Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қажетсіз элементтің болуы, басқа заттарға жасырын қосылуы.
Presence of an unwanted element
substances secretly mixed to another
Ластану – дененің физикалық күйіне, табиғи ортаға, жұмыс орнына сияқты жағдайларда нәрсені жарамсыз, сәйкессіз немесе зиянды ететін құрамдас бөлік, қоспа немесе басқа да күдікті элементтің болуы.
Contamination is the presence of a constituent, impurity, or some other undesirable element that renders something unsuitable, unfit or harmful for both physical body, natural environment, workplace, etc.
Ластану түрлері
Ғылымдарда "зарарлану" сөзі ластағыш зат қатты немесе сұйық болған жағдайда, мағынасының әртүрлі ұсық нюанстарын қабылдауы мүмкін. Егер қосымша реакциялар зиян келтірсе, молекуланың түріне байланысты "токсин", "у" немесе "ластағыш" сияқты басқа терминдер қолданылады. Затты химиялық тазарту ыдырау, бейтараптандыру және физикалық процестер арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, бірақ бұл үшін негізгі химиялық процестерді толық түсіну қажет. Фармацевтикалық және терапевтік препараттардың ластануы өте қауіпті және субъективті, сондай-ақ техникалық қиындықтарды тудырады.
Within the sciences, the word "contamination" can take on a variety of subtle differences in meaning, whether the contaminant is a solid or a liquid,) If the additional reactions are detrimental, other terms are often applied such as "toxin", "poison", or pollutant, depending on the type of molecule involved. Chemical decontamination of substance can be achieved through decomposition, neutralization, and physical processes, though a clear understanding of the underlying chemistry is required. Contamination of pharmaceutics and therapeutics is notoriously dangerous and creates both perceptual and technical challenges.
Қоршаған ортаның ластануы
Қоршаған орта химиясында "залалсыздану" термині кейбір жағдайларда ластанумен дерлік тең болып келеді, мұнда басты назар адамдарға, ағзаларға немесе қоршаған ортаға кең ауқымда келтірілген зиянға бөлінеді. Қоршаған ортаны залалсыздандыратын фактор химиялық табиғатта болуы мүмкін, бірақ ол биологиялық (патогенді бактериялар, вирустар, жаулап алушы түрлер) немесе физикалық (энергия) агент те болуы мүмкін. Қоршаған ортаны мониторингтеу – ғалымдарға залал тигізбес бұрын залалсыздануды ерте анықтауға мүмкіндік беретін бір механизм.
In environmental chemistry, the term "contamination" is in some cases virtually equivalent to pollution, where the main interest is the harm done on a large scale to humans, organisms, or environments. An environmental contaminant may be chemical in nature, though it may also be a biological (pathogenic bacteria, virus, invasive species) or physical (energy) agent. Environmental monitoring is one mechanism available to scientists to detect contamination activities early before they become too detrimental.
Ауыл шаруашылығының ластануы
Қоршаған ортаны ластайтын тағы бір түр генетикалық модификацияланған организмдер (ГМО) болып табылады, әсіресе олар органикалық егіншілікпен байланысқа келгенде. Мұндай ластану ферманың сертификатынан айырылуына себеп болуы мүмкін. Мұндай ластануды бақылау кейде қиынға соғады, сондықтан ГМО арқылы ластану болған жағдайда фермерлерге өтемақы төлеу қажеттігі туындайды. Батыс Австралиядағы Парламенттік сауал ГМО-мен ластанған фермаларға өтемақы төлеудің әртүрлі жолдарын қарастырды, бірақ соңында ешқандай шара қолданбауды ұсынды.
Another type of environmental contaminant can be found in the form of genetically modified organisms (GMOs), specifically when they come in contact with organic agriculture. This sort of contamination can result in the decertification of a farm. This sort of contamination can at times be difficult to control, necessitating mechanisms for compensating farmers where there has been contamination by GMOs. A Parliamentary Inquiry in Western Australia considered a range of options for compensating farmers whose farms had been contaminated by GMOs but ultimately settled on recommending no action.
Тамақ, сусындар және фармацевтикалық ластану
Тамақ химиясы және дәрілік химия салаларында "лаулау" термині тамақ өнімдерінде немесе фармацевтикалық препараттардағы уларлы заттар немесе патогендер сияқты зиянды қосылыстардың болуын сипаттау үшін қолданылады.
In food chemistry and medicinal chemistry, the term "contamination" is used to describe harmful intrusions, such as the presence of toxins or pathogens in food or pharmaceutical drugs.
Планетааралық ластану
Планетааралық ластану – ғарыш зонды немесе ғарыш кемесі арқылы планеталық дененің биологиялық түрде ластануы, мақсатты немесе кездейсоқ түрде. Бұл жағдай басқа планетаға қонған кезде де, сондай-ақ Жерге қайтқан кезде де болуы мүмкін.
Interplanetary contamination occurs when a planetary body is biologically contaminated by a space probe or spacecraft, either deliberately or unintentionally. This can work both on arrival to the foreign planetary body and upon return to Earth.
Ластанған дәлелдер
Сараптама ғылымында дәлелдер ластануы мүмкін. Саусақ іздерінің, шаштың, терінің немесе ДНК-ның ластануы – алғашқы жауап берушілерден немесе ағымдағы тергеуге қатысы жоқ көздерден, мысалы, құрбанның күдікті емес туыстары немесе достарынан алынған жағдайда – қате айыптауларға, сот процесінің тоқтатылуына немесе дәлелдердің қабылданбауына алып келуі мүмкін.
In forensic science, evidence can become contaminated. Contamination of fingerprints, hair, skin, or DNA—from first responders or from sources not related to the ongoing investigation, such as family members or friends of the victim who are not suspects—can lead to wrongful convictions, mistrials, or dismissal of evidence.
Ластанған үлгілер
Биология ғылымдарында "сыртқы" материалдың кездейсоқ енгізілуі шағын үлгілер қолданылатын эксперименттердің нәтижелерін қанағаттандырмай бұрмалауы мүмкін. Егер бұзылушы тірі микроорганизм болса, ол көбейіп, үлгіге басымдық танытып, оны қолданусыз қылуы мүмкін, мысалы, ластанған жасуша мәдениеттерінде. Геология, геохимия және археология салаларында да осындай әсерді көруге болады, онда материалдың тіпті бірнеше түйіршігі күрделі эксперименттердің нәтижелерін бұрмалауы мүмкін.
In the biological sciences, accidental introduction of "foreign" material can seriously distort the results of experiments where small samples are used. In cases where the contaminant is a living microorganism, it can often multiply to dominate the sample and render it useless, as in contaminated cell culture lines. A similar affect can be seen in geology, geochemistry, and archaeology, where even a few grains of a material can distort results of sophisticated experiments.
Тамақ зақымдануын анықтау әдісі
Тамақ өнімдеріндегі зиянды заттарды анықтаудың дәстүрлі әдістері күрделі/ұзақ үлгіні дайындау процедурасы, ұзақ сынақ уақыты, қымбат құрал-жабдық және білікті оператор талап етуімен шектелуі мүмкін. Дегенмен, жылдам, жаңа, сезімтал, қолдануға оңай және қолжетімді бірнеше әдістер әзірленді, олардың ішінде:
The conventional food contaminant test methods may be limited by complicated/tedious sample preparing procedure, long testing time, sumptuous instrument, and professional operator. However, some rapid, novel, sensitive, and easy to use and affordable methods were developed including:
Нафталимид негізіндегі азо бояғысы бар колориметриялық зонд арқылы цианидинді мөлшерлеу. Гетерогенді өлшемдегі алтын күшейткіш зондқа негізделген өзгертілген иммуноәсер ету сынақ жолағы арқылы қорғасынды сандық анықтау. Микробтық токсиндерді УФ-Виз немесе флуоресценциямен ЖЖХ (HPLC) әдісімен және ELISA конфигурациясымен бәсекелестік иммуноәсер ету арқылы анықтау. Бактериялық вирулентті гендерді кері транскрипциялық полимераза тізбекті реакциясы (RT-ПТР) және ДНК колониялық гибридизация арқылы анықтау. Пестицидтерді анықтау және мөлшерлеу: жолақты иммуноәсер ету, функционалды AuNP-ге негізделген сынақ жолағы және сынақ жолағы, беттік күшейтілген раман спектроскопиясы (SERS). PRhB негізіндегі электрохимиялық сенсорлар және иондық таңдамалы электродтар (ISE) арқылы нитритті сандық анықтау.
Cyanidin quantification by naphthalimide based azo dye colorimetric probe. Lead quantification by modified immunoassay test strip based on a heterogeneously sized gold amplified probe. Microbial toxin by HPLC with UV Vis or fluorescence detection and competitive immunoassays with ELISA configuration. Bacterial virulence genes detection reverse transcription polymerase chain reaction (RT PCR) and DNA colony hybridization. Pesticide detection and quantification by strip based immunoassay, a test strip based on functionalized AuNPs, and test strip, surface enhanced raman spectroscopy (SERS). Nitrite quantification by The PRhB based electrochemical sensors and Ion selective electrodes (ISEs).