Германиядағы қолданбалы ғылымдар жоғары білім беру мекемелері

Кіріспе

Неміс тілді елдердегі кәсіптік білім беру мекемесінің түрі – Фаххохшуле (; көпше түрі – Фаххохшулен), қысқартылған FH – қолданбалы ғылымдар университеті (UAS), яғни көптеген қолданбалы ғылымдар мен қолданбалы өнер салаларында кәсіби білім беретін неміс жоғары оқу орны, мысалы, инженерлік, технологиялық, бизнес, сәулет, дизайн және өнеркәсіптік дизайн. Фаххохшулелер алғаш рет Германияда құрылды, кейін Австрия, Лихтенштейн, Швейцария, Кипр және Грекияда қабылданды. Көбінесе Фаххохшулелер Hochschule деп қысқартылады – бұл Германияда жоғары білім беруде академиялық дәрежелер беретін мекемелерді білдіретін жалпы термин, немесе Hochschule für angewandte Wissenschaften (HAW) деп толықтырылады, бұл «қолданбалы ғылымдар университеті» деген сөздің неміс тіліне аудармасы. Бұл университеттер негізінен кәсіби дағдыларды оқытуға бағытталған. Бұл студенттер мен профессорлар арақатынасының дәстүрлі университеттерге қарағанда анағұрлым жақсы болуында көрінеді. Дегенмен, әлеуметтік жұмыс немесе әлеуметтік құқық сияқты кейбір пәндер дәстүрлі университеттерде жиі кездеспейді. Осы салаларда қолданбалы ғылымдар университеттері ғылыми зерттеулерге маңызды үлес қосады. UAS профессорлары ұлттық және халықаралық қаржыландыруды көбірек тартады. Олар ғылыми-зерттеу қызметін қолдау үшін оқыту жүктемесін азайтуға өтініш бере алады. Швейцария заңнамасы Фаххохшулелер мен университеттерді «бөлек, бірақ тең» деп қарастырады. Гессен, Саксония-Анхальт, Баден-Вюртемберг, Солтүстік Рейн-Вестфалия және Бавариядағы зерттеуге бағытталған мекемелерден басқа, Фаххохшулелер өздері докторлық дәреже бермейді, бірақ кейде оны беруге құқығы бар серіктес университеттермен бірлесіп береді. Алайда, қазіргі уақытта HAW-тің кейбір профессорлары қосымша біліктілікке ие және өз университетінде докторанттарды тікелей басқара алады. Бұл және докторлық дәрежеден өзге, кем дегенде үш жылдық кәсіби тәжірибесі бар профессорларды жұмысқа алуға басымдық беру – дәстүрлі университеттерден ерекшеленетін екі маңызды фактор.

Type of vocational educational institution in German speaking countries
A Fachhochschule (; plural Fachhochschulen), abbreviated FH, is a university of applied sciences (UAS), in other words a German tertiary education institution that provides professional education in many applied sciences and applied arts, such as engineering, technology, business, architecture, design, and industrial design. Fachhochschulen were first founded in Germany and were later adopted in Austria, Liechtenstein, Switzerland, Cyprus, and Greece. An increasing number of Fachhochschulen are abbreviated as Hochschule, the generic term in Germany for institutions awarding academic degrees in higher education, or expanded as Hochschule für angewandte Wissenschaften (HAW), the German translation of "universities of applied sciences", which were primarily designed with a focus on teaching professional skills. This is reflected in the fact that the ratio of the number of students to the number of professors is significantly better than at traditional universities. However, there are also a number of subjects, such as social work or the legal sub discipline of social law, which are traditionally underrepresented at traditional universities. In these areas, universities of applied sciences make a significant contribution to research. UAS professors are also increasingly attracting national and international third party funding. To support their research activities, they can apply for a significant reduction in their teaching load. Swiss law calls Fachhochschulen and universities "separate but equal". Excepting research intensive institutions in Hesse, Saxony Anhalt, Baden Württemberg, North Rhine Westphalia and Bavaria Fachhochschulen do not award doctoral degrees themselves but sometimes in cooperation with award granting partner universities. In the meantime, however, some professors at HAW also have additional habilitations and can therefore directly supervise doctoral students at their home university. This and the rule that they give priority to hiring professors with a professional career of at least three years outside the university system additional to the doctoral degree are the two major ways in which they differ from traditional universities.

Болонья процесінің әсері

Болон процесінің нәтижесінде көптеген неміс университеттері мен қолданбалы ғылымдар университеттері (Fachhochschulen) дәстүрлі неміс дипломына (FH) алып жететін бағдарламаларға студенттерді қабылдауды тоқтатты, бірақ қазір бакалавр және магистр дәрежесінің жаңа стандартын қолданады. Болон процесіне сәйкес, екі типтегі университеттердің (университеттер мен қолданбалы ғылымдар университеттері) берген бакалавр және магистр дәрежелері заңды түрде теңестірілген. Егер магистр дәрежесі болса, кез келген университетте докторлық бағдарламаға түсуге болады, бірақ бакалавр дәрежесін алған түлек Германияда докторлық бағдарламаға тікелей өте алмайды. Сондай-ақ, екі оқу орнының магистрі дәрежесін алған түлек мемлекеттік қызметкерлердің жоғары лауазымдарына орналаса алады.

Германияда

Фаххохшұле немесе Қолданбалы ғылымдар және өнер университеті – Германияның жоғары білім беру мекемелерінің бір түрі, ол дәстүрлі инженерлік мектептерден және басқа да пәндер бойынша кәсіби білім беретін мектептерден пайда болды. Ол дәстүрлі университеттен (Universität) негізінен практикалық бағытымен ерекшеленеді. Фаххохшұлелерде инженерлік, компьютерлік ғылым, бизнес және менеджмент, өнер және дизайн, коммуникациялық зерттеулер, әлеуметтік қызмет және басқа да кәсіби салалар оқытылады. Фаххохшұлелерде дәстүрлі түрде диплом (FH) беріледі. Оқу бағдарламасы әдетте алты семестрді (үш жыл) толық уақытты оқуды қамтиды, сондай-ақ түрлі мамандықтар таңдауға ұсынылады. Бұған қоса, бір немесе екі семестрлік тәжірибелік оқудан өту мүмкіндігі қарастырылады, ол нақты жұмыс ортасында тәжірибе алуға мүмкіндік береді. Бағдарлама, әдетте 3,5–4 жылдан кейін қорытынды емтиханмен және дипломдық жұмыспен аяқталады, бұл мамандықтың қазіргі практикалық немесе ғылыми аспектісіне қатысты кең ауқымды жоба болып табылады. Білім беру дәрежелерін Еуропалық кеңістікте үйлестіру мақсатында 2010 жылға дейін неміс дипломы біртіндеп тоқтатылып, оның орнына Еуропалық бакалавр және магистр дәрежелері енгізілді. Фаххохшұле жоғары білім беру және еңбек нарығы арасындағы тығыз байланысты көрсетеді. Олардың практикалық бағыты оларды жұмыс берушілер үшін өте тартымды етеді. Бүгінде Фаххохшұлелер ғылыми зерттеулермен де айналысады. Зерттеу жобалары мемлекеттік қаржыландыру немесе индустриялық демеушілік арқында жүзеге асырылады. Дегенмен, Германияда докторлық диссертация қорғау құқығы әлі де Universitäten-ге тиесілі. 2016 жылы Фулда қолданбалы ғылымдар университеті әлеуметтік ғылымдар бойынша бірінші Фаххохшұле болып, осы құқықты алды. Бірнеше Фаххохшұле докторлық бағдарламаларды жүргізеді, онда диплом Германиядағы немесе шетелдегі серіктес университеттермен беріледі (бұл Фраунгофер қоғамы немесе Макс Планк қоғамы сияқты неміс ғылыми-зерттеу институттарындағы докторлық бағдарламаларға ұқсас). Кейбір университеттер, мысалы, Айхштадт-Ингольштадт католиктік университеті және Мюнхендегі Бундесвер университеті, әдеттегі оқу бағдарламаларымен қатар Фаххохшұле курстарын да ұсынады. Сондай-ақ, 1990 жылдары шығындарды қысқарту мақсатында бұрынғы ГДР университеттерінен докторлық және докторантуралық диссертация қорғау құқығымен бірнеше қолданбалы ғылымдар университеттері құрылғандығын атап өту маңызды. Мысалы, Зитау/Гёрлиц қолданбалы ғылымдар университеті. Осы институттарда классикалық университет рухы бүгінгі күнге дейін сақталған.

The Fachhochschule or University of Applied Sciences and Arts is a type of German institution of higher education that emerged from the traditional Engineering Schools and similar professional schools of other disciplines. It differs from the traditional university (Universität) mainly through its more practical orientation. Subjects taught at Fachhochschulen include engineering, computer science, business and management, arts and design, communication studies, social service, and other professional fields. The traditional degree awarded at a Fachhochschule was the Diplom (FH). Coursework generally totaled six semesters (three years) of full time study, with various options for specialization. In addition, there were one or two practical training semesters to provide hands on experience in real working environments. The program concluded, usually after 3.5 – 4 years, with the final examination and a thesis (Diplomarbeit) which is usually an extensive project on a current practical or scientific aspect of the profession. In an effort to make educational degrees more compatible within Europe, the German Diplom degrees were mostly phased out by 2010 and replaced by the European bachelor's and master's degree. The Fachhochschule represents a close relationship between higher education and the employment system. Their practical orientation makes them very attractive to employers. Today, Fachhochschulen also conduct research. Research projects are either publicly funded or sponsored by industry. Nevertheless, in Germany the right to confer doctoral degrees is still generally reserved to Universitäten. In 2016, however, Fulda University of Applied Sciences became the first Fachhochschule to be conferred this right for its graduate center for social sciences. Several Fachhochschulen run doctoral programs where the degree itself is awarded by a partner university in Germany or abroad (similar to the doctoral programs in German research institutes, such as the Fraunhofer Society or the Max Planck Society). There are a few universities, such as Catholic University of Eichstätt Ingolstadt and Bundeswehr University Munich, which run Fachhochschule courses in addition to their normal courses. It is also important to note that in the 1990s, some universities of applied sciences were developed from former GDR universities with the right to award doctoral and post doctoral degrees in order to cut costs. These include, for example, the Zittau/Görlitz University of Applied Sciences. In these institutions, the classic university spirit lives on to this day.

Австрияда

Австрия үкіметі 1990 жылы Fachhochschulen (Жоғары техникалық мектептер - FH) құру туралы шешім қабылдады. 2010/11 оқу жылында ресми түрде Fachhochschulen деп саналатын жиырма бір мекеме, сондай-ақ Fachhochschulstudiengängen (Жоғары техникалық мектептердегі оқу бағдарламалары) ұсынатын бірнеше басқа білім беру ұйымдары болды, олардың барлығы 27 000-нан астам студентті құрады. 136 Fachhochschulstudiengängen бағдарламаларының шамамен үштен бірі жартылай күндізгі оқу курстары ретінде ұйымдастырылған.

The Austrian government decided to establish Fachhochschulen (FH) in 1990. In the academic year of 2010/11, there were twenty one institutions officially considered as Fachhochschulen plus a number of other providers of Fachhochschulstudiengängen with a total of over 27,000 students. About a third of the 136 Fachhochschulstudiengänge are organized as part time courses of studies. Name City Province Type Founded Students2008/09 Students2009/10 Difference Fachhochschule Burgenland Eisenstadt Burgenland Fachhochschule 1994 1.451 1.453 +2 Fachhochschule Kärnten Spittal an der Drau Kärnten Fachhochschule 1995 1.518 1.664 +146 Fachhochschule Krems Krems Niederösterreich Fachhochschule 1994 1.779 1.750 29 Sankt Pölten Niederösterreich Fachhochschule 1994 1.715 1.698 17 Wiener Neustadt Niederösterreich Fachhochschule 1994 2.658 2.763 +105 Wiener Neustadt Niederösterreich Fachhochschul Einrichtung 1751 324 314 10 Fachhochschulstudiengang Oberösterreich Wels Oberösterreich Fachhochschul Einrichtung 1994 4.154 4.434 +280 FH Gesundheitsberufe Oberösterreich Linz Oberösterreich Fachhochschul Einrichtung 2010 Fachhochschule Salzburg Puch/Urstein Salzburg Fachhochschule 1995 2.184 2.267 +83 Campus 02 Fachhochschule der Wirtschaft Graz Steiermark Fachhochschule 1996 1.028 1.106 +78 Graz Steiermark Fachhochschule 1995 3.383 3.428 +45 Kufstein Tirol Fachhochschule 1997 1.030 1.070 +40 FH Gesundheit Tirol Innsbruck Tirol Fachhochschul Einrichtung 2007 247 413 +166 Management Center Innsbruck Innsbruck Tirol Fachhochschul Einrichtung 1995 1.883 2.052 +169 Dornbirn Vorarlberg Fachhochschule 1989 1.005 1.054 +49 Fachhochschule des bfi Wien Vienna Vienna Fachhochschule 1996 1.431 1.502 +71 Vienna Vienna Fachhochschule 1994 2.654 2.939 +285 Ferdinand Porsche Fern Fachhochschule Vienna Vienna Fachhochschul Einrichtung 1997 85 305 +220 FH Campus Wien Vienna Vienna Fachhochschule 2001 2.439 3.215 +776 FHWien Vienna Vienna Fachhochschule 1994 1.779 2.362 +583 Vienna Vienna Fachhochschul Einrichtung 2003 253 296 +43

Атауы Қаласы Облысы Түрі Құрылған жылы 2008/09 студенттері 2009/10 студенттері Айырмашылығы
Fachhochschule Burgenland Eisenstadt Burgenland Жоғары техникалық мектеп 1994 1.451 1.453 +2
Fachhochschule Kärnten Spittal an der Drau Kärnten Жоғары техникалық мектеп 1995 1.518 1.664 +146
Fachhochschule Krems Krems Niederösterreich Жоғары техникалық мектеп 1994 1.779 1.750 -29
Sankt Pölten Niederösterreich Жоғары техникалық мектеп 1994 1.715 1.698 -17
Wiener Neustadt Niederösterreich Жоғары техникалық мектеп 1994 2.658 2.763 +105
Wiener Neustadt Niederösterreich Білім беру мекемесі 1751 324 314 -10
Fachhochschulstudiengang Oberösterreich Wels Oberösterreich Білім беру мекемесі 1994 4.154 4.434 +280
FH Gesundheitsberufe Oberösterreich Linz Oberösterreich Білім беру мекемесі 2010
Fachhochschule Salzburg Puch/Urstein Salzburg Жоғары техникалық мектеп 1995 2.184 2.267 +83
Campus 02 Fachhochschule der Wirtschaft Graz Steiermark Жоғары техникалық мектеп 1996 1.028 1.106 +78
Graz Steiermark Жоғары техникалық мектеп 1995 3.383 3.428 +45
Kufstein Tirol Жоғары техникалық мектеп 1997 1.030 1.070 +40
FH Gesundheit Tirol Innsbruck Tirol Білім беру мекемесі 2007 247 413 +166
Management Center Innsbruck Innsbruck Tirol Білім беру мекемесі 1995 1.883 2.052 +169
Dornbirn Vorarlberg Жоғары техникалық мектеп 1989 1.005 1.054 +49
Fachhochschule des bfi Wien Vienna Vienna Жоғары техникалық мектеп 1996 1.431 1.502 +71
Vienna Vienna Жоғары техникалық мектеп 1994 2.654 2.939 +285
Ferdinand Porsche Fern Fachhochschule Vienna Vienna Білім беру мекемесі 1997 85 305 +220
FH Campus Wien Vienna Vienna Жоғары техникалық мектеп 2001 2.439 3.215 +776
FHWien Vienna Vienna Жоғары техникалық мектеп 1994 1.779 2.362 +583
Vienna Vienna Білім беру мекемесі 2003 253 296 +43