Кіріспе

Cyan, Inc. – Ciena компаниясы сатып алған, сондай-ақ Cyan Worlds, Inc. деп те аталатын американдық бейне ойынды әзірлеуші және жариялаушы. 1987 жылы Рэнд және Робин Миллер ағайындар Cyan Productions деп құрған компания Myst ойындары сериясын жасады. Myst 1993 жылы шыққан кезде барлық уақыттағы ең көп сатылған ПК ойыны болды және кейбір жылдар бойы осылай қалды. Одан кейін Riven және Myst Online: Uru Live көп ойыншылы онлайн-ойыны сияқты бірнеше жалғастырылымдар жарық көрді. Myst-тен бұрын компания The Manhole сияқты балалар ойындарын жасаған. 2016 жылы олар Kickstarter арқылы қаржыландырылған Obduction ойынын, ал 2023 жылы да Kickstarter арқылы қаржыландырылған Firmament ойынын шығарды. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Cyan – АҚШ-тағы ең көне сақталған тәуелсіз ойын студиясы.

Мистке дейінгі (1987-1992)

Cyan 1987 жылы Рэнд және Робин Миллер ағайындылары Спокандағы, ата-аналарының үйінің жертөлесінен жұмыс істеуді бастады. Рэнд 1980-ші жылдары орта мектеп оқушысы кезінде ойын бағдарламалаумен айналысса, Робин орта мектепте музыка мен өнерді оқыды. Екеуі Macintosh Hypercard әзірлеу бағдарламасы арқылы ортақ тіл табысты, ол оларға өздерінің қабілеттерін біріктіруге мүмкіндік берді. Cyan бастапқыда балаларға арналған оқиғалық ойындар жасады. Компанияның алғашқы ойындары – The Manhole (1988), Cosmic Osmo and the Worlds Beyond the Mackerel (1989) және Spelunx (1991) – жас аудиторияға арналған көңілді қиял әлемі болды. Ойын көптеген графикалық экрандар, жұмбақтар, мини-ойындар мен әрекеттер ұсынды. Бұл ойындар Cyan-ның HyperCard және CD-ROM ортасын қолданып, интерактивті әлемдер құруға жасаған алғашқы қадамдары еді, және олардың екеуі де кейін Myst ойынында қолданылды.

Мист, Ривен және жалғаулары (1993-2004)

1993 жылы Cyan Myst ойынының шығуымен әлемдік атаққа ие болды, бұл 3D-де алдын ала көрсетілген, бұрынғы ойындарынан өзгеше, ересек аудиторияға арналған оқиғалық ойын болды. Myst, CD-ROM дискілерінің кеңінен таралған кезіндегі алғашқы CD-ROM ойындарының бірі еді. Ойынның алты миллионнан астам данасы сатылды және 2002 жылы The Sims Myst сатылымын арттырғанша ең көп сатылған ПК ойыны болды. Myst-тен түскен табыс Cyan компаниясына үлкен штатты орналастыру үшін жаңа кеңсеге көшуге мүмкіндік берді, және олар бүгінге дейін сонда орналасқан. Осы кезеңде Миллерлер мен Дэвид Уингров Мист әлемінде өтетін үш романның авторы болды. Myst-тің жалғасы Riven 1997 жылы жарық көрді. Ойын шыққаннан кейін Робин Cyan компаниясынан басқа қызығушылықтарын іздеу үшін кетіп, негізінен тәуелсіз фильмдерді өндірумен айналысты. Келесі сегіз жыл ішінде Myst франшизасы Cyan компаниясының ішінде де, сыртында да кеңейді. Баспа құқықтары Broderbund-тен Mattel-ге, содан кейін Ubisoft-қа берілді, ал Cyan Myst әлеміндегі келесі ойынға дайындалды, ол Myst-тің тікелей жалғасы емес, көп ойыншылы онлайн ойын болуы керек еді. Осы уақытта компания "Cyan Worlds, Inc." деген атаумен жұмыс істей бастады. Жаңа 3D-нақты уақыт ойын қозғалтқышын сынау мақсатында Cyan 2000 жылы түпнұсқа Myst ойынының толық қайта жасалған нұсқасын – realMyst ойынын шығарды. Сонымен қатар, Myst III: Exile ойыны Presto Studios студиясымен әзірленді және Ubisoft компаниясымен 2001 жылы жарық көрді. 2003 жылы Cyan көп ойыншылы оқиғалық ойыны Uru (бұрын DIRT ("D'ni In Real Time"), Mudpie ("Multi User DIRT – Persistent Interactive Environment"), Parable және Myst Online деген жұмыс атауларымен белгілі болған) баспагер Ubisoft-тың өтініші бойынша жеке және көп ойыншылы компоненттерге бөлінетінін хабарлады. Uru: Ages Beyond Myst ойынының жеке ойыншыға арналған нұсқасы сол жылы шықты. Көп ойыншылы Uru Live компоненті қысқа бета-тесттен өтті, бірақ ресми түрде шығарылғанға дейін жоба тоқтатылды.

Uru және Uru Live қайтып оралуы (2004-2007)

2004 жылы Cyan екі Uru кеңейту жинағын (To D'ni және The Path of the Shell) шығарды, олар бастапқыда онлайн бөлімі үшін жоспарланған мазмұнды қамтыды. Сол жылы Ubisoft жеке тәуелсіз түрде Myst IV: Revelation ойынын шығарды, бұл Cyan жасаған жоқ сериядағы екінші ойын. Келесі жылы Cyan Myst сериясының соңғы бөлімін, Myst V: End of Ages деп атады. Myst V шыққаннан кейін компания қаржылық қиындықтарға байланысты көптеген қызметкерлерін жұмыстан босатты, бірақ Turner Broadcasting компаниясымен келісімге келгеннен кейін көп ұзамай дерлік барлығын қайта жұмысқа алды. Бұрын компания әлі жарияланбаған жоба үстінде жұмыс істеп жатты (Ричард А. Уотсонның айтуынша, оған Latus деп ат қойылған) және белгілі емес баспагермен келіссөздер жүргізіп жатты, бірақ оның жағдайы қазір белгісіз, алайда Рэнд Миллер осы жоба туралы 2011 жылдың тамызында айтты және оның атын Latus деп растады. Uru Live жабылып қалғаннан кейін жанкүйерлер өз серверлік бағдарламаларын жасауға кірісті. Осы сұранысқа жауап ретінде Cyan Worlds 2004 жылдың соңында Untìl Uru-ды шығарды, ол Live клиенті мен серверінің бағдарламалық қамтамасының өңделген нұсқасы болды. Ойынның бұл нұсқасына қолдау көрсетілмеді – серверлер жанкүйерлерге тиесілі және басқарылды, жаңа мазмұн берілмеді. Кейін GameTap қаржысының көмегімен Cyan "D'mala" шарпын, ресми ойын серверін ұсынды. Жанкүйерлер де ойынға ресми емес жағдайда жаңа мазмұн жасауды бастады. 2006 жылы Рэнд Миллер Uru Live GameTap хостингтік серверлері мен қаржысын пайдалана отырып, толық көлемде қайта жаңғырылатынын хабарлады. Cyan қызметкерлері қайта жұмысқа алынды және жаңа Uru мазмұнын жасау басталды.

Қосымша шығарылымдар

2007 жылдың 30 қарашасында Cyan онлайн-сервис Fanista арқылы Cosmic Osmo's Hex Isle ойынын шығарды. Бұл 15 жылдан кейін Космикалық Осмо кейіпкерінің қайта оралуын белгіледі. 2009 жылдың тамызында Cyan Worlds компаниясы Creative Kingdoms компаниясымен бірлесіп MagiQuest виртуалды шындық ойынының онлайн нұсқасын жасауға кірісетіндігі жарияланды. MagiQuest Online, Myst Online: Uru Live ойынында қолданылған Plasma қозғалтқышын пайдаланады.

Уру дәуірінің құлдырауы (2007-2011)

Myst Online: Uru Live GameTap-та 2007 жылдың 15 ақпанында ресми түрде іске қосылды, бұл алдында бірнеше ай бойы GameTap арқылы ашық бета-тестілеу ретінде қолжетімді болғаннан кейін болды. Бұл Uru-ның ең табысты нұсқасы болды, ол онлайн ойнауды қолдау туралы бастапқы мақсатына, сондай-ақ жаңа мазмұндарды үнемі шығару арқылы қол жеткізді. Осы жетістікке қарамастан, GameTap 2008 жылдың 4 ақпанында Uru Live-ті жабу туралы хабарлады. Ойын серверлері 60 күн бойы онлайн күйінде қалды және 2008 жылдың 10 сәуірінде толығымен жабылды. 2008 жылдың 30 маусымында Cyan Worlds Uru құқықтарын қайтарып алғанын және оны Myst Online: Restoration Experiment деген атпен қайта іске қосуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Cyan енді ойынды одан әрі дамытуға қаражат таба алмайды, сондықтан серверлердің, клиенттің және құралдардың коды ашық бастапқы код ретінде шығарылып, кеңейту үшін пайдаланушылар жасаған мазмұнға сүйенуді көздеп отыр. 2008 жылдың қараша айында "Cyan Test" (тестілеу қызметтерін ұсыну үшін құрылған үшінші "Cyan" компаниясы) шамамен 50 ойын тестілеушісін жұмыстан босатты. Бұл жұмыстан босату олардың негізгі тапсырыс берушісі Gamecock Media компаниясын сатып алу нәтижесінде болды. 2010 жылдың ақпан айында Cyan Uru-ны ашуға қадам жасады, барлық Uru дәуірлеріне қолжетімділікпен жаңа Myst Online: Uru Live серверін (жанкүйерлер "MOULagain" деп атады) іске қосты. Олар клиенттік бағдарламалық жасақтаманы тегін ұсынып, қайырымдастықтарды қабылдай бастады. 2014 жылдың сәуір айына қарай 128 000-нан астам тіркелгі (аккаунт) құрылған. 2011 жылдың 6 сәуірінде Cyan URU клиентінің бастапқы кодын және оның дамыту құралдарын жариялады.

Ұшып кету (20132018)

2013 жылдың 17 қазанында Рэнд Миллер Myst және Riven ойындарының рухани жалғасы ретінде Obduction атты жаңа бейне ойынды жариялады. Ойын Kickstarter платформасы арқылы 1,3 миллион доллар көлемінде қаржыландырылды. Obduction әрекеті адамдар мен олардың қоршаған ортасының бөліктері тасымалданған шетелдік планетада өтеді, ал ойында адам технологиясын және шетелдік технологияларды үйлестіруді қажет ететін жұмбақтар бар. Obduction әлемі Unreal Engine ойын қозғалтқышында толыққанды бейнеленген және бірінші тұлғадан зерттеуге мүмкіндік береді, бірақ кейбір ойын емес кейіпкерлер үшін толық қозғалыс бейнесі қолданылады. Рэнд саундтрек жасау үшін Робиннің көмегіне жүгінді, сондай-ақ ол ойындағы ойын емес кейіпкерлердің бірі болды. Obduction сыншылардан жағымды баға алды және Cyan's Myst ойындарының лайықты мұрагері деп танылды.

"Құрақтылық" (2018)

2018 жылдың 1 наурызында Cyan компаниясы Firmament ойынын жариялады, оны «жаңа VR тәжірибесі» деп сипаттады, бірақ ол стандартты дисплейлерде де қолжетімді болады. Obduction сияқты, Cyan 2018 жылдың 26 наурызында ойынды дамыту үшін Kickstarter жобасын іске қосты. Kickstarter сәтті аяқталып, Microsoft Windows, macOS және PlayStation 4/PlayStation VR жүйелеріне арналған ойын нұсқаларын қамтамасыз етті. Firmament 2023 жылдың 18 мамырында шықты.

Ремейктер мен қайта шығарылымдар (2018 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2018 жылдың 9 сәуірінде Myst ойынының 25 жылдығын тойлау үшін Cyan компаниясы Kickstarter арқылы Exile және Revelation ойындарына заңдық құқықтарды алғанын және бүкіл серияны, соның ішінде толық Uru және realMyst: Masterpiece Edition ойындарын DVD ROM форматында және GOG.com мен Steam платформаларында цифрлық жүктеу арқылы қайта шығаратынын хабарлады. Cyan сонымен қатар GOG.com компаниясымен бірлесіп, франшизадағы барлық ойындарды қазіргі Windows операциялық жүйелерімен толық үйлесімділікке жеткізу жөнінде жұмыс істеді. Kickstarter кампаниясы мерейтойлық басылымдар үшін бірнеше артықшылықтарды қамтыды (мысалы, ойынның физикалық түрінің қорабы ретінде LED экраны бар "жұмыс істейтін" Myst Linking Book). Kickstarter кампаниясының мақсаты 247 500 АҚШ долларын құрады; бұл бастапқы мақсат сегіз сағаттың ішінде орындалды, ал екі апта ішінде жиналған қаржы 1 миллион доллардан асты. Кампания 24 мамырда 2 810 127 доллармен аяқталды, бұл жоспарланған мақсаттың 1100% астам құрайды және 19 304 адам қолдау көрсетті. Exile және Revelation, сондай-ақ серияның басқа ойындарының жаңартылған нұсқалары 2018 жылдың жаз-күз мезгілінде GOG.com және Steam платформаларында пайда болды. 2020 жылдың 16 қыркүйегінде Cyan компаниясы Myst ойынының VR нұсқасын жариялады, оны бастапқы ойынның "түпкілікті нұсқасы" деп сипаттады, бірақ ол стандартты дисплейлерде де қол жетімді болады. Myst Unreal Engine 4 ойын қозғалтқышында жасалған және 2020 жылдың 10 желтоқсанында Oculus Quest үшін, ал 2021 жылдың 26 тамызында Windows, macOS, Xbox Series X/S және Xbox One нұсқалары үшін эксклюзивті түрде шығарылды.

Жасалған ойындар

Cyan-ның көптеген ойындары (Myst және Uru серияларындағылары) Д'ни деп аталатын адам тектес нәсілдің тарихын айтады, олар байланыстыратын кітаптарды жасай біледі. Бұл кітаптар пайдаланушыны автордың қиялымен шектелген басқа әлемдерге көшіреді. Бұл әлемдер "Заманалар" деп аталады. Cyan ойындары күрделі сюжеттерімен, тамаша графикасымен және қызықты дыбыстарымен белгілі. Олар зерттеу мен оқиға айтуға баса назар аударады, ойыншылар мен ойын ойнамайтындарға да ұнайтын қарапайым әрі әдемі интерфейспен ұсынылады. Д'ни тарихымен байланысты үш Myst романы бар: Атрустың кітабы, Тиананың кітабы және Д'ни кітабы.

Атауы | Шығу жылы | Издатель
------- | -------- | --------
The Manhole (дискетте) | 1988 | Өзіндік басылым
The Manhole (CD ROM-да) | 1989 | Activision
Cosmic Osmo және Макрельден тыс әлемдер | 1989 | Broderbund
Spelunx және мырза Сеудоның үңгірлері | 1991 | Broderbund
Myst | 1993 | Broderbund
The Manhole: Masterpiece Edition | 1994 | Broderbund
Riven | 1997 | Red Orb Entertainment
realMyst | 2000 | Mattel Interactive
Uru: Ages Beyond Myst | 2003 | Ubisoft
Uru: To D'ni | 2004 | Ubisoft
Uru: The Path of the Shell | 2004 | Ubisoft
Untìl | 2004 | Өзіндік басылым
Myst V: End of Ages | 2005 | Ubisoft
Myst Online: Uru Live | 2007 | GameTap
Cosmic Osmo's Hex Isle | 2007 | Fanista
Myst for iPhone және iPod Touch | 2009 | Өзіндік басылым
Myst Online: Uru Live қайтадан | 2010 | Өзіндік басылым
MagiQuest Online | 2010 | Creative Kingdoms
The Manhole: Masterpiece Edition for iOS | 2010 | Өзіндік басылым
Riven for iPhone және iPod Touch | 2010 | Өзіндік басылым
Stoneship for iPhone, iPod Touch және iPad | 2010 | Өзіндік басылым
Bug Chucker for iPhone, iPod Touch, iPad және Android | 2011 | Өзіндік басылым
realMyst for iOS | 2012 | Өзіндік басылым
Riven for iPad | 2013 | Өзіндік басылым
realMyst: Masterpiece Edition | 2014 | Өзіндік басылым
Obduction | 2016 | Өзіндік басылым
Myst (толық 3D қайта жасау) | 2020 | Өзіндік басылым
Firmament | 2023 | Өзіндік басылым
Riven Remake | 2024 | |