Дайындамалы мұздатылған тағамдар

Кіріспе

Алдын ала дайындалған мұздатылған тағам

Мұздатылған тамақ (Канада мен АҚШ-та "теледидар кешкі асы" деп те аталады), алдын ала дайындалған тамақ, дайын тағам, дайын тағам (Ұлыбритания), мұздатылған кешкі ас және микротолқынды пеште дайындалатын тағам – бұл жеке адамға арналған мөлшерде дайындалған, жоғары өңделген тағам. АҚШ және Канадада мұздатылған тамақ әдетте ет, балық немесе макароннан тұрады, сондай-ақ көкөністер, картоп және/немесе десерт болуы мүмкін. Кейбір мұздатылған тағамдарда үнді, қытай, мексикалық және басқа да халықаралық тағамдар кездеседі. Бұл – ыңғайлы тағамның бір түрі, ол тек қыздыруды қажет ететін, бірақ тез бүлінетін суық тағам. "Теледидар кешкі асы" термині, кеңінен танымал болған, алғаш рет 1953 жылы C. A. Swanson & Sons компаниясы ұсынған таңбаланған тағамдардың бренді ретінде қолданылды (толық атауы – TV Brand Frozen Dinner). Алғашқы "Теледидар кешкі асы" алюминий табақта жасалып, пеште қыздырылды. АҚШ және Канадада бұл термин супермаркеттен мұздатылған күйінде сатып алынып, үйде қыздырылатын кез келген таңбаланған тамақ немесе ыдыс ("кешкі ас") деген мағынаны білдіреді. 1986 жылы Campbell Soup Company микротолқынды пешке қауіпсіз табаны ұсынды. Осының нәтижесінде, бүгінгі таңда мұздатылған тағамдардың көп бөлігі микротолқынды пеште пісіруге жарамды және бір рет қолданылатын материалдан, әдетте пластиктен немесе қапталған картоннан жасалады.

Тарих

Бірнеше кіші компаниялар мұздатылған кешкі асты ойлап тапқан (төмендегі өнертабыс бөлімін қараңыз), бірақ кең таралған және ұзақ сақталатын табысқа қол жеткізген алғашқы компания – Свансон болды. Бірінші Свансон брендінің «Телекешкі асы» АҚШ-та өндірілді және құрамында құс еті, жүгері наны, мұздатылған бұршақ және сол кездегі әуе компанияларындағы тамақ қызметінде қолданылатын табақшаға салынған тәтті картоп болды. Әрбір ингредиент жеке бөлекшеге салынды. Табақшалар өте пайдалы болды: кешкі астың бәрін сыртқы қаптамасынан бірге алып шығуға болады, алюминий фольгамен жабылған табақшаны қосымша ыдыссыз тікелей пеште қыздыруға болады, ал тамақты тікелей табақшадан жеуге болады. Өнім 25 минут пісіріліп, теледидарға арналған үстелге қойылды. Түпнұсқа «Телекешкі ас» 98 центке сатылды және алғашқы партиясы 5000 дананы құрады. «Телекешкі ас» деген атауды осы өнімді ойлап тапқан деп саналатын Джерри Томас енгізді. Өнім таныстырылғаннан кейін көп уақыт өткен соң берген сұхбатында Томас теледидарлардың «ерекше» мәртебе белгісі екенін айтты және «Телекешкі ас» деген атау ыңғайлы тағамға танымал медианың қасиеттерін қоса алады деп ойлады. Тағы бір деректе «Телекешкі ас» қорабының теледидарға ұқсатып жасалғанын және теледидарға арналған үстелдер (жылдам жиналатын үстел жиһаздары) жақын арада нарықта пайда болғанын айтады. Алғашқы «Телекешкі ас» сатылымға шыққаннан бері көп өзгерді. Мысалы, қуырылған тауық, спагетти, Солсбери стейкі және мексикалық тағамдар сияқты негізгі тағамдардың ассортименті кеңейді. Банкет және Мортон сияқты бәсекелестер де алдын ала дайындалған мұздатылған кешкі астарды ұсына бастады. Басқа өзгерістер: 1960 жылы Свансон жаңа төрт бөлімді табақшаға десерттерді (мысалы, алма пирогы мен брауни) қосты. 1969 жылы Свансонның алғашқы «Теле таңғы асы» сатылымға түсті. «Жақсы бастамалар» таңғы асы және жұмыртқа мен канадтық беконнан жасалған таңғы ас сэндвичтері кейіннен пайда болды. 1973 жылы Свансонның алғашқы «Аштық адам» кешкі асы сатылымға түсті; олардың құрамында оның әдеттегі кешкі асынан көбірек порция болды. «Аштық адам» тобының өкілі «Жақсы» Джо Грин болды. 1986 жылы микротолқынды пеште қыздыруға жарамды алғашқы табақшалар сатылымға түсті. Қазіргі заманғы мұздатылған кешкі астар микротолқынды пеште қыздыруға жарамды контейнерлерде келеді. Өнімдердің ассортименті сонымен қатар кешкі астың түрлерінің кең ауқымын ұсынады. Бұл тағамдарды микротолқынды пешпен пісіру деп те атайды. Олар мұздатылған күйінде сақталады. Оларды дайындау үшін пластикалық қақпақты алып тастайды немесе желдетеді, содан кейін тағамды микротолқынды пешке бірнеше минутқа қыздырады. Олар ыңғайлы, өйткені оларды дайындау үшін қыздырудан басқа ештеңе қажет емес, бірақ кейбір мұздатылған кешкі астарды дайындаушыдан қысқа уақытқа аралық қадамды (мысалы, қыздыру циклының ортасында картоп пюресін араластыру) жасауды талап етуі мүмкін, бұл жеткілікті қыздыруды және ингредиенттердің біркелкілігін қамтамасыз етеді. Ұлыбританияда дайын мұздатылған тағамдар алғаш рет 1970 жылдардың соңында кеңінен қолжетімді болды. Содан бері олардың танымалдылығы үнемі өсіп келеді, үйде тоңазытқыштар мен микротолқынды пештердің санының артуына байланысты. Кішігірім үй шаруашылықтарының өсуі сияқты демографиялық тенденциялар осы және басқа да ыңғайлы тағам түрлерінің сатуына да әсер етті. 2003 жылы Ұлыбритания дайын тағамға күніне 5 миллион фунт стерлинг жұмсады және Еуропадағы ең ірі тұтынушы болды. Алдын ала пісірілген дайын тағамдар, олар тек суытылады және қайта жылыту үшін аз уақыт қажет, сонымен қатар танымал және көптеген супермаркеттерде сатылады. Салқындатылған дайын тағамдар дереу қайта жылытуға және тұтынуға арналған. Көптеген өнімдерді тұтынушы сатып алғаннан кейін мұздатып қоя алады, бірақ оларды мұздатудан кейін қыздыруға болады немесе оларды қайта қыздырудан бұрын толығымен ерітуге тура келеді. Ұлыбританияда қазір мұздатылған және салқындатылған дайын тағамдардың көптеген түрлері, соның ішінде «гурмандық» рецепттер, органикалық және вегетариандық тағамдар, дәстүрлі британдық және шетелдік тағамдар және кішкентай балаларға арналған тағамдар бар.

Several smaller companies had conceived of frozen dinners earlier (see Invention section below), but the first to achieve widespread and lasting success was Swanson. The first Swanson brand TV Dinner was produced in the United States and consisted of a Thanksgiving meal of turkey, cornbread stuffing, frozen peas and sweet potatoes packaged in a tray like those used at the time for airline food service. Each item was placed in its own compartment. The trays proved to be useful: the entire dinner could be removed from the outer packaging as a unit, the tray with its aluminum foil covering could be heated directly in the oven without any extra dishes, and one could eat the meal directly from the tray. The product was cooked for 25 minutes at and fit onto a TV tray table. The original TV Dinner sold for 98 cents, and had a first production run of 5,000 dinners. The name "TV dinner" was coined by Gerry Thomas, often considered its inventor. In an interview long after the product's introduction, Thomas noted how televisions were "magic" status symbols, and he thought the name "TV dinner" could attach the attributes of a popular medium to a convenient food item. Another source postulates that the box of the TV dinner was made to look like a television, and that TV trays (folding tray table furniture) soon appeared on the market. Much has changed since the first TV dinners were marketed. For instance, a wider variety of main courses – such as fried chicken, spaghetti, Salisbury steak and Mexican combinations – have been introduced. Competitors such as Banquet and Morton began offering prepackaged frozen dinners, too. Other changes include:
1960 – Swanson added desserts (such as apple cobbler and brownies) to a new four compartment tray. 1969 – The first Swanson TV breakfasts were marketed. Great Starts Breakfasts and breakfast sandwiches (such as egg and Canadian bacon) followed later. 1973 – The first Swanson "Hungry Man" dinners were marketed; these contained larger portions of its regular dinners. The American football player "Mean" Joe Greene was the "Hungry Man" spokesman. 1986 – The first microwave oven safe trays were marketed. Modern day frozen dinners tend to come in microwave safe containers. Product lines also tend to offer a larger variety of dinner types. These dinners, also known as microwave meals, can be purchased at most supermarkets. They are stored frozen. To prepare them, the plastic cover is removed or vented, and the meal is heated in a microwave oven for a few minutes. They are convenient since they essentially require no preparation time other than the heating, although some frozen dinners may require the preparer to briefly carry out an intermediate step (such as stirring mashed potatoes midway through the heating cycle) to ensure adequate heating and uniform consistency of component items. In the United Kingdom, prepared frozen meals first became widely available in the late 1970s. Since then they have steadily grown in popularity with the increased ownership of home freezers and microwave ovens. Demographic trends such as the growth of smaller households have also influenced the sale of this and other types of convenience food. In 2003, the United Kingdom spent £5 million a day on ready meals, and was the largest consumer in Europe. Unfrozen pre cooked ready meals, which are merely chilled and require less time to reheat, are also popular and are sold by most supermarkets. Chilled ready meals are intended for immediate reheating and consumption. Although most can be frozen by the consumer after purchase, they can either be heated from frozen or may have to be fully defrosted before reheating. Many different varieties of frozen and chilled ready meals are now generally available in the UK, including "gourmet" recipes, organic and vegetarian dishes, traditional British and foreign cuisine, and smaller children's meals.

Өнертабыс

Теледидардағы кешкі ас өнертапқышының кім екені даулы. 1996 жылы алғаш рет жарияланған бір мәліметте, Swanson компаниясының зейнеткердегі атқарушы директоры Джерри Томас, компанияның Алғыс айту күні сатылымы нашар болғандықтан, үлкен мөлшерде мұздатылған түйеқұстар қалғаннан кейін бұл идеяны ойлап тапқанын айтты. Томас айтқан оқиғаға Los Angeles Times, Swanson отбасының мүшелері және бұрынғы Swanson қызметкерлері қарсы шықты. Олар өнертабысты Swanson ағайындыларына жатқызды. C. A. Swanson and Sons компаниясында бактериолог болып жұмыс істеген Бетти Кронин де бұл өнертабысқа маңызды үлес қосты. Ол мұздатып, кейін қайта қыздыруға болатын тағамдардың техникалық дизайнымен айналысты. Swanson-ның идеясы түпнұсқа емес еді. 1944 жылы Уильям Л. Максонның мұздатылған кешкі астарын әскерилер мен ұшақтарда берді. Swanson-ның теледидардағы кешкі асынан бұрын дайындықталған басқа тағамдар сатылды. 1948 жылы қарапайым мұздатылған жемістер мен көкөністерге негізгі тағам, картоп және көкөніс қосылған "кешкі ас тарелкалары" пайда болды. 1952 жылы Quaker State Foods компаниясы One Eyed Eskimo маркасымен пешке дайын алюминий табақшаларда алғашқы мұздатылған кешкі астарды ұсынды, ал 1954 жылға қарай компания жылына 2 миллион дана сатты. Quaker State Foods-қа Филадельфиядағы Frigi Dinner сияқты басқа компаниялар да қосылды, олар сиыр еті сорпасын жүгері мен бұршақпен, бұзау еті сорпасын картоп пен бұршақпен, ал тауық чоу-мейнді жұмыртқа орамасы мен қуырылған күрішпен ұсынды. Небраска штатының Омаха қаласында консервіленген және мұздатылған құс етін ірі көлемде өндіретін Swanson компаниясы, ұлттық деңгейде танымал брендін және "Operation Smash" деп аталған кең ауқымды маркетингтік науқанын пайдаланып, мұздатылған кешкі астың кеңінен танылуына және қабылдануына ықпал етті. Сондай-ақ, "ТВ кешкі асы" деген тапқыр жарнамалық атауы жаңа құрылғыға байланысты халықтың қызығушылығын оятты.

Өңдеу

Мұздатылған тағамдарды өндіру процесі жоғары дәрежеде автоматтандырылған және үш негізгі кезеңнен өтеді. Бұл кезеңдер – тағамды дайындау, табаққа салу және мұздату. Тағам дайындау кезінде көкөністер мен жемістер жылжымалы конвейерге салынып, жуылады, содан кейін ыдысқа салынып 1-3 минутқа буға немесе қайнатуға жіберіледі. Бұл процесс бланшинг деп аталады және тағамдағы ферменттерді жою үшін қолданылады, бұл химиялық өзгерістерге алып келіп, жемістер мен көкөністердің жалпы дәм мен түсіне теріс әсер етеді. Ал етті пісірмес бұрын майдан айырып, қажетті мөлшерге дейін кесіп алады. Балық әдетте тазаланып, филелерге бөлінеді, ал құс етін мұқият жуып, ішек-қарнынан тазартады. Содан кейін етке дәмдеуіш салынып, табаққа салынып, пешке алдын ала белгіленген уақытқа пісіріледі. Барлық тағам қаптамаға дайын болғаннан кейін, олар толтыру желілеріне жіберіледі. Тағам, табақтар көптеген толтыру машиналарының астынан өтетін кезінде бөлімдерге орналастырылады; әрбір дайын тамаққа бірдей мөлшерде тағам түсетінін қамтамасыз ету үшін толтыру құрылғылары қатаң түрде реттеледі. Тағам сұйық азотпен криогендік мұздату процесінен өтеді. Тағам конвейерлік лентаға орналастырылғаннан кейін, оған сұйық азот шашыратылады, ол мұздатылған тағамға тиген кезде қайнайды. Бұл әдіс тағамның табиғи сапасын сақтау үшін қолданылады. Тағам криогендік мұздату арқылы салқындатылғанда, тағамның ішінде кішкентай мұз кристалдары пайда болады, бұл, теория бойынша, қауіпсіз сақталған жағдайда тағамды шексіз сақтауға мүмкіндік береді. Криогендік мұздату кеңінен қолданылады, себебі ол жылдам мұздату әдісі, сусыздануды қажет етпейді, оттегінің түсуін болдырмай, осылайша тотығудан туындайтын бүлінуді азайтады және жеке мұздатылатын бөліктерге аз зиян келтіреді. Криогендік мұздатуды пайдаланудың құны жоғары болғандықтан, көбінесе теледидарда сатылатын дайын тағамдар сияқты құнды өнімдер үшін қолданылады, бұл жаңа технологияны үнемі енгізу арқасында жылына 4,5 миллиард долларлық өнеркәсіп болып табылады. Сонымен қатар, өнімді ұзақ сақтау үшін компаниялар кейбір тағамдарға (әдетте десерттерге) жарымлай гидрогенделген өсімдік майларын қолданады. Жарымлай гидрогенделген өсімдік майларында транс майлар көп мөлшерде болады және олар жүрек-қан тамырларының денсаулығына кері әсер ететін болып дәлелденген. Дайын тағамдар әдетте жаңа тағамдарға қарағанда азырақ қоректік заттарға ие және ұзақ сақтаудан кейін де жеуге жарамды болу үшін, мысалы, бутилиденді гидрокситолуол сияқты консерванттарды қажет етеді. Дегенмен, брендтер арасында айырмашылықтар бар. Соңғы жылдары көптеген тәуелсіз өндірушілер мен бөлшек саудагерлер тұз бен майдың мөлшерін азайтуға және жасанды қоспаларсыз тағамдар жасауға тырысуда. Ұлыбританияда көптеген британдық супермаркеттер өздерінің "салауатты тамақтану" брендтерін шығарады. Ұлыбританияда сатылатын барлық суытылған немесе мұздатылған дайын тағамдарда тұз, қант және майдың мөлшері, сондай-ақ тәуліктік қажеттілік туралы ақпарат нақты көрсетілген. Семіру туралы алаңдаушылық және Тамақ стандарттары агенттігі мен Ұлттық денсаулық сақтау қызметі сияқты мемлекеттік жарнамалық шаралар өндірушілерді дайын тағамдардағы тұз бен майдың деңгейін азайтуға ынталандырды.

The production process of frozen meals is highly automated and undergoes three major steps. Those steps are food preparation, tray loading, and freezing. During food preparation, vegetables and fruits are usually placed on a movable belt and washed, then are placed into a container to be steamed or boiled for 1–3 minutes. This process is referred to as blanching, and is used as a method to destroy enzymes in the food that can cause chemical changes negatively affecting overall flavor and color of the fruit and vegetables. As for meats, prior to cooking, they are trimmed of fat and cut into proper sizes. The fish is usually cleaned and cut into fillets, and poultry is usually washed thoroughly and dressed. Meats are then seasoned, placed on trays, and are cooked in an oven for a predetermined amount of time. After all the food is ready to be packaged, it is sent to the filling lines. The food is placed in its compartments as the trays pass under numerous filling machines; to ensure that every packaged dinner gets an equal amount of food, the filling devices are strictly regulated. The food undergoes a process of cryogenic freezing with liquid nitrogen. After the food is placed on the conveyor belt, it is sprayed with liquid nitrogen that boils on contact with the freezing food. This method of flash freezing fresh foods is used to retain natural quality of the food. When the food is chilled through cryogenic freezing, small ice crystals are formed throughout the food that, in theory, can preserve the food indefinitely if stored safely. Cryogenic freezing is widely used as it is a method for rapid freezing, requires almost no dehydration, excludes oxygen thus decreasing oxidative spoilage, and causes less damage to individual freezing pieces. Due to the fact that the cost of operating cryogenic freezing is high, it is commonly used for high value food products such as TV dinners, which is a $4.5 billion industry a year that is continuing to grow with the constant introduction of new technology. In addition, stabilizing the product for a long period typically means that companies will use partially hydrogenated vegetable oils for some items (typically dessert). Partially hydrogenated vegetable oils are high in trans fats and are shown to adversely affect cardiovascular health. The dinners are almost always significantly less nutritious than fresh food and are formulated to remain edible after long periods of storage, thus often requiring preservatives such as butylated hydroxytoluene. There is, however, some variability between brands. In recent years there has been a push by a number of independent manufacturers and retailers to make meals that are low in salt and fat and free of artificial additives. In the UK, most British supermarkets also produce their own "healthy eating" brands. Nearly all chilled or frozen ready meals sold in the UK are now clearly labeled with the salt, sugar and fat content and the recommended daily intake. Concern about obesity and government publicity initiatives such as those by the Food Standards Agency and the National Health Service have encouraged manufacturers to reduce the levels of salt and fat in ready prepared food.