Кіріспе

Газдалған сусындар бренді
Газдалған сусын

Fanta (/'//f//æ//n//t//ə/) – неміс кәсіпкері Макс Кит басшылығымен Coca Cola Deutschland компаниясы құрған жеміс дәмді газдалған сусынның американдық бренді. Әлем бойынша 200-ден астам дәмге ие. Fanta 1941 жылы Германияда, Американың нацистік Германияға сауда эмбаргосы салдарынан Coca Cola ингредиенттерін алу қиын болғандықтан, Coca Cola-ға балама ретінде пайда болды. 1943 жылы Fanta Германия нарығында үш миллион жәшікпен сатылып, үстемдік құрды. Fanta-ның қазіргі құрамы, апельсин дәмі, 1955 жылы Италияда жасалған.

Соғыс уақытындағы өнім

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ нацистік Германияға қарсы сауда эмбаргосын енгізді, бұл Кока-Кола сиробын экспорттауды қиындатты. Осыған орай, Coca Cola Deutschland (Coca Cola GmbH) компаниясының басшысы Макс Кит Германия нарығына арналған жаңа өнім жасауға шешім қабылдады, ол тек Германияда сол кезде қол жетімді ингредиенттерді пайдаланды, оның ішінде қант қызылшасы, сарысу (ірімшік жасаудың қосалқы өнімі) және алма шөбі. Кейін ол оларды "қалдықтардың қалдықтары" деп сипаттады. Атау бір ойын-сауық сессиясы барысында туындады, ол Киттің командасын "қиялын пайдалаңдар" (неміс тілінде Fantasie) деп шақыруымен басталды, ал оның сатушыларының бірі Джо Книпп "Фанта!" деп жауап берді. Фанта өндірісі 1949 жылы тоқтатылды. 1955 жылы Неапольде жаңа апельсин негізді құрамымен өндіріс қайта басталды.

Қазіргі заманғы өнім

1950 жылдары Pepsi Cola компаниясы бірнеше сусын шығарғаннан кейін, Società Napoletana Imbottigliamento Bevande Gassate (SNIBEG) 1955 жылы Fanta-ны жаңа формуламен қайта іске қосты. 1960 жылы Coca Cola бұл брендті сатып алып, оны бүкіл әлемге таратты. Сусын Еуропа, Азия, Африка және Оңтүстік Америкада кеңінен таралды, бірақ АҚШ-та 1960 жылдарға дейін кең қолжетімді болған жоқ, себебі компания бұл Fanta олардың флагмандық кока-коласының нарықтағы беделді орнын әлсіретеді деп қорқыныш білдірді. Тіпті содан кейін де, оның қолжетімділігі шектеулі болды, әсіресе 1980 жылдардан бастап, Minute Maid сияқты туыс брендтер өз брендтерімен ұқсас өнімдерді сатуға көшкеніне байланысты. 2001 жылы АҚШ-тағы испаноязықты халықтың өсуі мен Латын Америкасындағы сусынның жоғары танымал болуына байланысты Fanta ұлттық деңгейде жаңа серпіліс алды. Қазіргі заманғы апельсин хош иісті Fanta алғаш рет 1955 жылы Италияның Неаполь қаласындағы жергілікті бөтелкелеу зауытында жергілікті апельсиндерді пайдаланып өндірілді. Классикалық сақиналы бөтелкенің дизайны осы жылдары пайда болды.

75 жылдығы

2015 жылдың ақпан айында Германияда Fanta сусынын 75 жылдығына арналған нұсқасы жарық көрді. Ол бастапқы дизайнын еске түсіретін шыны бөтелкелерге құйылған, құрамында 30% сарысу және шөміш қалдықтары бар, сондай-ақ соғыс жылдарындағы нағыз дәмі сақталған. Қаптамасында "әлсіз тәтті" және "неміс түпнұсқасы" деп көрсетілген. Сусынға арналған телеарнадағы жарнама оның тарихын баяндап, Coca-Cola компаниясы "ескі күндердің сезімін" қайтаруды көздегенін айтты, бірақ көптеген адамдар мұны нацистік үкімді білдіретіндей түсінді. Кейіннен жарнама ауыстырылды.

Халықаралық қол жетімділік

АҚШ-тан тыс апельсин дәмінің рецептінде апельсин шырыны бар, ал американдық нұсқасында жоқ. Мексикада Fanta қантпен жасалады, ал АҚШ нұсқасында жоғары фруктозалы жүгері сиробы қолданылады. Ұлыбританияда 2017 жылы стандартты нұсқада (қантсыз) қант мөлшері 100 мл-ге 4,6 граммға дейін төмендетілді, бұл елдегі қантты сусындарға салынатын салықтан қашу үшін өнімнің 5 грамнан төмен болуын қамтамасыз ету мақсатында жасалды. Бұл 2016 жылға дейін қолданылған рецептпен салыстырғанда үштен бірге азайтылған, себебі қанттың бір бөлігі тәттілендіргіштермен алмастырылды. Албанияда, Босния мен Герцеговинада, Хорватияда, Польшада, Сербияда, Румынияда, Швецияда және басқа да Еуропа елдерінде Fanta Shokata (румын тілінде "ежелгі шөп" және "шок" деген мағына беретін "soc" сөзімен байланысты ойын) – ежелгі шөп гүлдерінен жасалған сусын негізінде дайындалған. Алайда, Ресейде "Шоката" – Fanta Citrus брендінің жаңа аты, ол қарапайым лимонадқа көбірек ұқсайды. Бұл сусынның түсі қарапайым лимонад сияқты мөлдір, ал бөтелкесі көк түсті. 2023 жылдың ақпан айының басында The Coca Cola Company компаниясы Lilt (Ұлыбритания және Ирландия Республикасы сияқты елдерде сатылатын ананас және грейпфруттен жасалған сусын) 2023 жылдың 14 ақпанында Fanta ананас және грейпфрут дәмі ретінде қайта аталғанын жариялады.