалыс күнгі сырттағы ойындарда да солай істеді. Питтсбург Пайретс 2007 жылғы маусымда жұма күні өткізілген әрбір үйдегі ойында қызыл жейде киді, тіпті қызыл команданың ресми түсі болмаса да. Содан бері Бостон Ред Сокс жұма күні үйдегі ойындарда қызыл жейде, ал жұма күні сырттағы ойындарда көк жейде киеді. Сондай-ақ, 2008 жылдан бері, әр кешкі үйдегі ойында Канзас Сити Роялс 1980-ші жылдардағы ескі жейделеріне ұқсас көк жейде киеді (ал 2010 жылы осы жейделермен киюге арналған жаңа көк қалпақтарды енгізді, бірақ содан бері олар өздерінің әдеттегі көк қалпақтарын киеді). Сан-Франциско Гиантс барлық жұма күнгі үйдегі ойындарда қызғылт жейде киеді. Филадельфия Филлис 2008 жылы көпіршік түсті жейде (көріністі толықтыру үшін көк қалпақпен) енгізді және қазіргі уақытта оны барлық кешкі үйдегі ойындарда киеді. Соңғы кезде Маринерс 1990-шы жылдардың ортасынан қалған бирюза жейделерін қайта жандандырды, оларды жұма күнгі үйдегі ойындарда киюге болады. Сиэтл Маринерс сонымен қатар сырттағы ойындарға арналған теңіз көк жейдеге ие. 2015 жылы олар сонымен қатар үй жейделерінің балама нұсқасын енгізді, команданың классикалық көк және сары схемасын қызыл жейделерде пайдаланды, оларды жексенбі күнгі үйдегі ойындарда киюге болады. Балтимор Ориолс әр жұма күні, олар үйде немесе сыртта болғандықтан қара жейде (команданың логотипі «O’s» жазылған қалпақпен) киеді (Янкиске қарсы үйдегі ойындар соңғыларын өздерінің әдеттегі сұр жейделерін киюге мәжбүрлейді, олардың теңіз көк жұма жейделерін емес), ал 2012 жылы сенбі күнгі ойындарда киюге арналған қызғылт жейде енгізді. 2013 жылы Нью-Йорк Метс екі түрлі көк жейде енгізді; біреуі олардың командасының атын (қызғылт әріптермен) жазылған және үйде қолданылады, ал екіншісі олардың қаласының атын (сұр әріптермен) жазылған және сыртта қолданылады. Оған дейін Метс ағымдағы көк жейделері сияқты екі қара жейде киген. АҚШ әскерін құрметтеу үшін жексенбі күнгі үйдегі ойындарда Сан-Диего Падрес бастапқыда жасыл қалпақтарымен үйлесетін камуфляж түсті жейде киді; 2011 жылы камуфляж жейделері қоңыр/құмды «шөл камуфляжына» ауыстырылды, сонымен қатар құмды қалпақпен. Содан кейін 2016 жылы Падрес оларды АҚШ Әскери-теңіз күшін құрметтеу үшін көк камуфляж жейдесімен (көк қалпақпен) ауыстырды. Сонымен қатар, олар 1969 жылдан 1984 жылға дейін киген франшизаның классикалық қоңыр жейдесінің жаңартылған нұсқасын, жұма күнгі үйдегі ойындарда киюге арналған қоңыр және сары қалпақтармен бірге шығарды. Керісінше, Чикаго Кабс әдетте апта күніне қарамастан, сыртта көк жейде киеді. Бұл жейде бастапқы құралымның шешіміне сәйкес киіледі (әсіресе Карлос Замбрано бастапқы құралымға енгенде), сондықтан ол басқа үшінші жейделерге қарағанда жиі киіледі. Хармон Киллебрюдің 2011 жылы қайтысынан кейін Миннесота Твинс Киллебрюдің мансабының көп бөлігінде қолданылған форманың тікелей көшірмесі – «өткенге оралу» үшінші жейдесін жыл соңына дейін барлық үйдегі ойындарда киюге шешім қабылдады. Милуоки Брюэрс команда атын жазылған және үйдегі ойындарда қолданылатын, ал қала атын жазылған және сырттағы ойындарда қолданылатын екі алмастыру формасына ие; сонымен қатар, 2011 жылдан бері Брюэрс әртүрлі «Мұра» ойындарында «Cerveceros» («Брюэрс» испан тілінде), «Bierbrauer» (неміс тілінде), «Birrai» (итальян тілінде) және «Piwowarzy» (поляк тілінде) жазылған форма киеді; осы ойындардағы олардың қарсыластары да өздерінің команда атын шетел тілінде жазылған сырттағы формаларын киеді, мысалы, «Piraten» («Пираттар» неміс тілінде) немесе «Cardenales» («Кардиналдар» испан тілінде). Жақында сұр жейделерге де үлкен қызығушылық туды. Сан-Франциско Гиантс өздерінің сырттағы сұр жейделерінің басқа нұсқасын киеді, олардың біріктірілген...

Ұлттық баскетбол қауымдастығы

НБА-да үшінші форманың тұжырымы алғаш рет «Атланта Хокс» командасы стандартты көк жол және ақ үй формаларына қосымша, «Ак Барс» және «Ак Барс» маусымдарында неоно-жасыл түсті балама формаларын киген кезде енгізілді. Алайда, үшінші формалар лига бойынша кең таралған трендке айналуы 1990 жылдардың ортасына дейін күтті. «Хокс», «Шарлотта Хорнетс», «Детройт Пистонс», «Орландо Мэджик», «Феникс Санс» және «Сакраменто Кингс» командалары жаңа балама формаларын шығарған «маусымда» НБА-да үшінші формалардың бірінші толқыны пайда болды. Бұл тренд «маусымда» «Чикаго Буллс», «Майами Хит», «Милваки Бакс» және «Нью-Йорк Никс» командалары өздерінің үшінші формаларын енгізген кезде жалғасты. Содан бері үшінші формалар әр НБА командасының формаларын ауыстыруының тұрақты бөлігіне айналды, бірақ бастапқыда барлық командалар осы тұжырымды қабылдамады. Мысалы, «Бостон Селтикс» және «Лос-Анджелес Лейкерс» командалары дәстүрге құрмет көрсету үшін бастапқыда трендке қосылудан бас тартты, бірақ олар сәйкесінше 2015 және 2016 маусымдарында жаңа балама формаларын ұсынды. НБА «Reebok» және кейін «Adidas» компанияларымен эксклюзивті келісімшарттарға қол қойғаннан кейін үшінші форма тренді одан әрі күшейді. Атап айтқанда, «Adidas» келісімі форма сатуды арттыру мақсатында қосымша балама формаларды енгізді; мысалдарға «Голден Стэйт Уорриорс» командасының жеңді формалары және «Хит» командасының монохромды формалары кіреді. Үшінші формалардан басқа, тек арнайы жағдайларда киілетін мерекелік формалар да бар. Бұған Рождество күні, Қытай Жаңа жылы, Марди Гра («Нью-Орлеан Пеликанс» үшін) және Әулие Патрик күні киілетін формалар жатады. НБА-дағы басқа балама формаларға «Noche Latina» формалары, әскери стильдегі формалар және «Pride» формалары кіреді, олардың барлығы «Adidas» ұсынған тұжырымдар. НБА командаларына жаңа логотип пен форма жиынтығын ұсынғаннан кейін кемінде екі жыл өткен соң ғана жаңа үшінші форманы енгізуге рұқсат етілді. Бұл ереже кейінірек біршама жеңілдетілді, соңғы кезде «Юта Джаз», «Бруклин Нетс», «Нью-Орлеанс Пеликанс», «Нью-Йорк Никс», «Филадельфия 76ers», «Феникс Санс», «Шарлотта Хорнетс» және «Атланта Хокс» командалары үшінші формаларын шығарды, онда кейбір командалар өздерінің балама формаларын тұрақты үй және саяхаттық жиынтықтарымен бір күні ұсынды. Командаларға үшінші формаларын НБА плей-оффтың алғашқы үш турында және НБА финалдарында қалағандай жиі киюге рұқсат етіледі. НБА ережелері бойынша, командаларға НБА финалдарында үйде балама форма киюге тыйым салынбаған. Олардың жалғыз талабы VI, c бөлімінде көрсетілген: «Үй командасы ашық түсті форма киеді, ал қонақ командасы – қараңғы форма киеді, егер басқаша рұқсат етілмесе. Бейтарап алаңдағы және қос ойындарда ресми кестеде аталған екінші команда үй командасы ретінде қарастырылады және ашық түсті форма киеді». Мысалы, 2016 жылы «Кливленд Кавальерс» командасы қара жеңді балама форма киіп НБА финалдарында жеңіске жетті. Бұл ереже 2017 жылы «Nike» НБА-ның форма жеткізушісі болғаннан кейін жойылды. Осылайша, командалар енді өздері қалаған форманы таңдауға еркіндікке ие, ол «Association» ақ формасы (бұрынғы іс жүзіндегі үй формасы), «Icon» қара формасы (бұрынғы іс жүзіндегі саяхаттық формасы), «Statement» баламалы түсті формасы (бұрынғы іс жүзіндегі үшінші формасы) және жылдық «City» және «Earned» формалары.

Қолданылуы

Командаға лига жаңа дизайнын пайдалануға рұқсат бергеннен кейін, олар үшінші свитерді маусым ішінде оннан он беске дейін киюге рұқсат алады. Олар үшінші свитерді келесі жылдары да пайдалана береді. Бұл баламалы дизайн команданың сыртқы түріне радикалды стильдермен эксперимент жасауға мүмкіндік берді, кейде бұл стильдер кейбір командалардың жаңа түріне айналды, бірақ олар тым жарқын болуы да мүмкін. Мәселен, 1996 жылы «Сент-Луис Блюз» командасының жоспарланған үшінші свитері. «Mighty Ducks» командасының сол маусымдағы үшінші свитері, мұзды жарып шыққан Wildwing талисманы бейнеленген, де аса жарқын саналды. Үшінші свитерлердің сатылуы қаржылық қиындыққа тап болған НХЛ командаларына қосымша табыс әкелді. Мысалы, 2013 жылы «Калгари Флеймс» командасы өздерінің негізгі үй свитерімен бірдей түстерде үшінші свитерді ұсынды, бірақ оған батыстық стиль мен хоккей свитерінің дәстүрлі элементтері, мысалы, шнурлар және команда аты алдыңғы жағында жазылған түрі қосылды. Бұл әрқашан сәтті болмайды; «Флеймс» командасы 2016–17 маусымда бұрынғы үшінші свитеріне қайта оралды. Командаларға Стэнли кубогы плей-оффында үшінші свитерлерін қалағанша киюге рұқсат етіледі, бірақ плей-офф кезінде тек екі түрлі форма киюге болады (біреуі үйде, екіншісі жолда). Плей-оффта үшінші свитер киген командаларға мысалдар: «Даллас Старз» (1999), «Сан-Хосе Шаркс» (2011–2014), «Анахайм Дакс» (2014), «Миннесота Уайлд» (2013–2017), «Вашингтон Кэпиталз» (2015), «Торонто Мейпл Лифс» (1999), «Филадельфия Флайерс» (2001 және 2009), «Питтсбург Пингвинз» (1997, 2016 және 2021), «Эдмонтон Ойлерс» (2017 және 2021), «Калгари Флеймс» (2019), «Аризона Койотес» (2020) және «Каролина Харрикейнз» (2019, 2020 және 2021). «Дакс», «Старз», «Флайерс», «Пингвинз», «Ойлерс», «Уайлд», «Флеймс» және «Койотес» командалары да плей-оффта үшінші свитер киіп, кейін келесі маусымда толыққанды формаға ие болған командалардың мысалы болып табылады.

Ұлттық регби лигасы

Соңғы жылдары Австралияның NRL лигасында үшінші жейде пайда болды, әр командада «үй» жейдесі, «қонақ» жейдесі және «мұра» жейдесі бар. Қазіргі уақытта NRL үшінші немесе балама жейделерді міндетті етпейді, себебі көптеген түйісулерді қонақ жейделерімен немесе 20 жасқа дейінгілердің жейделерін пайдалану арқылы шешуге болады. Оңтүстік Сидней қояндары 2008 жылы Канберраға қарсы ақ жейде (20 жасқа дейінгілердің қонақ жейдесі) киді, тіпті NRL Оңтүстік және Канберра жейделерінің түйіспейтінін мәлімдеген. Олардың 2009 жылғы ұқсас жейдесінде тайпалық аборигендер мен маорилердің суреттері бар. Параматта Бұғылары «үй» (сары, көк суреттерімен), «қонақ» (көк, сары суреттерімен, бірақ 2007 жылы бұл баламалы болған) және «балама» (ақ, сары суреттерімен, бірақ 2007 жылы қонақ) жейде схемасын қабылдады. Олар (Манли Уорринга және Иллаваррамен бірге) Австралиядағы регби лигасында қонақ жейделерін алғаш рет енгізгендердің бірі болды. Кентербери Буллдогс жаттығу жейдесіне ұқсас жейдеді түйісу үшін пайдаланады (сондай-ақ олардың 20 жасқа дейінгілердің қонақ жейдесі). Олар сондай-ақ 1960 жылдардағы «Berries» жейдесін мұра жейдесі ретінде және сынақ ойындарында көк және қара «butcher stripes» жолақтары бар ұқсас (бірақ өте әртүрлі) ақ жейде киеді. Брисбен Бронкос көк және бирюза балама жейде киюі мүмкін, алайда көк түс Квинсленд регби лигасының жанкүйерлері ұнатпайтын түске айналғандықтан, оны сирек көруге болады. Вестс Тайгерс 2008 жылғы үй жейдесінің ақ нұсқасын киді, ақ және қызғылт сары бөліктерін ауыстырды, сондай-ақ «10 жылдық мереке» жейдесін ұсынды, ол ақ түсті және қара және қызғылт сары V әрпімен. Олар сондай-ақ 1980 жылдардағы ескі Балмен Жолбарыстары және Батыс Субұрбы Магпи жейделерінің жаңартылған нұсқаларын киеді. Техникалық тұрғыдан үшінші жейделер болмаса да, Регби лигасының жүз жылдық тойы барлық командаларды жүз жылдық турнирге арналған арнайы жейделермен қалдырды, ал 2009 жылы бірнеше командалар бірдей жейде киді (Ньюкасл Найтс, алайда, өздерінің негізгі жейдесін киді, 2008 жылы олар Ньюкасл Ребелс жейдесін киді, бұл NSWRL лигасындағы алғашқы Ньюкасл командасы және NSWRL негізін қалау маусымында ойнады. Жаңа Зеландия жауынгерлері Оклендтегі регби лигасының тарихын бейнелейтін жейде киді, онда 2 ақ V әрпімен қара көк жейде болды, ал Мельбурн Сторм 2009 жылғы Мұра турнирінде ақ шағыннайымен 2000 жылдардың ашық күлгін түсті қонақ жейдесін киді, ал 2008 жылы V әрпімен негізгі жейдесін киді). Жоғарыда айтылғандардың нәтижесінде Сидней Рустерс 2008 жылы бес жейде киді.