Кіріспе

Эстон жазушысы

Антон Хансен (18 (е.к.) / 30 қаңтар 1878 – 1 наурыз 1940), көбінесе А. Х. Таммсаре псевдонимімен және оның түрлерімен танымал, эстон жазушысы. Оның "Ақиқат және әділдік" (Tõde ja õigus; 1926–1933) пенталогиясы эстон әдебиетінің маңызды туындыларының бірі және "Эстон романы" деп есептеледі.

Өмірбаян

Тамсаарь Эстонияның Ярвамаа аймағындағы Альбу муниципалитетінің Ветепере ауылында дүниеге келген. Ол шаруа отбасының баласы болған, бірақ білім алу үшін жеткілікті ақша жинаған. Оның отбасы сол кездегідей сауатты болды, әкесі газеттерге жазылып тұратын, бұл эстон шаруаларының көпшілігі істемейтін нәрсе. Вайке-Маарьяда және Тартудағы Хьюго Треффнер гимназиясында оқыды, содан кейін Тарту университетінде құқық білімін алды. Тамсаардың оқуы 1911 жылы туберкулезбен үзіліске ұшырады. Ол бір жылдан астам уақыт Сочидегі санаторияда болды – онда оның ескерткіш үйі қазір қоғамға ашық, ал келесі алты жыл Эстонияның Койтjärведегі ағасының шаруа қожалығында (қазіргі Põhja Kõrvemaa табиғи қорығының бір бөлігі) Сервантестің, Шекспирдің және Гомердің шығармаларын оқыды. Оның кіші қарындасы Мария Хансен Тамсаардың сіңілі баласы, актер Арно Суургордың анасы болды. 1918 жылы Эстония тәуелсіздік алғаннан кейін Тамсаарь Таллинге көшіп келді. Осы жерде ол эстон халқының тарихы мен өміріне негізделген прозалық туындыларды жазды, бұл оған эстон әдебиетінде маңызды орын берді. Тамсаарь философия мен психологияға қызығушылық танытты. Оның романдары Бергсон, Юнг және Фрейдтің идеяларын көрсетеді. Дегенмен, ол космополитизмге күмәнді қарады. "Еуропалық мәдениетті жеңіп алу керек, егер махаббат, әділдік және адамдық ізгіліктердің жеңісін көруді қаласақ", - деп жазды ол. Карл Роберт Якобсон және Яан Тонссонның Тарту Ренессансы тобы сияқты, ол эстон мәдениетіне ең жақсы қызмет ететін адамдар – ауылдық аймақтан шыққан шаруалар және зиялылар деп сенді. Оның туындыларына Оскар Уайльд, Кнут Хамсун және Андре Жид әсер еткен, бірақ ең бастысы – орыс реалистері. "Дүниежүзілік әдебиеттің барлығында", - деді Тамсаарь, - "мен орыстарға теңестірілетін ештеңе оқыған емеспін, Толстой, Достоевский немесе Гогольге теңестірілетін ешкім жоқ". Достоевский "мені шынымен де мазалады: мен оның ықпалымен ояу арманда жүрдім. Мені әсіресе "Қылмыс және жаза" қызықтырды".