Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Роланд Барттың 1973 жылғы кітабы. «Мәтіннің ләззаты» – әдебиет теориясының маманы Роланд Барттың 1973 жылғы кітабы.
1973 book by Roland Barthes
The Pleasure of the Text is a 1973 book by the literary theorist Roland Barthes.
Қорытынды
Барт әдебиет теориясы бойынша кейбір ойларын баяндайды. Ол мәтіндердің әсерін екіге бөледі: plaisir ("құмар") және jouissance, "ләззат" деп аударылады, бірақ француз сөзі "оргазм" мағынасын да білдіреді. Бұл айырмашылық Барттың мәтінді оқуға болатын және мәтінді жазуға болатын түрі арасындағы қосымша айырмашылығына сәйкес келеді, олар тиісінше "оқырманына арналған" және "авторына арналған" мәтіндер ретінде аударылады (әлдеқайда тура аудармасы "оқылатын" және "жазылатын" болар еді). Scriptible француз тіліндегі жаңа сөз. Мәтіннің құмары оқырманына арналған мәтінге сай келеді, ол оқырманның субъектілік позициясына күш келтірмейді. Ал авторына арналған мәтін ләззат сыйлайды, ол әдеби кодтарды бұзып, оқырманға өзінің субъектілік позициясынан шығуға мүмкіндік береді. "Оқырманына арналған" және "авторына арналған" мәтіндер Барттың S/Z еңбегінде анықталып, түсіндірілген. Барт "авторына арналған" мәтіндер "оқырманына арналған" мәтіндерге қарағанда маңыздырақ деп санайды, себебі ол мәтіннің біртүтастығы мәтіннің құрамымен, мәтін ішінде қалыптасатын және үнемі өзгеріп тұратын кодтармен мәңгілікке қайта құрылатынын көрсетеді. Оқырманына арналған мәтіннің оқырманы көбінесе пассивті, ал авторына арналған мәтінмен айналысатын адам белсенді күш салуға, тіпті автордың іс-әрекеттерін қайтадан орындауға тиіс. Барт S/Z еңбегінде анықтаған әр түрлі кодтар (герменевтикалық, іс-қимыл, символдық, семиотикалық және тарихи) бір-бірін толықтырып, күшейтеді, бұл мәтінді ашық және нақтыламасыз етеді, себебі оны әрқашан жаңадан жазуға болады. Осылайша, адам оқырманына арналған мәтіннен құмарлық сезім алса да, мәтінді авторына арналған тұрғысынан қарағанда ғана толық ләззат алады.
Barthes sets out some of his ideas about literary theory. He divides the effects of texts into two: plaisir ("pleasure") and jouissance, translated as "bliss" but the French word also carries the meaning of "orgasm". The distinction corresponds to a further distinction Barthes makes between texte lisible and texte scriptible, translated respectively as "readerly" and "writerly" texts (a more literal translation would be "readable" and "writable"). Scriptible is a neologism in French. The pleasure of the text corresponds to the readerly text, which does not challenge the reader's position as a subject. The writerly text provides bliss, which explodes literary codes and allows the reader to break out of his or her subject position. The "readerly" and the "writerly" texts were identified and explained in Barthes' S/Z. Barthes argues that "writerly" texts are more important than "readerly" ones because he sees the text's unity as forever being re established by its composition, the codes that form and constantly slide around within the text. The reader of a readerly text is largely passive, whereas the person who engages with a writerly text has to make an active effort, and even to re enact the actions of the writer himself. The different codes (hermeneutic, action, symbolic, semic, and historical) that Barthes defines in S/Z inform and reinforce one another, making for an open text that is indeterminant precisely because it can always be written anew. As a consequence, although one may experience pleasure in the readerly text, it is when one sees the text from the writerly point of view that the experience is blissful.
Әсерлер
Мәдениеттану және әлеуметтік ғылымдардағы аз ғана жазушы Барт жасаған ерекшеліктерді пайдаланып, дамытты. Британдық білім беру саласындағы әлеуметтанушы Стивен Болл Англия мен Уэльстегі Ұлттық оқу жоспары – жазушылық мәтін дейді, яғни мектептердің, мұғалімдердің және оқушылардың оны қайта түсіндіруге және дамытуға белгілі бір мүмкіндіктері бар. Ал суретші Рой Аскотттың новаторлық телематикалық туындысы «La Plissure du Texte» («Тексттің бүктелуі», 1983) Барттың «Le Plaisir du Texte» еңбегінен шабыттанды. Аскотт атауын ұжымдық мәтіндік бүктеменің ләззатын көрсету үшін өзгертті. Аскотттың туындысында мәтіннің бүктелуі суретші «таратылған авторлық» деп атаған процестен туындады, ол Барттың «оқырманға арналған мәтін» тұжырымын кеңейтеді. Аскотттың жұмысында мәтіннің өзі – компьютерлік желілер (телематика) арқылы байланысқан әлемнің түкпір-түкпірінен келген қатысушылардың бірлескен оқу/жазу процесінің нәтижесі. Осылайша, Аскотттың жұмысы оқырмандар мен жазушылар арасындағы шекараны жояды, Барттың ерекшелігіне қарағанда (және автордың өлімі туралы теориясынан асып) әлдеқайда жоғары деңгейдегі өтімділікті көрсетеді. Сонымен қатар, таратылған авторлық механизмі Аскотттың «планеталық ертегісіне» сюрреалистік керемет дене сияқты, бір ғана сананың өнімі бола алмайтын өздігінен бүктелуге мүмкіндік берді. Аскотттың пікірінше, бұл жұмыс – сананың жаһандық кеңістігінде ойларды біріктіретін, ұжымдық интеллектінің пайда болуының нәтижесі.
Few writers in cultural studies and the social sciences have used and developed the distinctions that Barthes makes. The British sociologist of education Stephen Ball has argued that the National Curriculum in England and Wales is a writerly text, by which he means that schools, teachers and pupils have a certain amount of scope to reinterpret and develop it. On the other hand, artist Roy Ascott's pioneering telematic artwork, La Plissure du Texte ("The Pleating of the Texte", 1983) drew inspiration from Barthes' Le Plaisir du Texte. Ascott modified the title to emphasize the pleasure of collective textual pleating. In Ascott's artwork, the pleating of the text resulted from a process that the artist calls "distributed authorship," which expands Barthes' concept of the "readerly text." In Ascott's work, the text itself is the result of a collaborative reading/writing process among participants around the world, connected via computer networking (telematics). Ascott's work thus unravels the distinction between readers and writers, demonstrating a much greater degree of permeability than Barthes' distinction permits (and beyond Barthes' theory of the death of the author). Moreover, the mechanism of distributed authorship enabled Ascott's "planetary fairytale" to self pleat in a way that, like a surrealist exquisite corpse, could not have been the product of a single mind. Rather, Ascott suggests, the work emerged as the result of an emergent field of collective intelligence that joined minds together in a global field of consciousness.