Кіріспе
Виржил Томсон (25 қараша 1896 – 30 қыркүйек 1989) – американдық композитор және музыка сыншысы. Ол классикалық музыкадағы «американдық дыбыс» дамуына зор үлес қосты. Оны модернист, неоромантик, неоклассицист және «адамгершілік пен бейтараптықтың олимпиялық үйлесімі» композиторы деп сипаттаған, оның «эмоционалдық үні әрқашан сақтықпен жұмсатылған», оның соңғы операсы «Лорд Байрон» бұрынғы туындыларынан өзгеше, «шынайы құмарлықтың сәттеріне» жететін сезімталдықпен ерекшеленді.
Virgil Thomson (November 25, 1896 – September 30, 1989) was an American composer and critic. He was instrumental in the development of the "American Sound" in classical music. He has been described as a modernist, a neoromantic, a neoclassicist, and a composer of "an Olympian blend of humanity and detachment" whose "expressive voice was always carefully muted" until his late opera Lord Byron which, in contrast to all his previous work, exhibited an emotional content that rises to "moments of real passion".
Алғашқы жылдар
Томсон Миссури штатының Канзас-Сити қаласында дүниеге келген. Бала кезінде ол соңғы күнгі қасиеттілер қозғалысының негізін қалаушы Джозеф Смиттен тараған Элис Смитпен дос болды. Жастық шағында ол Грейс шіркеуінде (қазіргі Грейс және Киелі Үштік соборы) орган ойнады, себебі оның фортепиано мұғалімі шіркеудің органшысы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Гарвард университетіне, соңғы күнгі қасиеттілердің қайта ұйымдастырылған Иса Мәсіх шіркеуінің президенті және Элис Смиттың әкесі доктор Фред М. Смиттен алған қарыздың арқасында оқуға түсті. Гарвардтың ән-күй клубымен Еуропаға саяхаттау оның сол жаққа қайта оралу құштарлығын арттырды. Гарвардта Томсон өзінің зерттеулерін Эрик Сатидің фортепиано шығармаларына шоғырландырды. Ол бір жыл бойы Парижде стипендиямен оқыды, ал бітіргеннен кейін 1925 жылдан 1940 жылға дейін Парижде тұрды. Парижде оқып жүргенде, оған "Les Six" тобының бірнеше француз композиторлары әсер етті, соның ішінде: Дариус Мийо, Франсис Пуленк, Артур Онеггер, Жорж Орик және Жермен Тайлеферр. Ақырында ол Надя Буланжемен оқыды және "Жыйырма жылдардағы Париж" өмірінің бір бөлігіне айналды. Бұл кезеңдегі ең жақын досы Гертруда Штайн болды, ол оның көркемдік серігі және ұстазы болды. 1926 жылы Парижде Штайнмен кездескеннен кейін Томсон оны өзі жазамын деп үміттенген операның либреттосын дайындауға шақырды. Олардың ынтымақтастығы 1934 жылы "Төрт қасиетті, үш актіде" атты жаңашыл композицияның тұсаукесеріне әкелді. Ол кезде опера өзінің формасы, музыкалық мазмұны және қара түсті актерлердің еуропалық қасиеттілерді сомдауымен ерекшеленді. Көп жылдар өткен соң, 1947 жылы ол Штайнмен әлеуметтік реформатор Сьюзан Б. Энтонидің өмірін бейнелейтін "Біздің баршамыздың анасы" атты опері бойынша тағы да жұмыс істеді. Томсон баптист әнұрандарынан, григориан әндерінен және халық әндерінен музыкалық элементтерді екі шығармаға да енгізді, сонымен қатар диссонансты шектеп қолданды. 1938 жылы ол Лоренц пен опера әншісі Томас Харди Чалмерспен бірлесіп АҚШ үкіметінің Фермалық қауіпсіздік басқармасы үшін "The River" деректі фильмін жасады. Томсон бұл фильмнің музыкалық тақырыбына негізделген оркестрлік сюита жазды. Ол жарияланған кезде, "Нотыс" музыкалық журналында: "Фондық музыка ретінде ләззатты, бірақ оған толық назар аударсаң, қатты жалықтырады", - деп жазылған. Кейін 1948 жылы ол режиссер Роберт Дж. Флаэртимен "Луизиана тарихы" деректі фильмінде жұмыс істеді, ол үшін 1949 жылы музыка саласындағы Пулитцер сыйлығын алды. Ол кезде бұл сыйлық киноға арналған музыкалық шығарма үшін берілген жалғыз Пулитцер сыйлығы болды. Томсонның музыкалық тақырыбына негізделген сюитасы 1949 жылы Юджин Орманди мен Филадельфия оркестрінің орындауында тұсаукесер өткізді, бұл шығарма кеңінен мақтауға ие болды. "Музыканың жағдайы" атты кітабы жарық көргеннен кейін Томсон Нью-Йоркте Аарон Коплендке қарсылас ретінде танылды. Томсонның Коплендке қатысты сын-ескертпелері антисемитизмге қатысты айыптауларға әкелді, бірақ Копленд онымен жақсы қарым-қатынаста болды және Томсон Коплендтің композитор ретінде үлкен жетістіктеріне қызғанғанын мойындады. Томсон сонымен қатар 1940 жылдан 1954 жылға дейін "Нью-Йорк Herald Tribune" газетінің музыка сыншысы болды. Роберт Майлз атты сыншы оны "көре алмаушылыққа және баспа беттерінде есеп айырысуға" бейім деп айыптады. 1997 жылы "American Music" журналында Сюзан Робинсон Томсонның "ашкөздік, ұлттық мақтаныш және кәсіби қызғаныш қосылған" күйінде Бенджамин Бриттенге "қатал және ашкөз" болғанын жазды. Майлз Томсонның Нью-Йоркте жаңа музыканы, соның ішінде өзінің шығармаларын жиірек орындауға ұсыныс жасағанын және оның музыкаға деген көзқарасының музыканың элитарлық эстетикасын нарықтық белсенділікке дейін төмендетуге бағытталған радикалды екенін айтады. Ол тіпті шығарманың стилі оның кіріс көзімен анықталатынын айтқан.
Кейінгі жылдар
1969 жылы Томсон Метрополитен музейінің фанфары: Американдық суретшінің портреті шығармасын жазды, ол Музейдің құрылғанына 100 жыл толуына арналған «Жаңа Йорк сурет және мүсіншілігі: 1940–1970» көрмесіне сүйемелдеді. Томсон Нед Роррем, Пол Боулз және Леонард Бернштейн сияқты американдық тональды композиторлардың жаңа буыны үшін нақылшы және әкелік тұлғаға айналды, олардың ортақ гомосексуализмі де, ұқсас композициялық сезімталдығы да оларды біріктірді. Әйел композиторлар бұл топқа кірмеді, және бір жазушы оның сыншы ретінде олардың еңбектерін таңдап атаудан бас тартқанын немесе оларды мақтағанда көбірек тартыншақтық танытқанын айтқан.
Марапаттар мен құрметтер
Томсон Йель университетінің Санфорд медалімен марапатталды. 1949 жылы ол «Луизиана тарихы» фильміне жазған музыкасы үшін Пулитцер сыйлығына ие болды. Бұған қоса, 1983 жылы Томсонға Кеннеди орталығының құрметті наградасы табысталды. 1988 жылы президент Рональд Рейган оған Ұлттық өнер медалін сыйлады. Ол «Delta Omicron» халықаралық кәсіби музыкалық бауырластығының ұлттық демеушісі болды.
Өлім
Томсон 1989 жылдың 30 қыркүйегінде Манхэттендегі «Челси» қонақ үйіндегі люксінде 92 жасында қайтыс болды. Ол «Челсиде» шамамен 50 жыл тұрды.