Кіріспе

1973 жылы Майк Олдфилдтің альбомы
Майк Олдфилдтің альбомы

Tubular Bells – британдық музыкант Майк Олдфилдтің тұңғыш студиялық альбомы, 25 мамыр 1973 жылы Virgin Records лейблында жарық көрген. Альбом көбінесе инструменталды тректерден тұрады. Ол жазылған кезде 19 жаста болған Олдфилд, дерлік барлық аспаптарды өзі орындаған. Tubular Bells бастапқыда жай ғана сатылды, бірақ 1973 жылдың желтоқсанында оның кіріспе тақырыбы «Экзорцист» қорқыныш фильмінің саундтрегі ретінде пайдаланғанда әлемдік деңгейде танымал болды. Бұл Олдфилдтің атағын арттырып, Virgin Group компаниясының өсуіне маңызды үлес қосты. Альбом 1974 жылдың наурызынан бастап бір жыл бойы Ұлыбританиялық альбомдар тізілімінің топ-10-дығында болды, соның ішінде бір аптаға бірінші орынға көтерілді. АҚШ Billboard 200 тізімінде үшінші орынға, ал Канада мен Австралияда бірінші орынға ие болды. Ұлыбританияда 2,7 миллионнан астам, ал әлем бойынша шамамен 15 миллион дана сатылды. Дэвид Бедфорд өндірген оркестрлік нұсқасы 1975 жылы «The Orchestral Tubular Bells» деген атпен шықты. Одан кейін «Tubular Bells II» (1992), «Tubular Bells III» (1998), «The Millennium Bell» (1999) және 30 жылдығына арналған қайта жазылған нұсқасы «Tubular Bells 2003» жарық көрді. 2009 жылы қайта жаңартылған басылымы шықты. Оның британ музыкасына қосқан үлесі 2012 жылы Лондонда өткен жазғы Олимпиаданың ашылу салтанатында Олдфилдтің фрагменттерін орындауы арқылы мойындалды. 2010 жылы Tubular Bells британдық суретшілердің он классикалық альбомдық облокасының бірі ретінде Royal Mail пошта қызметі шығарған сериялық пошта маркаларында бейнеленді.

Өмірбаян

Олдфилд кішкентай кезінде гитарада ойнауды үйренді, ал жасөспірім кезінде ол Кевин Айерс құраған Whole World тобының бас гитаристi болды. Whole World 1970 жылы бірнеше ай бойы Abbey Road студиясында "Shooting at the Moon" (1970) альбомын жазды. Ол кезде Олдфилд 17 жаста болатын. Топтың жаздыру сессиясы таңертеңгі уақытта жоспарланбағанда, Олдфилд ерте келіп, әртүрлі аспаптармен – пианино, клавесин, мелотрон және түрлі оркестрлік соққы аспаптарымен тәжірибе жасады және олардың әрқайсысында ойнауды үйренді. Whole World 1971 жылдың ортасында тарады, ал Айерс Олдфилдке Bang & Olufsen Beocord ¼" таспаға жазғыш берді. Олдфилд таспаның өшіру басын бұғаттап, бір трекке жазба жасап, оны екінші трекке көшіріп, ал бірінші трекке жаңа аспапты жазуға мүмкіндік алды, осылайша бір-бірлеп аспаптарды қосып, көп тректі жазбалар жасады. Демо жазбаларына қызығушылық танытқан дискілік компанияларды іздеу кезінде Олдфилд EMI және CBS сияқты лейблдерге жүгінді, бірақ олардың бәрі де одан бас тартты, себебі әнсіз туындыны сатуға болмайды деп есептеді. Барлығында 274 қайта жазба жасалды және шамамен екі мың "punch-in" болды, бірақ Ньюман "іс жүзінде 70-80 ғана болды" деді. Альбомның мұқабасында "speed guitar", "fuzz guitar" және "сыбызғыдай дыбысталатын гитаралар" сияқты түрлі гитаралар көрсетілгеніне қарамастан, альбомда қолданылған жалғыз электр гитарасы – 1966 жылғы сары Fender Telecaster, ол бұрын Марк Боланға тиесілі болған және Олдфилд оған қосымша Bill Lawrence пикабын орнатқан. Гитаралар тікелей микшерлік пультқа қосылды. Ал бұл құрылғы Дәуіт Бедфордқа бір кеште сыйға берілген, ол кейін оны Олдфилдке тапсырды. Том Ньюман 2001 жылы Q журналына берген сұхбатында ағаштан жасалған корпусқа сын айтып, оның екі рет те бірдей нәтиже бермейтінін атап өтті. Инженер Фил Ньюэллдің сөзіне сәйкес, альбомда қолданылған бас гитара – оның Fender Telecaster Bass гитараларының бірі болды.

Бірінші жағы

Олдфилд 1972 жылдың қараша айында Мэнор студиясында бір аптаға берілген уақытында, сол кезде "Opus One" деп аталған, альбомның бірінші жағын жазды. Олдфилд "Екінші бөлімді" жазуға кіріскен кезде оның жоспарын жасап, реттеп қойған еді. "Caveman" бөлімі – "Tubular Bells" альбомында барабан жиынтығы қолданылған жалғыз бөлім, оны Эдгар Броутон тобының Стив Броутон орындады. Бұл бөлім бас және барабандардың қосымша трегімен басталады, ал Олдфилд қалған аспаптарды үстіне жазды. Хейворт Брэнсонның альбомды аяқтауға асығысқандығын және Олдфилдке ән салушы трек қосып, оны жеке сингл ретінде шығаруға қысым көрсеткенін еске алды. Брэнсонның ұсынысынан ашуланған Олдфилд Мэнорға қайтып оралды, студияның жертөлесінен Джеймсон вискисінің жарты бөтелкесін ішіп, инженерден өзін студияға алып баруын талап етті. Мас күйде ол микрофонға 10 минут бойы "қатты айқайлады". Осы оқиғадан кейін Олдфилд екі апта бойы сөйлей алмады. Кей өзінің портфолиосын көрсетуге шақырылды, оның бір дизайнында қан тамшылап тұрған қайнатылған жұмыртқа бейнеленген. Брэнсон бұл суретті ұнатып, альбомды "Төсекке таңғы ас" деп атап, мұқабаға қолданғысы келді. Олдфилд бұл суретті де, атауды да жек көріп, олардан бас тартты. "Иілген қоңырау" Олдфилдке байланысты ең танымал суреткер айналды, ол "Tubular Bells" сериясының барлық альбомдарының мұқабасында пайда болды. Бұл сонымен қатар оның жеке музыка компаниясы Oldfield Music Ltd-нің логотипі де. "Tubular Bells" альбомының мұқабасы 2010 жылдың қаңтар айында Royal Mail поштасы шығарған "Классикалық альбом мұқабалары" пошта маркалары жинағына енген он суреттің бірі болды.

Шығару

1973 жылдың қаңтарында Брэнсон Франциядағы Канн қаласында өткен MIDEM музыкалық конференциясына барып, түрлі музыка компанияларына жазба шарттасуға үміттене отырып, альбомның бір жағын ұсынды. Бір американдық өкіл музыкаға ән қосылса, 20 000 доллар төлеуге келісті. Сәттіліксіз сапардан кейін Брэнсон мен Дрейпер альбомды пошта арқылы таратса немесе өздерінің Virgin Records лейблін құрып, Tubular Bells альбомын алғашқы шығарылым ретінде пайдаланса деген ойға келді. Алғашқы сатылымдар баяу болды, және 1973 жылдың шілдесіне дейін ғана альбом Ұлыбританиялық альбомдар тізіміне еніп, бастапқыда жетінші орынға жетті. 1973 жылдың желтоқсанында «Экзорцист» фильмі шыққаннан кейін жағдай өзгерді, Олдфилд кейіннен музыканың саундтректе табысты қолданылуын оның ерекше 15/8 уақыт өлшемімен байланыстырды. 1974 жылдың ақпанынан 1975 жылдың мамырына дейін Tubular Bells Ұлыбританияның үздік ондығынан тек төрт апта ғана шықты. Шығарылғаннан кейін он алты ай өткен соң, ол 1974 жылдың 5 қазанында аяқталған аптада бірінші орынға көтерілді, Wings тобының 1973 жылғы «Band on the Run» және Олдфилдтің екінші альбомы «Hergest Ridge» (1974) альбомының артынан 10 апта бойы екінші орында тұрды. 2020 жылға дейін альбом әр онжылдықта тізімге қайта кірді, соңғы рет 2018 жылдың 22 наурызында (барлығы 287-ші апта) тізімде пайда болды. 2007 жылдың 22 сәуірінде британдық «The Mail on Sunday» газеті өзінің оқырмандарына Tubular Bells альбомының 2,25 миллион данасын суреттері бар карточкалар жинағында тегін таратты. Бұл шығарылымды Virgin Records компаниясын сатып алған EMI ұйымдастырды, газет бұл акция альбом сатылымын 30%-ға арттырды деп мәлімдеді. Олдфилд келісімге наразы болды, себебі ол бұл туралы кеңес алмады және бұл туындының құнын төмендетті деп ойлады. Tubular Bells Ұлыбританияда 2,63 миллионнан астам, ал әлем бойынша шамамен 15 миллион дана сатылды.

Синглдар

Альбомнан шыққан алғашқы синглді АҚШ-тың түпнұсқа дистрибьюторы Atlantic Records жасады. Сингл бірінші бөлімнің алғашқы үш бөлімінің өңделген нұсқасы болды және Олдфилдтің рұқсатынсыз шығарылды. Сингл 1974 жылдың ақпан айында АҚШ және Канадада ғана жарық көрді, онда 11 мамыр 1974 жылы АҚШ Billboard Hot 100 чартында жетінші орынға көтерілді, бұл Олдфилдті АҚШ чарттарында бір ғана хиті бар әртіс етті. Сондай-ақ, ол Adult Contemporary чартында 15-орынды иеленді. Канадада сингл "Tubular Bells (Theme from Exorcist)" деген атпен шығарылды, ол 1974 жылдың 18 мамырында RPM Top Singles чартында үшінші орынға шықты және жылдың ең үздік 200 синглінің тізімінде 103-орынды алды. "Mike Oldfield's Single (Theme from Tubular Bells)" 1974 жылдың маусым айында Ұлыбританияда Oldfield шығарған алғашқы 7 дюймдік сингл болды, ол 31-орынға жетті. Синглдің A жағында Екінші бөлімнен алынған "саңырауқұлақ гитаралары" бөлімінің жаңадан жазылған нұсқасы, акустикалық гитаралармен және обоймен (Линдсей Купер орындады) бас аспап ретінде берілді, ал B жағында "Froggy Went A Courting" әні болды.

Қайта шығарылғандар

ЖылТекс-ФорматШекірмесі1973VirginVinylСтандартты стерео, қара винил, V2001 каталог нөмірімен. 2009 жылы Back to Black сериясының бөлігі ретінде қайта шығарылды.1973VirginVinylСтандартты стерео, қара винил (Atlantic Records таратылыммен), VR 13 105 каталог нөмірімен. АҚШ-тың түпнұсқалық нұсқасы.1975VirginVinylҚара винилдегі квадрофоникалық нұсқасы, АҚШ-та QV 2001 және QD13 105 каталог нөмірлерімен. Алғашқы 40 000 данасы нағыз квадрофоникалық дыбыс емес, стерео микстің өңделген нұсқалары. Бұл кейінгі көшірмелерде түзетілді, бірақ жазбада осы ауыстыру туралы ешқандай белгі жоқ.1978VirginVinylVP 2001 каталог нөмірімен. Аспандағы иілген қоңырауды бейнелейтін суретті диск нұсқасы. Бұл квадрофоникалық нұсқаның стерео ремиксі, айырмашылығы – бірінші бөлімнің финалындағы «қамыстың және органның» дыбысы. Бұл нұсқа Boxed жинағына енгізілген.1981VirginVinylРей Янос CBS Recording Studios-те CBS DisComputer System жүйесінде қайта өңдеді.1983VirginVinyl, CD, кассетаОлдфилдтің Crises (1983) альбомымен бірге шыққан он жылдық мерейтойлық, шектеулі басылым. Альбомның CDV2001 каталог нөмірімен алғашқы CD нұсқасы.2000VirginCD, HDCDСаймон Хейворт қайта өңдеді.2001VirginSACD2000 жылғы қайта өңдеуді қамтиды және көп арналы бөлім үшін Boxed жинағынан квадрофоникалық миксті пайдаланады. Бұл басылымда Дэвид Лэйінгтің жазбалары және SACD басылым жазбалары Фил Ньюэлл мен Хейворттың авторлығында. Кейбір даналарында «25 жылдық мерейтой» деп белгіленген.

2009 жылғы қайта шығару

2008 жылы Олдфилдтің Virgin Records компаниясымен жасасқан 35 жылдық келісімі аяқталды және альбомға құқықтар оған қайтарылды. 2005 жылы Mercury Records компаниясына қол қойғаннан кейін, Олдфилдтің Virgin Records арқылы бұрын шығарылған альбомдары Mercury Records-ке берілді және келесі жылдан бастап қайта шығарылды. Tubular Bells альбомы 2009 жылдың маусым айында винил, 2 CD және DVD форматтарында қайта жарық көрді, сондай-ақ 2009 жылдың наурыз айында Багам аралдарындағы Нассаудағы үй студиясында Олдфилд жасаған жаңа стерео миксі де енгізілді. Deluxe Edition нұсқасында 5.1 айналмалы дыбыс қоспасы бар, ал Ultimate Edition нұсқасында кітап және естелік заттар қоса берілген. Альбомның жарық көруі 2009 жылдың 6 маусымында сағат 18:00-де өткен қоңырау шалу іс-шараларымен насихатталды, бұл «Бестің саны» туралы сілтеме болды. Іс-шаралардың бірі The O2 сауда орталығындағы Британдық Музыкалық Тәжірибеде өтті, онда Ұлыбританияның 29 қоңыраушысынан құралған Handbell Ringers тобы және The Orb тобының "Orbular Bells" атты өнер көрсетісі болды. Сондай-ақ, "Тәжірибе" аясында қоңырау шалу семинарлары мен жарыстар ұйымдастырылды. Альбом Ұлыбританияда 11-орынды иеленді.

2023 жылғы қайта шығару

Албомның 50 жылдық мерейтойына арналған басылымы 2023 жылғы 26 мамырда CD және жартылай жылдамдықпен жасалған 2LP форматында жарық көрді. Ол түпнұсқа альбомның жаңа мастерленген нұсқасын, сондай-ақ бұрын жарық көрген қосымша тректерді қамтиды: 2012 жылғы Олимпиада ойындарына арналған жазба, Йоркпен бірлескен Tubular Beats жазбасы, "Tubular X" ("The X Files" сериалынан) және 2017 жылы Oldfield демо ретінде жазған жаңа 8 минуттық "Introduction to Tubular Bells 4" трегі. Oldfield-тің жазбалар компаниясы 8 минуттық демо жазғаннан кейін ол "Tubular Bells 4" жобасын іске аспауға шешім қабылдағанын, ал бұл "Oldfield жазған соңғы туынды болуы мүмкін" екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, Дэвид Костеннің жаңа Dolby Atmos және Stereo микстерін, Майк Олдфилдтің 2009 жылғы 5.1 миксін және Фил Ньюэллдің 1975 жылғы Quadrophonic миксін қамтитын Blu-ray аудио нұсқасы да дайындалды.

Жын шығарушы

Бірінші бөлімнің кіріспесі 1973 жылғы "Экзорцист" қорқыныш фильмінде пайдаланылды. Британдық киносыншы Марк Кермодтың сөзіне қарағанда, музыканы қосу шешімі кездейсоқ болды – режиссер Уильям Фридкин Лало Шифриннің бастапқы музыкасын қабылдамағандықтан, оның орнына жаңа музыка іздеген. Фридкин Atlantic Records компаниясының президенті Ахмет Эртэгунның кеңсесіне (ол АҚШ-та "Tubular Bells" альбомын таратқан) барғанда, Эртэгунның кеңсесінен альбомның үлгісін алып, оны проигрывательге қойғанда, музыка фильмге өте сай екенін бірден түсінген. Кіріспе фильмде тек екі сахнада ғана қысқаша ойнатылса да, ол фильммен ең көп байланыстырылатын музыкалық шығармаға айналды. Ол фильмді көргісі келмейтінін, себебі оның тым қорқынышты болатынына сенгенін айтты.

Virgin Group компаниясы

Ричард Брэнсон Virgin Group табысына Tubular Bells-тің маңыздылығын мойындады, ол өзінің алғашқы Virgin America ұшақтарының бірін Airbus A319 112, N527VA Tubular Belle деп атады. Бұған дейін Virgin Atlantic 1994 жылы Boeing 747 4Q8, G VHOT Tubular Belle деп атаған болатын. Ұлыбританияда Virgin Money 2012 жылдың қаңтарында "40 Years of Better" атты теледидар жарнамасымен банк секторына енгенін хабарлады. Жарнама Жерді айналып жүрген пластинканың суретімен басталып, Tubular Bells-тің кіріспе музыкасымен бірге Virgin-нің басталуын көрсетеді және жаңа банктың қабырғасындағы рамкаға ілінген сол пластинканың суретімен аяқталады. Екі айдан кейін Virgin Media теледидар жарнамасында Брэнсон мен актер Дэвид Теннант та пайда болды, онда Брэнсонның жас нұсқасы уақыт машинасынан шыққанда қолының астында Tubular Bells пластинкасын ұстап тұрған көрінеді. Бірақ, жарнама BBC-нің наразылығынан кейін дереу тоқтатылды, себебі ол бәсекелес телеарнаны жарнамалау үшін қолданылған (жарнамада Теннант Virgin-тің TiVo арқылы Doctor Who сериалын іздеп табуы көрсетілген, ол BBC сериалында бұрын бас рөлді ойнаған). 2021 жылдың мамыр айында Virgin Group-тың коммерциялық зымыран ұшыру операторы Virgin Orbit компаниясы LauncherOne әуеден ұшырылатын зымыраның алғашқы операциялық миссиясын альбомының бірінші трегінің атымен – Tubular Bells, Part One деп атауды жариялады.

Мәдени сілтемелер

1973 жылы "Экзорцист" фильмінде ашылу тақырыбының қолданылуы осы туындыға үлкен жаңлық әкеліп, оны кең көрерменге таныстырды. Майкл Олдфилдтің тағы бірнеше шығармасымен бірге бұл тақырып 1979 жылы NASA-ның "Ғарыш фильмі" фильмінде пайдаланылды. "Көңілді әуен" ретінде мәдени маңызы зор, әсіресе "Экзорцист" фильмімен байланысты болғандықтан, көптеген суретшілер оны үлгі етіп алды. Телевизияда ол голланд балалар сериалы "Басси мен Адриан"ның бірнеше бөлімдерінде, сондай-ақ BBC сериалы "Менің отбасым" ("Ghosts" атты бөлімінде) қолданылды. 2002 жылы Volkswagen Golf Diesel автокөлігінің телеарнадағы жарнамасында және түрлі фильмдерде пайдаланылды.

Компьютерлік байланыстар

CRL бағдарламалық үйі мен Nu Wave дистрибьюторының көмегімен Майк Олдфилд 1986 жылы альбомның интерактивті Commodore 64 нұсқасын шығарды, ол компьютердің SID дыбыс чипін пайдаланып, альбомның жеңілдетілген қайта құрастырылуын ойнатты, сонымен қатар қарапайым 2D визуалды эффекттермен бірге келді. Альбом/бағдарлама ұсынған "интерактивтілік" визуалды эффекттердің жылдамдығы мен мөлшерін басқарумен, дыбыстың күшін және фильтрлеуін реттеумен, сондай-ақ альбомның кез келген бөліміне тікелей өтумен шектелген. 2004 жылы Олдфилд 2003 жылғы Tubular Bells альбомынан музыканы қамтитын Maestro атты виртуалды шындық жобасын іске қосты. Ойынның бастапқы атауы "Түтік әлемі" болған. Бұл MusicVR туымен шығарылған екінші ойын болды, алғашқысы Tres Lunas. MusicVR бейне мен музыканы біріктіретін нақты уақыттық виртуалды шындық тәжірибесі болуды көздеді, зорлық-зомбылықсыз және мақсат-мұратсыз ойын ретінде құрылды. 2012 жылы Universal және Indaba Music Tubular Bells ремиксіне арналған байқау ұйымдастырды, онда пайдаланушылар өз туындыларын жасау үшін бастапқы дыбыс жазбаларын жүктей алды, ал 1000 долларлық жүлделі орынның иегерін Олдфилд анықтады.

Бейімделулер

Америкалық суретші Тори Амос өзінің концерттерінде жиі "Tubular Bells" тақырыбын пайдаланады. Бұл 1996 жылғы "Dew Drop Inn Tour" кезінде басталды, онда ол "Father Lucifer" пьесасын фортепианода "Tubular Bells" тақырыбына ауыстырды, сонымен қатар Бронски Биттің "Smalltown Boy" әнінен мәтіндерді орындады, ал "Love Song" (The Cure кавері) және "Bells for Her" ("Under the Pink" альбомынан) әндерін орындағанда клавесинде де ойнады, көбінесе Бьоркпен "Hyperballad" немесе "Blue Skies" сияқты үшінші әннің мәтіндерін қосып. Ол 2005 жылы "Yes, Anastasia" бөлігі ретінде, сондай-ақ 2007 жылы "American Doll Posse" альбомын насихаттау турнесінде "Devils and Gods" әніне кіріспе ретінде толық топпен орындалды. 2011 жылғы турнеде, "Night of Hunters" альбомын насихаттау кезінде, ол "God" әніне кіріспе және қосымша мелодия ретінде орындалды. "Tubular Bells for Two" – 2009 жылы екі австралиялық көп аспапты орындаушы, Эйдан Робертс және Дэниел Холдсворт жасаған музыкалық театрлық қойылым. Екі музыкант жиырмадан астам аспапта ойнап, түпнұсқа альбомды "физикалық тұрғыдан мүмкіндігінше дәл" қайта жасайды. Қойылым 2010 жылғы фестивальде "Сидней Фриндж" сыйлығын "Ең жақсы музыкалық сәт" номинациясы бойынша жеңіп алды және Австралия мен Тынық мұхиты аймағындағы фестивальдерде көрсетілді. Шоу 2012 жылы Эдинбург фестивалінде Еуропалық тұсаукесерін өткізіп, онда екі жүлде алды. 2013 жылы Олдфилд Брэнсонды Багам аралдарындағы St. Andrew's International School ашылуына шақырды, онда Олдфилдтің екі баласы оқыды. Осы оқиғада Олдфилдтің шығармаларының фортепианоға арналған жеке орындауы "Tubular Bells for Schools" алғаш рет көрсетілді.