Кіріспе

Солтүстік Американың орташа мөлшердегі құсы, ерекше сары кеудесі бар.

Батыс далалық құс (Sturnella neglecta) – орташа мөлшердегі иктеридтер тұқымдасына жататын құс, ұзындығы шамамен. Ол Солтүстік Американың батыс және орталық аймақтарындағы ашық далаларда жерге ұя салады. Көбінесе жәндіктермен қоректенеді, бірақ тұқымдар мен жидектерді де жейді. Батыс далалық құстың суылдаған немесе флейтаға ұқсас ерекше дауысы бар, ол оны жақын туысқан шығыс далалық құстан ажыратады. Батыс далалық құсы – алты штаттың мемлекеттік құсы: Канзас, Монтана, Небраска, Солтүстік Дакота, Орегон және Вайоминг.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Батыс аласа құрттарының көбейетін ортасы – шөптесі далалар, жазықтар, жайылымдар және егістікке тартылмаған жерлер. Олардың таралған аймағы Батыс және Орталық Солтүстік Американы, тіпті Солтүстік Мексикаға дейін қамтиды. Аймақтары шығыс түрлерімен беттескен жерлерде, бұл құстар жұқа әрі құрғақ өсімдіктерді жақсы көреді; екі түр де көбінесе араласпайды, бірақ өзара аумақтарын қорғайды. Ұялары жерде салынған, үстіне шөптен тоқылған шатыры бар. Аталықтың аумағында бірнеше ұя салып көбейетін аналықтар болуы мүмкін. Кейде ұяларды, ішінде жұмыртқалары мен балапандарымен бірге, шабуылдап жойып жіберу жағдайлары кездеседі. Батыс аласа құрттары өз ареалдарының көп бөлігінде жыл бойы тұрады. Солтүстік құстар ареалдарының оңтүстік бөліктеріне көшіп кетуі мүмкін, ал кейбір құстар АҚШ-тың оңтүстігінде шығысқа қарай да жылжып жатады. Ол сондай-ақ, жәндіктерді бақылау мақсатында Гавайиге әкелінген, қазір Кауаи аралында кездеседі. Басқа аралдарға әкелу әрекеттері сәтсіз аяқталды, бұл Кауаиде кездеспейтін шағын үнді мангустының болуымен байланысты болуы мүмкін.

Өсіру

Ұяны аналық көбейту аймағына келгеннен кейін жасайды. Ұя жер бетіндегі жасырын жерге орналасады. Оның пішіні әртүрлі, қарапайым тостағаннан бастап, жартылай шатырланған құрылысқа дейін, ұя кіреберісінен басталатын қону жолағымен бірге. Жұмыртқалар күн сайын салынады. Инкубация соңғы жұмыртқа салынғаннан кейін ғана басталады. Жұмыртқалардың орташа мөлшері алқызыл дақтар мен жолақтары бар ақ түсті қабықшасымен сипатталады. Жұмыртқалар аналықтың 13–15 күндей басып жатуынан кейін бір-екі күннің ішінде шығады. Балапандар әлсіз және дерлік жалаңаш болады, олардың көздері 4-ші күнге дейін жабық. Балапандарды тек аналық басады. Балапандар негізінен жәндіктермен қоректенеді. Аталық ұяға тамақ әкеледі, оны аналық әдетте балапандарға береді. Жас құстар 10–12 күнде ұшып кетеді, бірақ толыққанды ұшуға шамамен 21 күнге дейін жетеді. Балапандар ұшып кеткеннен кейін шамамен 2 аптаға дейін ата-аналарының күтімінде болады. Екінші жұмыртқа салуға тырысады. Ұяларды қоңырбас торғайлар (Molothrus ater) паразиттейді. 2017 жылғы Орегон заң шығарушы органының кезекті отырысында батыс далалық құстың мемлекеттік құс статусына қатысты қысқа мерзімді дау болды. Кейде ыстық пікірталас барысында штат өкілі Рич Виал үй шаңырағы арқылы далалық құстың әнін смартфоннан ойнады. Сессияның соңғы күні қабылданған SCR 18 қаулысында компромисске келісті, ол батыс далалық құсты мемлекеттік әнші құс, ал оспрейді мемлекеттік жыртқыш құс деп белгіледі.