Кіріспе
Докторлық білімін аяқтағаннан кейін кәсіби түрде зерттеу жүргізетін адам – докторантурадан кейінгі зерттеуші (әдетте PhD). Докторантурадан кейінгі зерттеушілер көбінесе, бірақ әрқашан емес, уақытша академиялық қызметке тағайындалады, кейде академиялық профессорлық қызметке дайындық ретінде. АҚШ Ұлттық ғылым қорының мәліметтеріне сәйкес, биологиялық ғылымдар бойынша PhD дәрежесін алғандардың тұрақты қызметке орналасу көрсеткіші 1973 жылы 50%-дан асып түссе, 2006 жылы 20%-дан төменге түсті. Олар оқуларын жалғастырады немесе зерттеу жұмыстарын жүргізеді, сондай-ақ мамандандырылған сала бойынша біліктілігін арттырады, командаға еніп, жаңа дағдылар мен зерттеу әдістерін меңгереді. Докторантурадан кейінгі зерттеулер қабылдаушы мекеменің ғылыми миссиясын ілгерілетуде маңызды рөл атқарады; олардың сарапшылардың пікірін ескеретін академиялық журналдарда немесе конференцияларда маңызды жарияланымдар жасауы күтіледі. Кейбір елдерде докторантурадан кейінгі зерттеулер қосымша біліктілік немесе сертификат алуға мүмкіндік береді, ал басқа елдерде мұндай мүмкіндік болмайды.
A postdoctoral fellow, postdoctoral researcher, or simply postdoc, is a person professionally conducting research after the completion of their doctoral studies (typically a PhD). Postdocs most commonly, but not always, have a temporary academic appointment, sometimes in preparation for an academic faculty position. According to data from the US National Science Foundation, the number of holders of PhD in biological sciences who end up in tenure track has consistently dropped from over 50% in 1973 to less than 20% in 2006. They continue their studies or carry out research and further increase expertise in a specialist subject, including integrating a team and acquiring novel skills and research methods. Postdoctoral research is often considered essential while advancing the scholarly mission of the host institution; it is expected to produce relevant publications in peer reviewed academic journals or conferences. In some countries, postdoctoral research may lead to further formal qualifications or certification, while in other countries, it does not.
Академиядағы жұмыс орны
Кейбір салалардағы жұмыстың ерекшелігі және көптеген мамандықтар бойынша докторанттардың көптеп бітіруі салдарынан, кейбір елдердегі докторантурадан кейінгі зерттеушілер академиялық мансапта белгісіздікке тап болады, ал олардың көп бөлігі өздері таңдаған зерттеу саласында тұрақты қызметке немесе қалаған оқу орнындағы лауазымға ие бола алмайды. Осы мәселе бойынша зерттеу 2018 жылы Вирджиния Тех және МИТ бірлесіп жүргізді. Зерттеу авторлары докторантурадан кейінгі зерттеушілердің шамамен 17% ғана тұрақты лауазымдарға орналасатынын анықтады. 1970 жылдары биология ғылымдары бойынша PhD дәрежесін алғандардың 50% жұмыс таба алды, бұл сол буынның едәуір өзгеше жұмыс нарығына тап болғанын көрсетеді.
Ұлыбритания
2003 жылы Ұлыбританияда табиғи ғылымдар бойынша PhD дәрежесін алған түлектердің 25% докторантурадан кейінгі зерттеу жұмыстарын жалғастырды. 2008 жылғы жұмыспен қамту сотының (Шотландия) "Балл" Абердин университетіне қарсы ісінен (S/101486/08) кейін, төрт жыл бойы бір-бірінен кейін белгілі мерзімге жасалған шарттар бойынша жұмыс істеген зерттеушілер енді уақытша қызметкерлер саналмайды және олар шексіз мерзімге келісімшарт жасауға құқылы.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та докторантурадан кейінгі ғылыми қызметкер – бұл докторлық дәрежесі бар және өзінің таңдаған мансабында жұмыс істеу үшін қажетті кәсіби дағдыларды алу мақсатында тәлімгерлікпен жүргізілетін зерттеулермен немесе ғылыми оқумен айналысатын адам. Докторантурадан кейінгі зерттеушілер АҚШ-тағы аспирантуралық зерттеу қызметін дамытуда маңызды рөл атқарады. Докторлық дәреже алғаннан кейін бес жыл өткен соң докторантурадан кейінгі зерттеушілердің орташа жалақысы 42 000 доллар, бұл тұрақты лауазымдағы орташа 75 000 доллардан 44% кем. Ұлттық докторантурадан кейінгі қауымдастық (NPA) және Бостон докторантурадан кейінгі қауымдастығы (BPDA) – АҚШ-тағы докторантурадан кейінгі ғылыми қызметкерлерді қолдайтын коммерциялық емес ұйымдар. Ғылыми-зерттеу институттарында, әсіресе, факультетте тұрақты лауазым алу үшін докторантурадан кейінгі зерттеулер қажет болуы мүмкін. Докторантурадан кейінгі тағайындамалар дәстүрлі түрде міндетті емес болған, бірақ кейбір салаларда академиялық лауазымдар үшін бәсекелестік күшейгендіктен міндетті болып келеді. Шындығында, академиялық саладағы кәсіби лауазымдардың саны докторантурадан кейінгі зерттеушілердің санына қарағанда аз болғандықтан, лауазым табу қиын. 2008 жылы докторантура алғаннан кейін 5 жыл ішінде тұрақты немесе тұрақты лауазымға ие болған докторантурадан кейінгі ғылыми қызметкерлердің үлесі 39% шамасында болды. Ал инженерлік мамандығы бойынша докторлық дәрежесі барлардың 85% бастапқыда бизнес немесе өнеркәсіп саласына қадам басады. Осыған байланысты докторанттар мен докторантурадан кейінгі зерттеушілерге академиялық емес лауазымдарға қажетті дағдыларды ұсыну аспирантура және институттардың маңызды міндетіне айналды. Американың COMPETES заңы аспиранттарға академиялық емес мансапты қамтамасыз ету үшін қажетті дағдыларды алуда қолдау көрсетудің маңыздылығын мойындады және Ұлттық ғылым қорынан (NSF) Интегративтік аспирантуралық білім беру және ғылыми-зерттеу тағылымдамасы (IGERT) бағдарламаларына қаржыландыруды жоғары оқу орнынан кейінгі ғылыми-зерттеу стипендиясына қаржыландыруды ұлғайту немесе азайту деңгейінде талап етті. АҚШ-тағы халықаралық докторантурадан кейінгі зерттеушілер туралы толыққанды деректердің болмауы сауалнамалардың нашар ұйымдастырылуына және халықаралық докторантурадан кейінгі зерттеушілерді санаудағы қиындықтарға байланысты. 2010 жылы уақытша визамен жұмыс істейтін докторантурадан кейінгі зерттеушілердің үлесі 53,6% құрады. Өмір ғылымдары саласы уақытша визамен жұмыс істейтін докторантурадан кейінгі зерттеушілердің ең көп пайызын құрайды; 2008 жылы өмір ғылымдары саласындағы докторантурадан кейінгі зерттеушілердің шамамен 56% уақытша тұрғындар болды. Осы уақытша визамен жұмыс істейтін докторантурадан кейінгі зерттеушілердің төртеуінің үшеуі АҚШ-тан тыс жерде докторлық дәреже алған. Шетелдік докторлар американдық зерттеушілердің докторантурадан кейінгі ғылыми-зерттеу жұмыстарын иеленіп алады деген қауіп бар. Шетелдік докторлардың келуі дайын зерттеушілердің ұсынысына және, демек, жалақыға әсер етті. Бір бағалау бойынша, шетелдік докторантурадан кейінгі зерттеушілердің саны 10% артса, лауазымдық жалақы 3-4% төмендейді. Бір зерттеуде докторантурадан кейінгі ғылыми қызметкерлердің 54% өмір ғылымдары мамандығы бойынша жұмыс істейтіндігі, ал физика, математика және инженерлік ғылымдар бойынша жұмыс істейтіндердің үлесі 28% құрайтыны көрсетілген. 2010 жылы Калифорниядағы докторантурадан кейінгі зерттеушілер жұмыс жағдайларын жақсарту үшін UAW Local 5810 кәсіби одағын құрды, мысалы, дискриминация немесе жыныстық қорлау туралы шағымдану құқығын ресми шағымдану рәсімі арқылы қамтамасыз ету. Калифорнияда жаңа докторантурадан кейінгі тағайындамалар кем дегенде NIH докторантурадан кейінгі ең төменгі жалақыны алады (2019 жылы 50 004 доллар) және көптегендер NIH-тің Рут Л. Киршштейн Ұлттық зерттеу қызметі сыйлығына (NRSA) сәйкес жыл сайынғы жалақыны 5-7% немесе одан да көп көтереді. 2014 жылы Бостондағы докторантурадан кейінгі зерттеушілер "Зерттеудің болашағы" симпозиумын ұйымдастырды, бұл биомедициналық зерттеулердің жай-күйі туралы кіші ғалымдардың көзқарасынан әңгімелесуге жауап болды. Кездесуде ғылыми кәсіпорын туралы алаңдайтын академиктермен панельдік талқылаулар, Массачусетс сенаторы Элизабет Уорреннің бейне хабары және оқыту, қаржыландыру, биомедициналық жұмыс күшінің құрылымы және ғылымдағы өлшемдер мен ынталандырулар туралы семинарлар өтті, олар ақ қағаздағы ұсынымдарды жасау үшін пайдаланылды. 2015 жылы докторантурадан кейінгі зерттеушілер ұйымдастырған кездесулер Нью-Йорк университетіне (NYU), Чикаго және Сан-Францискоға тарады, ал Бостондағы екінші кездесуде деректерді жинау, еңбек экономикасы және ғылымды өзгертуді қолдау үшін дәлелге негізделген саясат талқыланды, соның ішінде докторлық диссертацияның болашағы.
On the other hand, 85 percent of engineering doctoral degree holders are likely to initially go into business or the industry sector. Under the circumstances, providing doctoral students as well as postdoctoral researchers with necessary skills for nonacademic positions has become one of the important roles for graduate schools and institutions. The America COMPETES Act recognized the importance of graduate student support for obtaining skills needed when they pursue nonacademic careers, and required National Science Foundation (NSF) to increase or decrease funding for the Integrative Graduate Education and Research Traineeship (IGERT) programs at least at the same rate as it increases or decreases funding for the Graduate Research Fellowship. There are no comprehensive data of international postdoctoral researchers in the US because of the less organized survey and the difficulty in counting international postdoctoral researchers. The proportion of postdoctoral researchers on temporary visas reached 53.6% in 2010. The life sciences hold the largest percentage of postdoctoral researchers on temporary visas; in 2008, approximately 56% of postdoctoral researchers in the life sciences were temporary residents. Of these postdoctoral researchers on temporary visas, four out of five earned their PhD outside of the United States. There exists fear that foreign PhD's are taking postdoctoral research positions from American researchers. The influx of foreign PhD's has influenced the supply of ready researchers, and thereby, the wages. One estimate claims that a 10% increase in the supply of foreign postdoctoral researchers lower the position salary by 3 to 4%. One survey shows that 54% of postdoctoral researchers major in life sciences, whereas those who majored in physical science, mathematics, and engineering account for 28%. In 2010, postdoctoral researchers in California formed a union, UAW Local 5810 in order to secure better working conditions such as the right to file a complaint for alleged discrimination or sexual harassment through a formal grievance procedure. In California, new postdoctoral appointments receive at least the NIH postdoctoral minimum salary ($50,004 in 2019) and many receive annual pay raises of 5% to 7% or more in accordance with the NIH's Ruth L. Kirschstein National Research Service Awards (NRSA). In 2014, postdoctoral researchers in Boston organized the "Future of Research" Symposium to respond to a conversation about the state of biomedical research from the perspective of junior scientists. The meeting included panel discussions with academics concerned about the scientific enterprise, a video message from Massachusetts senator Elizabeth Warren, and workshops discussing training, funding, the structure of the biomedical workforce, and metrics and incentives in science which were used to generate recommendations in a white paper. Meetings organized by postdoctoral researchers in 2015 spread to New York University (NYU), Chicago and San Francisco and a second meeting in Boston discussed data collection, labor economics and evidence based policy to advocate for changes to science, including the future of the PhD.
Үндістан
Үндістанның ең ірі инженерлік, ғылыми және басқару институттарының көпшілігі (мысалы, Индийский ғылым институты (IISc), Индийский технология институты (IIT), Индийский ғылым, білім беру және зерттеу институты (IISER), Индийский басқару институты (IIM) және All India Medical Sciences институттары (AIIMS)) докторантурадан кейінгі тағайындамалар ұсынады. Еңбек ақысы әдетте айына 40 000-ден 70 000 рупийге дейін ауыспайды. Мысалы, IIT Kharagpur, IIT Guwahati, IIT Delhi, IIT Kanpur, IIT Bombay, IIT Madras, IISER Bhopal, IISER Mohali, IISER Pune, IISER Kolkata, IIM Kolkata докторантурадан кейінгі стипендиялар береді. Сондай-ақ, Индияның әлеуметтік ғылымдар жөніндегі ғылыми-зерттеу кеңесі докторантурадан кейінгі білім алу үшін стипендия ұсынады.
Австралия
Докторлық білімі бар қызметкерлерге (2008 жылдан бастап) академиялық жалақылар бойынша ең төменгі А деңгейі, 6-шы сатысы Сидней университетінде жылына 75 612 австралия доллары, Мельбурн университетінде жылына 75 404 австралия доллары, ал Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінде жылына 75 612 австралия доллары болып белгіленген. Балама ретінде, Австралия ғылыми-зерттеу кеңесі (ARC) докторантурадан кейінгі стипендиялар ұсынады. Мысалы, олардың Discovery Projects жобалары 2009 жылдан бастап 3 жылдық стипендияны жылына 61 399 австралия доллары көлемінде қаржыландырады. Бұған қоса, университеттер 11–17% міндетті зейнетақы төлемін жүзеге асырады.
Қытай
Қытайдағы докторантурадан кейінгі жүйе 1985 жылы қытай-американ физигі және Нобель сыйлығының лауреаты Цунг Дао Лидің ұсынысымен құрылған. Докторантурадан кейінгі зерттеушілердің ұлттық басқару комитетінің кеңсесі Қытай материгіндегі университеттердегі және институттар мен кәсіпорындардағы докторантурадан кейінгі мобильді станциялар мен жұмыс орындарын реттейді. Докторантурадан кейінгі лауазымдарға үміткерлер станцияларға кіру үшін толыққанды медициналық тексеруден өтуі тиіс. Докторантурадан кейінгі зерттеушілер үнемі бағалаудан өтуі және докторантурадан кейінгі кезеңнің соңында бағалау үшін зерттеу есебін ұсынып, станцияны тастауға рұқсат алуы керек. Станцияны тастауға рұқсат алғандар ұлттық басқару кеңсесінен докторантурадан кейінгі сертификат алады. Кейбір университеттерде бағалаудан өтпеген немесе станциядан ерте шыққан докторантурадан кейінгі зерттеушілер алған гранттарын немесе тіпті жалақыларын қайтаруға міндетті болуы мүмкін. Докторантурадан кейінгі жүйені басқару тәсіліне байланысты, Қытайда докторантурадан кейінгі зерттеулер академиялық дәреже деп қате түсініледі. Үкіметтің докторантурадан кейінгі жүйені басқаруы инновациялық зерттеулерге кедергі келтіргені үшін сынға ұшырады, себебі бағалауға көп күш жұмсалады және нәтижеге тым көп мән беру зерттеу үшін қолайлы орта құруға тосқауыл қояды.