Кіріспе

Канадалық композитор және этномузыколог Колин Кархарт Макфи (15 наурыз 1900 – 7 қаңтар 1964) – канадалық-американдық композитор және этномузыколог. Ол Бали музыкасын зерттеген алғашқы батыс композиторы және әріптесі Лу Харрисонмен бірге американдық гамеланды дамытқандығымен әйгілі. Ол Бали және Ява музыкасының ықпалымен дүниежүзілік музыка негізінде жазылған композициялар кеңінен таралғанға дейін ондаған жылдар бұрын түпнұсқа музыка жазды.

Балалық шақ

Макфи 1900 жылдың 15 наурызында Канаданың Квебек провинциясы, Монреаль қаласында, көбінесе шотланд және неміс тегінен шыққан отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Александр Макфи Bell телефон компаниясында жарнама жөніндегі басшы болған. Оның анасы Лавиния Макфи (қызметтегі аты Кархарт) Нью-Джерси штатынан шыққан және Александрға үйленген соң Монреальге көшіп келген.

Алғашқы музыкалық білім

1918 жылы Пибоди институтына қабылданып, Густав Струбеден композиция, ал Гарольд Рэндольфтан фортепиано сабақтарын алды; соңынан 1931 жылы Маргарет Мидтің шәкірті Джейн Белоға үйленбес бұрын авангард композиторы Эдгард Варезеден оқыды.

Мансап

Макфи «ультрамодернистер» деп аталатын эксперименталды композиторлар тобына қосылды және топ жетекшісі Генри Коуэлл, Джон Дж. Беккер және Коуэллдің шәкірті Лу Харрисонмен бірге кейінірек «дүние музыкасы» деп танылатын музыкаға ерекше қызығушылық танытты. Макфи және оның әйелі Белоның антропологиялық зерттеулері үшін бірге Балиге көшті. Сол жерде Макфи гамелан мәдениеті мен музыкасын зерттеп, түсіріп, жайында көп жазды. 1936 жылы Бали стилінде «Табух Табухан» атты түпнұсқа музыкалық партитура жазды. Макфи, гомосексуал болғандықтан, 1939 жылы Белодан ажырасты. 1940-жылдардың басында ол Бруклиндегі үлкен қоңыр тас үйінде В. Х. Ауден және Бенджамин Бриттен сияқты достарымен бірге тұрды. 1942 жылы ол Бриттеннің скрипкалық оркестрге арналған «Фрэнк Бридж тақырыбындағы вариацияларын» екі фортепианоға арнап аранжировкалады, бұл аранжировка Лью Кристенсеннің «Джинкс» балетінде пайдаланылды. Макфи Бриттенді Бали музыкасымен таныстырды, ол британ композиторының «Пагодалар ханзадасы», «Керлиу өзені» және «Венециядағы өлім» сияқты туындыларына әсер етті. 1947 жылы Макфи 1930-жылдардағы Бали мәдениеті мен музыкасы туралы «Балидегі үй» атты кітап жариялады. Онжылдықтың соңында Макфи алкогольге тәуелділікке беріліп депрессияға ұшырады, бірақ 1950-жылдары қайтадан музыка жаза бастады. 1958 жылы ол UCLA-да этномузыкология профессоры болды және жаз сыншысы ретінде танылды. Ол Лос-Анджелесте қайтыс болды. 1990-жылдары Алекс Пауктың Esprit Orchestra оркестрі бұрын жазылмаған Макфидің бірнеше композицияларын жазып, шығарды. Бұл оның «Симфония №2» үшін 1998 жылғы Juno Awards сыйлығында және «Желдік оркестрге арналған концерт» үшін 1999 жылғы Juno Awards сыйлығында «Ең үздік классикалық композиция» номинациясына ие болуына әкелді. Ол 1999 жылы бұл сыйлықты жеңіп алды. Американдық композитор Эван Зипорин Макфидің өмірі туралы «Балидегі үй» атты опера жазды. Операның тұсаукесері 2009 жылдың 26 және 27 маусымында Балидің Убуд қаласындағы Пури Сарасватиде өтті. 2017 жылы Nonesuch/Warners лейблінде Томас Бартлетт пен Нико Мухли орындаған және Макфидің транскрипцияларына негізделген «Peter Pears: Balinese Ceremonial Music» альбомы жарық көрді.

Жарияланған еңбектер

Макфидің «Балидегі үйі», оның сол жердегі өмірінің шежіресі, әлі күнге дейін Бали мәдениетіне құнды кіріспе саналады. Балидегі ангклонг гамеландары. (1937?) Балидің важанг коелиті және оның музыкасы. (1936?, 1981) Балидегі балалар мен музыка. (1938) Баспа: Overdruk Uit Djawa. Балидегі үй. (1944) Баспа: The Asia Press with The John Day Company, Нью-Йорк. Оркестр үшін транзициялар. (1954) Балидегі музыка: Бали оркестрлік музыкасының формасы мен құралдық ұйымдастырылуы туралы зерттеу. (1966, 1976) Балидегі үй. (1980) (Джеймс Мердоктың кіріспесі) Кішкентай адамдар клубы: Балиден алынған балалар ертегісі. (2002)

Фильмдер

1985: Колин Макфи: Азия музыкасының тартымдылығы (реж. Майкл Блэквуд)