Кіріспе

Агнес Элизабет Лютиенс, CBE (9 шілде 1906 – 14 сәуір 1983) – ағылшын композиторы.

Ерте өмір және білім

Элизабет Лютиенс 1906 жылғы 9 шілдеде Лондонда дүниеге келді. Ол аристократиялық Bulwer Lytton отбасының мүшесі, Леди Эмили Булвер Литонның (1874–1964) және әйгілі ағылшын сәулетшісі сэр Эдвин Лютенстің бес баласының бірі болды. Элизабет жазушы Мэри Лютиенстің үлкен әпкесі және 4-ші виконт Ридли мен саясаткер Николас Ридлидің тәтесі болды. Лютиенс теософиялық қозғалысқа қатысты. 1911 жылдан бастап жас Джидду Кришнамурти Элизабеттің және оның әпке-қарындастарының досы ретінде Лютьендердің Лондон үйінде тұрды. Тоғыз жасында ол композитор болуға ниеттенді. 1922 жылы Лютьенс бірнеше жыл бұрын құрылған École Normale de Musique музыка мектебінде Парижде музыкалық білімін жалғастырды, сол кезде жас теософ композиторы Марсель де Манзиарлимен бірге тұрды, ол Надя Буланжеден тәлім алған еді. Паризде өткен айларында Лютиенс депрессияның алғашқы белгілерін көрсетті, бұл кейіннен бірнеше психикалық күйзеліске әкелді. 1923 жылы ол анасымен бірге Үндістанға сапар шекті. Еуропаға оралғаннан кейін Джон Фолдспен оқыды, содан кейін 1926 жылдан 1930 жылға дейін Лондондағы Корольдік музыка колледжінде Гарольд Дарктың шәкірті ретінде музыкалық білімін жалғастырды. Бірақ неке бақытты болмады, сондықтан 1938 жылы ол Гленниден кетіп қалды. Олар 1940 жылы ажырасты.

Шығармалары

1945 жылы Уильям Уолтон Кларктың 1929 жылы оның Виола концертінің премьерасына қатысқан қызметіне ризашылық білдіре алды. Лутиенс Уолтоннан Муир Матисонмен таныстырып, киноға музыка жазу мүмкіндігін сұрап келді. Ол оның есімін ұсынуға келісті, бірақ одан да әрі барып, оған қалаған туындысын жазып, өзіне арнауын, ал ол көзге көрінбей 100 фунт төлейтінін айтты. Ол жазған туынды – «Құдық». Эдвард Кларк 1946 жылы Лондондағы ISCM фестивалінде оның «Үш симфониялық прелюдиясымен» бірге «Құдық» туындысын орындады. Ол 1947 жылы Артур Рембоның «О, маусымдар, о, сарайлар» өлеңіне жазылған кантатасымен көзге түсті. BBC сол кезде оны орындаудан бас тартты, себебі сопрано диапазоны мүмкін емес деп есептелді, бірақ 1940-1950 жылдар аралығында оның көптеген туындыларын алғаш рет орындаған ұйым осы BBC болды. Осы кезеңдегі оның туындыларының ішінде 1956 жылы Эсме Хутонның «Бақшасы» сияқты поэзия оқуларына жазылған қосымша музыка бар. Оның досы Уильям Глок Музыка директоры болған кезде BBC оның музыкасын қайтадан ойната бастады. Лутиенс ағылшын композиторларының ішінде Воан-Уильямс, Холст, Ирландия және Бакс сияқты танымал замандастарына қатысты жоқ, оларды 1950 жылдары Дартфорд халықаралық жазғы мектебінде өткен лекциясында «сиыр тынысы мектебі» деп атап, олардың «кор англездегі халықтық-нағыз әуендерін» сынады. Оның басқа туындыларына «Ешқашан біреуден тәттілік алма» (1960), «Есікті қағудың қажеті жоқ» (1961), «Параноик» (1963), «Доктор Террордың қорқыныш үйі» (1965), «Жер айқайлап өледі» (1965), «Бас сүйек» (1965) (оның бір бөлігі 2004 жылы CD-де жарық көрді), «Ғарышқа сапар IC 1» (1965), «Психопат» (1966), «Өлім театры» (1967) және «Террорнаттар» (1967) кіреді. Лутиенс өзінің кино музыкасын концерттік туындыларынан кем санады, бірақ «Қорқыныш патшайымы» деп аталуын ұнатты, ол әдетте киетін жасыл тырнақ лагымен үйлесімді болды. Ол сонымен қатар көптеген деректі фильмдерге, BBC радио және телебағдарламаларына, сондай-ақ сахнаға қосымша музыка жазды. Оның соло фортепиано, үрмелі аспаптар, арфалар мен соққы аспаптарға арналған симфониясы 1961 жылғы «Променадтық концерттерге» тапсырыс берілді. 1969 жылы ол Британ империясы орденінің командирі (CBE) атанды. «Ал кенеттен кеш» (1966) тенор мен ансамбльге арналған, Сальваторе Квазимодоның сөздерінің аудармасын пайдаланатын туынды 1967 жылы BBC тапсырысымен жазылып, 1967, 1974 және 1976 жылдары Промдерде орындалды.

Өлім

Элизабет Лютиенс 1983 жылы Лондонда 76 жасында қайтыс болды.

Таңдалған шығармалар тізімі

Сондай-ақ, Элизабет Лютенстің шығармалары тізіміне қараңыз.

Камералық музыка

I. Струнный квартет, Op. 5, № 1 (1937) – алынып қойылған
II струнный квартет, Op. 5, № 5 (1938)
Струнное трио, Op. 5, № 6 (1939)
I Камерный концерт, Op. 8, № 1, для 9 инструментов (1939–40)
III струнный квартет, Op. 18 (1949)
Кончерто для пяти исполнителей, Op. 22 (1950)
VI струнный квартет, Op. 25 (1952)
Вальдикция для кларнета и фортепиано, Op. 28 (1953–54) – памяти Дилана Томаса посвящается
Каприччио для 2 арф и ударных, Op. 33 (1955)
Шесть темпов для 10 инструментов, Op. 42 (1957)
Ветреный квинтет, Op. 45 (1960)
Струнный квинтет, Op. 51 (1963)
Ветреное трио, Op. 52 (1963)
Струнное трио, Op. 57 (1963)
Музыка для духовых, для двойного ветреного квинтета, Op. 60 (1963)
Обо́евый квартет: Изгнание смерти, Op. 81 (1971)
Пленум II для гобоя и 13 инструментов, Op. 92 (1973)
Пленум III для струнного квартета, Op. 93 (1973)
Кларнетное трио, Op. 135 (1979)