Концептуалды альбомдар: тақырыптық мазмұнымен байланысқан әндер жинағы. Pink Floyd-тың "The Wall" сияқты прогрессивті рок пен рок-операның даму тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өз тректері арқылы жеке бір мазмұнды баяндайтын альбом – концепциялық альбомдар тақырыбы.
Album that uses its tracks to tell a self contained story
the topic of concept albums
[[File:Bundesarchiv Bild 183 1990 0722 401, Берлин, Aufführung der Rockoper "The Wall". Jpg|thumb|upright=1.1|alt=Қабырғасы екі деңгейлі сахна. Бес адам, Роджер Уотерс қоса, балконға тұр, ол қолын көтеріп сәлемдесіп, прожектордың сәулесінде тұр. Төменгі деңгейде барабан және гитарада ойнайтын адам.|Роджер Уотерс (жоғарыда сәлемдесіп) Pink Floyd тобының барлық уақыттағы ең танымал концепциялық альбомдарының бірі – "The Wall" операсын тікелей орындап жатыр. 1960 жылдары әртүрлі рок-топтар бірнеше атақты концепциялық альбомдар шығарды, бұл прогрессивті рок пен рок-операның пайда болуына әкелді.
[[File:Bundesarchiv Bild 183 1990 0722 401, Berlin, Aufführung der Rockoper "The Wall". jpg|thumb|upright=1.1|alt=A concert stage in front of a wall with 2 levels. Five men stand on a balcony, including Roger Waters, who is saluting with his arm and is lit by a spotlight. On the lower level is a drum kit and a man playing guitar.|Roger Waters (saluting on top) leading a live performance of Pink Floyd's The Wall, one of the best known concept albums of all time. In the 1960s several well regarded concept albums were released by various rock bands, which eventually led to the invention of progressive rock and rock opera.
Анықтамалар
"Концепциялық альбом" деген нақты анықтамасы жоқ. Альбомның осы түрінің алғы күйі 19 ғасырдағы ән циклында кездеседі, оның жіктелуінде де ұқсас қиындықтар туындаған. "Концепциялық альбом" дегеннің өте кең анықтамасы барлық саундтректерді, жинақтарды, актерлік құрамның жазбаларын, ең үздік хиттер альбомдарын, құрмет көрсету альбомдарын, Рождестволық альбомдарды және тікелей эфирдегі альбомдарды қамтуы мүмкін. Ең көп таралған анықтамалар рок-альбомға кеңейтілген көзқарасқа (оқиға, пьеса немесе шығарма ретінде) немесе белгілі бір тақырыпқа немесе байланысты материалдар жинағына негізделген жобаға сілтеме жасайды. AllMusic жазғандай, "Концепциялық альбом жеке әнші-ақының әндерінің жинағы немесе белгілі бір тақырып болуы мүмкін – осы концепциялық LP-лер 1950-ші жылдарда үстемдік құрды. «Концепциялық альбом» деген тіркес 1960-шы жылдардың соңымен тығыз байланысты, дәл сол кезде рок-музыканттары өнер шектерін кеңейте бастады". Автор Джим Каллен оны «бір-бірінен ажыратылған, бірақ тақырыптық тұрғыдан біріктірілген әндер жинағы, олардың қосындысы бөліктерінің қосындысынан артық» деп сипаттайды, кейде қате түрде рок дәуірінің өнімі деп есептеледі. Автор Рой Шукер концептуалды альбомдар мен рок-операларды «тақырып бойынша біріктірілген» альбомдар деп анықтайды, «ол инструментальдық, композициялық, повестволық немесе лирикалық болуы мүмкін. Осы формада альбом әртүрлі әндер жинағынан бір тақырыпты баяндайтын туындыға айналды, онда жеке әндер бірімен-бірі үйлесіп өтеді». 1970-ші жылдардағы альбомдардағы концепция туралы Роберт Кристагау «Christgau's Record Guide: Rock Albums of the Seventies» (1981) еңбегінде жазған: «Альбомның жалпы әсері» маңызды болғандықтан, «концепция белгілі бір альбомдардың әсерін күшейтеді», «шамалы немесе көп Сержант Пеппердің ниетімен» және «ырғақты тұрақты альбомды, мысалы The Wild Magnolias немесе дауыстық тартымдылығы жоғары Shirley Brown's Woman to Woman сияқты альбомдарды терең мағынаға жеткізетін концепция түрі».
There is no clear definition of a "concept album". A precursor to this type of album can be found in the 19th century song cycle, which ran into similar difficulties in classification. The extremely broad definitions of a "concept album" could potentially encompass all soundtracks, compilations, cast recordings, greatest hits albums, tribute albums, Christmas albums, and live albums. The most common definitions refer to an expanded approach to a rock album (as a story, play, or opus), or a project that either revolves around a specific theme or a collection of related materials. AllMusic writes, "A concept album could be a collection of songs by an individual songwriter or a particular theme – these are the concept LPs that reigned in the '50s the phrase 'concept album' is inextricably tied to the late 1960s, when rock & rollers began stretching the limits of their art form." Author Jim Cullen describes it as "a collection of discrete but thematically unified songs whose whole is greater than the sum of its parts sometimes [erroneously] assumed to be a product of the rock era." Author Roy Shuker defines concept albums and rock operas as albums that are "unified by a theme, which can be instrumental, compositional, narrative, or lyrical. In this form, the album changed from a collection of heterogeneous songs into a narrative work with a single theme, in which individual songs segue into one another." Speaking of concepts in albums during the 1970s, Robert Christgau wrote in Christgau's Record Guide: Rock Albums of the Seventies (1981), because "overall impression" of an album matters, "concept intensifies the impact" of certain albums "in more or less the way Sgt. Pepper intended", as well as "a species of concept that pushes a rhythmically unrelenting album like The Wild Magnolias or a vocally irresistible one like Shirley Brown's Woman to Woman, to a deeper level of significance."
1960 жылдар: рок және кантри музыкасы
1960 жылдардың басында концептуалдық альбомдар американдық кантри музыкасында маңызды орын ала бастады, бірақ бұл факт рок/поп жанкүйерлері мен сыншылары тарапынан көпке дейін назардан тыс қалды. Олар тек онжылдықтың соңында «концептуалдық альбомдарды» құбылыс ретінде атап өтуге кірісті, осыған дейін альбомдар қарсы мәдени идеологиямен тығыз байланысты болды. Нәтижесінде, «альбом дәуірі» ресми түрде танылды және рок концептуалдық альбомы пайда болды. Автор Кэрис Уин Джонс жазғандай, Beach Boys тобының Pet Sounds (1966), Beatles тобының Revolver (1966) және Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (1967) және The Who тобының Tommy (1969) альбомдары әртүрлі дереккөздерде «алғашқы концептуалдық альбом» деп аталады, көбінесе олардың «біркелкі сапасы үшін, лирикалық тақырып немесе жатқылық музыкалық мотив емес». Басқа да жазбалар «алғашқы» немесе «бірінші» концептуалдық альбомдар деп есептелген. Beach Boys тобының 1962–64 жылдары шыққан алғашқы алты альбомында көліктер, серфинг және жасөспірімдердің өмір салты сияқты ортақ идеямен біріктірілген әндер жинағы болды. «Популярлы музыканы өзгерткен 101 альбом» кітабында Крис Смит былай деп жазды: «Франк Синатраның 1955 жылғы In the Wee Small Hours және Марти Роббинстің 1959 жылғы Gunfighter Ballads and Trail Songs сияқты альбомдар концептуалдық альбомдарды таныстырған болса да, Beach Boys тобының 1963 жылғы Little Deuce Coupe альбомы стандартты каверлерден гөрі түпнұсқа материалдан тұрды». Музыка тарихшысы Ларри Старр Beach Boys тобының 1964 жылғы Shut Down Volume 2 және All Summer Long альбомдарын «альбом дәуірін» жариялаған деп санайды. Ол Pet Sounds альбомын «біртұтас идеямен құрастырылған, өзара байланысты әндер қасақана ретпен орналастырылған» деген негізде алғашқы рок концептуалдық альбомы деп атайды. The 100 Greatest Bands of All Time (2015) басылымы Ventures тобы «жанрдың пайда болғанға дейін жылдар бұрын рок концептуалдық альбомының идеясын дамытты» деп мәлімдейді. Марсель Данеси өзінің Concise Dictionary of Popular Culture сөздігінде Beatles тобының Rubber Soul (1965) және The Who тобының The Who Sell Out (1967) альбомдарын ерте концептуалдық альбомдардың мысалдары ретінде келтіреді. The Irish Times газетіндегі Брайан Бойд Kinks тобының Face to Face (1966) альбомын алғашқы концептуалдық альбом деп атады: «Барлық әндерді Рей Дэвис жазған, олар музыкалық бөліктермен байланыстырылып, альбомда үзіліс болмауы тиіс еді, бірақ жазба компания мұндай радикализмге қарсы болды. Бұл топтың ең жақсы жұмыстарының бірі емес, бірақ ол әсер етті». AllMusic сайтының мәліметінше, «халық пікірі» бойынша алғашқы рок концептуалдық альбомы – Sgt. Pepper. Музыкалық сыншы және журналист Нил Славэн Франк Заппаның Absolutely Free альбомы Sgt. Pepper альбомымен бір күні шыққанын, бірақ «The Beatles оның даңқын оңай тартып алды» деді, содан кейін Sgt. Pepper «әпсанада әндердің бір-бірімен байланысы болмаса да, алғашқы «концептуалдық альбом» деп танылды».
In the early 1960s, concept albums began featuring highly in American country music, but the fact went largely unacknowledged by rock/pop fans and critics, who would only begin noting "concept albums" as a phenomenon later in the decade, when albums became closely aligned with countercultural ideology, resulting in a recognised "album era" and the introduction of the rock concept album. The author Carys Wyn Jones writes that the Beach Boys' Pet Sounds (1966), the Beatles' Revolver (1966) and Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (1967), and the Who's Tommy (1969) are variously cited as "the first concept album", usually for their "uniform excellence rather than some lyrical theme or underlying musical motif". Other records have been claimed as "early" or "first" concept albums. The Beach Boys' first six albums, released over 1962–64, featured collections of songs unified respectively by a central concept, such as cars, surfing, and teenage lifestyles. Writing in 101 Albums That Changed Popular Music, Chris Smith commented: "Though albums such as Frank Sinatra's 1955 In the Wee Small Hours and Marty Robbins' 1959 Gunfighter Ballads and Trail Songs had already introduced concept albums, [the Beach Boys' 1963 album] Little Deuce Coupe was the first to comprise almost all original material rather than standard covers." Music historian Larry Starr, who identifies the Beach Boys' 1964 releases Shut Down Volume 2 and All Summer Long as heralding the album era, cites Pet Sounds as the first rock concept album on the basis that it had been "conceived as an integrated whole, with interrelated songs arranged in a deliberate sequence." The 100 Greatest Bands of All Time (2015) states that the Ventures "pioneered the idea of the rock concept album years before the genre is generally acknowledged to have been born". Writing in his Concise Dictionary of Popular Culture, Marcel Danesi identifies the Beatles' Rubber Soul (1965) and the Who's The Who Sell Out (1967) as other examples of early concept albums. Brian Boyd of The Irish Times names the Kinks' Face to Face (1966) as the first concept album: "Written entirely by Ray Davies, the songs were supposed to be linked by pieces of music, so that the album would play without gaps, but the record company baulked at such radicalism. It's not one of the band's finest works, but it did have an impact." "Popular consensus" for the first rock concept album, according to AllMusic, favours Sgt. Pepper. Music critic and journalist Neil Slaven stated that Frank Zappa's Absolutely Free, released the same day as Sgt. Pepper, was "very much a concept album, but The Beatles effortlessly stole his thunder", and subsequently Sgt. Pepper was hailed as "perhaps the first 'concept album' even though the songs were unrelated."
1980 жылдардан қазіргі уақытқа дейін: төмендеу және танымалдылыққа оралу
MTV-нің ән-видео арнасы ретінде пайда болуымен, альбомдарға қарағанда синглдерге басымдық беріле бастады, нәтижесінде 1980-ші жылдары концептуалды альбомдардың ықпалы азайды. My Chemical Romance-тың "The Black Parade" (2006) альбомы – заманауи концептуалды альбомның тағы бір мысалы. GQ журналына жазған Дориан Лински, стриминг қызметтерінің дамуына байланысты 2010-шы жылдары концептуалды альбомдардың қайта жандануын атап өтті: «Бұл стриминг пен плейлисттердің өркендеуіне қарсы емес, керісінше, оның нәтижесінде болып жатыр. Цифрлық дәуірде маңыздылығын жоғалту қаупіне тап болған альбомдар, альбом сияқты болу арқылы қарсы шабуыл жасады». Кукчиара «концептуалды альбомдар» терминін «концептуалды альбомдардың жаңа буынына» да қолдану керек деп санайды, себебі бір альбомдағы әндердің үйлесімділігі енді альбомның тақырыптары мен сюжеттеріне тікелей қатысты визуалды және көркемдік дизайн, маркетингтік стратегиялардың кең ауқымына дейін кеңейді. Классикалық музыка журналы "Gramophone" жыл сайынғы "Жыл жазбалары" сыйлығының аясында "концептуалды альбом" үшін арнайы номинацияны енгізеді, бұл «жаратқыш ойдың көрегендікке толы туындысын, бөліктерінен гөрі тұтасқанда күшті әсер ететін бағдарламаны» мақтан ету үшін жасалған. 2019 жылы альбом туралы эссесінде Энн Пауэрс Slate үшін жазғанда, осы жылы ортаның өзгерісте екенін айтты. Оның пікірінше, көптеген әншілер концептуалды альбомды автобиографиялық әңгімелер мен жеке тақырыптар, мысалы, жақындық, қиылысу, афроамерикандық өмір, әйелдер арасындағы қарым-қатынастар және қайтыс болғандарға байланысты қайғы-қасірет сияқты тақырыптар айналасында жаңғыртты. Ол Бриттани Ховардтың "Jaime", Рафаэль Саадиктің "Jimmy Lee", Джамила Вудстың "Legacy! Legacy!", Rapsody's "Eve", Дженни Льюисдің "On the Line", Джулия Джеклиннің "Crushing", Джо Генридің "The Gospel According to Water" және Ник Кейвтің "Ghosteen" альбомдарын мысалға келтірді.
With the emergence of MTV as a music video network which valued singles over albums, concept albums became less dominant in the 1980s. My Chemical Romance’s The Black Parade (2006) is another example of a modern concept album. Dorian Lynskey, writing for GQ, noted a resurgence of concept albums in the 2010s due to streaming: "This is happening not in spite of the rise of streaming and playlists, but because of it. Threatened with redundancy in the digital era, albums have fought back by becoming more album like." Cucchiara argues that "concept albums" should also describe "this new generation of concept albums, for one key reason. This is because the unison between the songs on a particular album has now been expanded into a broader field of visual and artistic design and marketing strategies that play into the themes and stories that form the album." The classical music magazine Gramophone includes a special category for "concept album" in its annual "Recordings of the Year Awards", to celebrate "albums where a creative mind has curated something visionary, a programme whose whole speaks more powerfully than its parts. A thought through journey, which compels to be heard in one sitting." In a year ending essay on the album in 2019, Ann Powers wrote for Slate that the year found the medium in a state of flux. In her observation, many recording artists revitalized the concept album around autobiographical narratives and personal themes, such as intimacy, intersectionality, African American life, boundaries among women, and grief associated with death. She cited such albums as Brittany Howard's Jaime, Raphael Saadiq's Jimmy Lee, Jamila Woods' Legacy! Legacy!, Rapsody's Eve, Jenny Lewis' On the Line, Julia Jacklin's Crushing, Joe Henry's The Gospel According to Water, and Nick Cave's Ghosteen.