Кіріспе

Төрт жүзу стилінің бір жарыста үйлесімді біріктірілуі

Медлей жүзу – бұл төрт түрлі жүзу стилінің – арқамен, көкірекпен, бабочкамен және еркін стильмен – бір жарыста үйлесімді біріктірілуі. Бұл жарыс жекелей медальдық жарыс (IM) түрінде бір жүзушімен немесе медальдық эстафета түрінде төрт жүзушімен жүзеді.

Жеке құрамда

Жеке медли – бір жүзушінің бір жарыста төрт түрлі стильде бірдей қашықтықты жүзуінен тұрады.

Жарыстар

Жеке кешенде ерлер мен әйелдер арасында көптеген жарыстар тұрақты түрде өткізіледі. Жарыстардың шектеуі бар: әр қашықтық бассейннің төрт ұзындығынан (100 ярд немесе метр) немесе төрт ұзындықтың еселігінен (200 немесе 400 ярд/метр) тұруы керек, сондықтан бір қашықтықтың ішінде стиль өзгертілмеуі тиіс. Жеке кешеннің ұзындығына қарамастан, әр стиль жалпы қашықтықтың төрттен бір бөлігін құрайды. 100 м/ярд жеке кешен: Тек қысқа су жолында (25 м/ярд бассейн) жүзіледі. Бұл Олимпиадалық жарыс емес. 200 м/ярд жеке кешен: Қысқа және ұзын су жолында (50 м бассейн) жүзіледі. Бұл жарыс 1968 жылғы Мексика қаласында өткен жазғы Олимпиада ойындарында Олимпиадалық жарыс ретінде өткізілді, бірақ 1984 жылғы Лос-Анджелесте өткен жазғы Олимпиада ойындарына дейін тоқтатылды. Содан бері бұл жарыс қайтадан енгізілді және тұрақты түрде өткізілуде. 400 м/ярд жеке кешен: Қысқа және ұзын су жолында жүзіледі. Бұл 1964 жылғы Жапонияның Токио қаласында өткен жазғы Олимпиада ойындарынан бері Олимпиадалық жарыс болып табылады.

Жарыстар

Ерлер мен әйелдер арасында комплексті эстафетамен жүзу жарыстары тұрақты түрде өткізіледі. 4×50 м/ярд комплексті эстафета: Ұзын және қысқа бассейнде жүзіледі. Бұл Олимпиадалық ойындар бағдарламасына кірмейді. 4×100 м/ярд комплексті эстафета: Ұзын және қысқа бассейнде жүзіледі. Бұл Олимпиадалық ойындардағы алғашқы комплексті жарыс болды және 1960 жылғы Римде өткен жазғы Олимпиададан бері өткізіліп келеді. Алғашқы Олимпиадалық баттерфляй жарысы бұрынғы 1956 жылғы жазғы Олимпиадада жүзілді. Аралас командалық комплексті эстафеталар 2014 жылғы FINA әлем чемпионатында (25 м) (4×50 м) және 2015 жылғы Су спорты әлем чемпионатында (4×100 м) енгізілді. Бұл жарыс 2010 жылғы Жастар жазғы Олимпиадасында және 2020 жылғы жазғы Олимпиадада (4×100 м) тұңғыш рет көрсетілді. АҚШ-тың стандартты мектеп жүзу жарыстарында қысқа дистанциялық жарыстар өтеді, яғни қашықтықтар әдетте 25 ярдтық немесе метрлік бассейнде жүзіледі. Штаттық немесе аймақтық чемпионаттарда өткізілетін эстафеталық жарыстардың бірі – 4×50 ярдтық комплексті эстафета. Көптеген университеттер 4×50 және 4×100 комплексті эстафеталарда жарысады.

Техника

Медли эстафетасының техникасы төрт стильдегі жеке жарыстардың техникасынан және эстафета ережелерінің негізгі жиынтығынан көп айырмашылығы жоқ. Медлейлік эстафета мен жеке медлейдің арасындағы жалғыз айырмашылық – стильдердің тізбегі мен жүзушілердің саны. Медли эстафетасының тізбегі: арқамен жүзу, көкірекпен жүзу, көбелекпен жүзу және еркін стиль. Басты айырмашылық эстафета командасының екінші, үшінші және төртінші жүзушілерінде. Бірінші жүзуші арқамен жүзуді қалыпты жасайды, бірақ одан кейінгі жүзушілердің барлығы ағымдағы жүзушінің қалған қашықтығын дұрыс бағалап, ағымдағы жүзуші қабырғаға тиген сәтте эстафеталық секіруді жасауы керек. Бұл жүзушілерге старт сигналы берілмейді. Келесі жүзушінің блокттан дұрыс уақытта секіруі үшін судағы жүзушінің қабырғаға тиетін уақытын дұрыс бағалау өте маңызды. Жылдам реакция жарыста айтарлықтай жақсы нәтижеге әкелуі мүмкін, бірақ ерте секіру (false start) дисквалификацияға соқтырады. World Aquatics ережелеріне сәйкес, екінші, үшінші немесе төртінші жүзушінің аяғы платформаға тиюі керек, ал (оны іле-шала) командаласы қабырғаға тиюі керек; бірақ бастапқы жүзуші қозғалыста болуы мүмкін, бұл стандартты стартқа қарағанда 0,6 – 1 секундты үнемдейді. Сонымен қатар, командалық рухтың болуы көптеген жүзушілерге эстафетада жеке жарысқа қарағанда жақсы нәтиже көрсетуге мүмкіндік береді. Осының салдарынан, эстафетадағы уақыт әдетте жеке жүзушілердің ең жақсы уақыттарының қосындысынан 2–3 секундқа жылдам болады.

Тарих

1952 жылға дейін көбелек соққысы көкжиегінен бөлек соққы ретінде анықталмағандықтан, кешенді жарыстарда тек үш стиль болды: арқамен жүзу, көкжиегі және еркін жүзу. Сондықтан, жеке кешенді жарыс пен кешенді эстафетаның қашықтығы көбінесе 400 метр емес, 300 метр немесе ярдты құрады. 150 метрлік жеке кешенді жарыста Генри Майерс көкжиегімен жүзер кезде алға қарай қолды қайтаруды қолданғандардың бірі болды, бұл көбелек соққысының ерте нысандарының біріне айналды. 1953 жылы АҚШ-та кейбір кешенді жарыстарға көбелек соққысы енгізілді, ал 1954 жылдан бастап Аматорлық спорт одағы оны міндетті етті. Кешенді жарыстар басталғаннан бері жүзу уақыты ғылымның, технологияның және жаттығулардың жақсаруының арқасында күрт өзгеріп, жылдамдады. Технологиялық жетістіктердің қатарында судың қарсылығын азайту үшін жарыстар кезінде қолданылатын арнайы жүзу костюмдері және жүзушінің соққысын талдау үшін су асты камералары бар.