Кіріспе
1973 жылы Jethro Tull тобының альбомы «A Passion Play» – британдық прогрессивті рок тобы Jethro Tull-дың алтыншы студиялық альбомы, ол 1973 жылдың шілдесінде Ұлыбританияда және АҚШ-та жарық көрді. Топтың бұрынғы «Thick as a Brick» (1972) альбомымен бірдей стильдегі «A Passion Play» – жеке әндерден тұратын, біртұтас музыкалық шығармаға біріктірілген (алғашқы винилдік басылымның екі жағында екі бөлікке бөлінген) тұжырымдамалық альбом. Альбомның идеясы жақында қайтыс болған адамның (Ронни Пилгрим) өмірден кейінгі рухани саяқатын, сондай-ақ мораль, дін, жақсылық пен жамандық тақырыптарын зерттейді. Альбоммен бірге өткен тур Jethro Tull-дың әсем сахналық қойылымдарының шыңы деп есептеледі, онда физикалық құралдар, эскиздер және бейнежазбалармен толыққанды альбом орындалды. «A Passion Play» алғашқы шығуында сыншылар тарапынан теріс қабылданыпты. Дегенмен, альбом коммерциялық сәттілікке жетіп, Jethro Tull-дың АҚШ-тағы екінші бірінші орын алған альбомы болды.
A Passion Play is the sixth studio album by British progressive rock band Jethro Tull, released in July 1973 in both the UK and US. Following in the same style as the band's previous album Thick as a Brick (1972), A Passion Play is a concept album comprising individual songs arranged into a single continuous piece of music (which was split into two parts across the original vinyl release's two sides). The album's concept follows the spiritual journey of a recently deceased man (Ronnie Pilgrim) in the afterlife, exploring themes of morality, religion and good and evil. The album's accompanying tour was considered the high water mark of Jethro Tull's elaborate stage productions, involving a full performance of the album accompanied by physical props, sketches and projected video. A Passion Play was negatively received by critics upon its initial release. However, the album was a commercial success, becoming Jethro Tull's second number one album in the United States.
Өмірбаян
1972 жылы сынға алынған және коммерциялық сәттілікке ие болған «Thick as a Brick» альбомынан кейін Jethro Tull келесі альбомын 1970 жылдары Pink Floyd, Elton John және T. Rex сияқты әртістердің жиі бас қосатын Херувилл қаласындағы Château d'Hérouville студиясында жазуға шешім қабылдады. Топтың менеджерлері мен бухгалтерлері Андерсонды сол кездегі «қорқынышты салық жүйесі» деп сипатталған жағдайдан құтылу үшін келесі альбомын Ұлыбританиядан тыс, салық төлемеуге мүмкіндік беретін жерде жазуға көндірді. Топ өмірдің мәні, музыка туралы сын, адам мен жануарлар әлемінің салыстыруы сияқты әртүрлі концепцияларды қамтитын қос альбом жасауды жоспарлады. Алайда, Château-ға келгеннен кейін, топ студиялық жабдықтардың техникалық ақауларынан бастап, жұмырқалармен толы төсектерге және тамақ уланудың таралуына дейін жазба сессияларын қиындатқан түрлі қиындықтарға тап болды. Осының салдарынан Андерсон Château-ға «Château d'Isaster» деген лақап ат қойды. Альбом Андерсонның сопрано саксофонмен жиі орындауымен ерекшеленеді, көбінесе оның әйгілі флейта ойнауының орнына. Андерсон аспапқа деген наразылығын білдіріп: «Оны ойнауды үйрену қиын болған жоқ, бірақ мен жеткілікті жаттығу жасаған жоқпын, маған ешкім үйретпеді және ерінім ауырды. Мен қамыстармен айналысуды жек көрдім, оның барлығы ылғалды және жұмсақ болды, бастапқыда мен аспапта ойнаудан ләззат алмадым» деді. «A Passion Play» альбомының сыртқы жағында төрт актіден тұратын сахналық «қойылым» сияқты сипаттама бар. Альбом туралы айтқанда, «мәтіндері өте күрделі, оқиға көбінесе түсініксіз және көп нәрсе жеке адамның түсінігіне қалдырылған». «A Passion Play» әндерінің мәтінінен, сыртқы жағынан және «бағдарламасынан» негізгі сюжеттік желіні шамалы түсіндіруге болады, ол Ронни Пилгрим деген қарапайым кейіпкерге негізделген, ол тек бағдарламада ғана аталған. Андерсон «A Passion Play» үшін концептуалды шабытын былай сипаттады: «Менің кең таралған діндерге, әсіресе христиан дініне қатысты, өмірден кейінгі өмірдің болу мүмкіндігі туралы қызығушылығым болды. Ол жақсылық пен жамандық арасындағы ежелгі қақтығысты, Құдай мен Шайтанды мойындайды және оны кейіпкерлерге мінез беруге, көрініс беруге, әлсіздік сезімін беруге және жақсылық пен жамандықтың тұлғаларының сәйкестігіне қатысты толыққанды сезім беруге тырысады. Бірақ негізінен бұл – өлген кезде не болатынына бір қарапайым көзқарас». Ұзақ және едәуір бағалау процесінен кейін, саркастикалық қазылар алқасы оны «өткізбейтінін» мәлімдеді, яғни ол көбінесе адал өмір сүргендігі үшін жұмаққа қабылданады, бұл 2-ші актідегі қуанышты «Орман биі» әуенінің кенеттен басталуына сәйкес келеді. Бұл кезде негізгі сюжет Джеффри Хаммондтың (Ланкашир акцентімен баяндаған) байланыссыз, сөйлеу арқылы айтылатын комедиялық аралықпен бұзылады. Абсурдтық аңыз ретінде ұсынылған аралықта антропоморфты жануарлар тобының қоянға жоғалған көзілдірігін табуға көмектеспегені туралы егжей-тегжейлі айтылады (көптеген сөз ойындарымен). «Орман биі» әуені қайта басталады, ал Ронни Пилгрим енді жұмақта пайда болады, соттан екі күн өткен соң, екі күтпеген ойды білдіреді: «Мен біздің баспалдақ табанына барамын» (таңдау білдіру) және «аспандағы пирог» (сыйлықтың орындалуына күмәндану). Пилгримнің жұмаққа деген қанағатсыздығы оның тұрмыстық атмосферасымен байланысты, онда тұрғындардың көпшілігі тірілерге деген құштарлықпен, ұдайы еске алады. Сондықтан бейімделе алмайтын Пилгрим «жалған болу құқығына» ие екенін сезіне отырып, тозаққа көшіруді ашық сұрауға G. Oddie & Son компаниясына барады. Ол өмірден кейінгі өмірдің екі төтенше нұсқасын да сынап, қабылдамаса да, ақырында «өмірге саяхатшы» ретінде Стикс жағалауында тұр. Бұл жағажайда басқа адамдар мен жануарлар да «өмірлік әннің уәдесін жаңартуға» дайындалады. Соңғы жеңімпаз әннің мәтінінде «мәңгі жанып тұрған от», «мәңгі есік», «мәңгі өмір» және «түстіктен мәңгі күнге» көшу деген сөз тіркестері бар, сондықтан пьеса мәңгілік қайта туу туралы күшті түсінікпен аяқталады (4-ші акт).
Қабылдау
Бастапқы шығарылымынан кейін ол көбінесе жағымсыз пікірлер алды. Стивен Холден Rolling Stone журналына жазған мақаласында альбомның "өзінің анархиялық, ерте жастағы шеберлігінің шамадан тыс болуынан тұншығып қалады – бұл тек өзінің эзотерикалық емес логикасына ғана адал, зияткерлік және эмоционалдық тұрғыдан басқа идеяларға адал емес, дүркі-дүркілді шатасу"; топтың "шынымен виртуозды, жылтыратылған камералық ансамбль" деңгейінде болғанымен және Андерсонның керемет флейта ойнауы сияқты сәттер, сондай-ақ "ерекше әдемі" екі "қысқа пасторлық бөлім" болғанымен, альбом "құнды, көңілді емес нәрсе" екенін айтты. New Musical Express альбомын Jethro Tull-дың "күңкіреуі" деп санады. Тіпті Melody Maker журналының Крис Уэлч-і де жағымсыз пікір білдірді, ол: "Музыка жанға тиіс. "Құмарлықпен ойнау" босқа шулайды" деді. Лестер Бангс Creem Magazine журналына жазған хатында альбомды естігеннен кейін "толықтай жаңылып қалғанын" мәлімдеді. Бангс қорытындылады: "Мен оны жақсы көре жаздаймын, тіпті ол мені ашуландырса да. Мүмкін, мені ашуландырғандықтан жақсы көремін. Бірақ бұл менің мәселем". Record World басылымында "музыка күтілгендей бай және қиялдана білуге қабілетті, бірақ біршама қиын" делінген. Пікірлерге қарамастан, "Құмарлықпен ойнау" жеткілікті сатылып, АҚШ және Канадада чарттарда 1-орынға жетті. Альбом Германия мен Норвегияда да жақсы сатылды, онда 5-орынға ие болды. Ұлыбританияда 16-орынға жетті. 2013 жылғы "A Passion Play: an Extended Performance" жинағы Top Rock Альбомдар тізімінде 48-орынды иеленді.
Мұра
Jethro Tull тобының бизнес-менеджері Терри Эллис Melody Maker журналында топтың альбом мен концерттерге жасалған жағымсыз сынға жауап ретінде концерттік өнерден бас тартатынын мәлімдеді. Бұл топтың білмегеніне байланысты жасалған жарнамалық әрекет болды; Андерсон бұл оларды ренжігендей көрсетіп, қате жарнама әкелді деп ойлады. Брюс Эдердің AllMusic үшін жазған үш жұлдыздық ретроспективті шолуында «музыка оны сәтті жеткізеді, ескі ағылшын халық музыкасы мен классикалық шығармалардың таң қалдыратын үйлесімі, электрлік рок стилінде жаңаша өңделген. Топ 45 минут бойы осы альбомның ұзақтығын сақтап, күшті әсер мен қызығушылықты ұстап, өзінің ең жақсы деңгейінде, бірақ музыка нақты аяқталуға шамамен бес минут қалғанда шығармашылықтан құрғатты» делінген. Пол Стамп өзінің «Прогрессивті рок тарихы» кітабында «жазу стилі әскерилік тұрғыдан эпизодтық» екенін айтты, онда кейбір әдемі сәттер бар, бірақ жаңалыққа артық көңіл бөлінген, тақырыптардың жалпы тұтастығы жоқ, сондықтан альбом тыңдаушыны қызықтырмай, оны шатастырып, бағдарсыз қалдырады. Кейбір топ мүшелері кейіннен альбомға наразылық білдірді, соның ішінде Андерсон: «Мен әрқашан 'A Passion Play' мен жасаған басқа альбомдарға қарағанда артық өңделген, өндірілген және дайындалғаннан көбірек зардап шекті деп ойладым» деді және Jethro Tull жанкүйерлері осы альбомын өмір бойындағы сүйікті альбомы деп атаса, «әрине, олар қазір отырған қылмыстық ақыл-естілік бұзылыстарына арналған мекемеде қалуы керек» деді. Барр бұл альбомның «Jethro Tull альбомдарының ең нашар үштен бірінде» екенін айтты.
Шато Д'Иастердің жазбалары
Альбомға арналған алғашқы идеялар Château d'Hérouville жазба студиясында жасалды, студиядағы қиындықтарға байланысты топ оны әдепкі қылықпен "Chateau D'Isaster" деп атады. Осы сессиялардан бұрын жарияланбаған жазбалар алғаш рет 1988 жылғы "20 Years of Jethro Tull" жинағында "The Chateau D'Isaster Tapes" деген атпен ұсынылды (үш жазба), содан кейін 1993 жылғы "Nightcap: The Unreleased Masters 1973–1991" жинағында жарық көрді. "Nightcap" Иан Андерсонның қосымша флейталық орындауларымен бірге барлық жазбаларды қамтыды. Толық жазбалар 2014 жылы "A Passion Play: An Extended Performance" жинағында жарияланды. Жинақта "Sailor" және "The Big Top" сияқты бұрын жарияланбаған тректер, сондай-ақ жоғарыда аталған "Skating Away" және "Critique Oblique" кірді.
Трек тізімі
Бұл атаулар Андерсон 1973 жылғы LP-нің DJ басылымы үшін берілген, бірақ олар стандартты басылымға қосылмаған. Mobile Fidelity Sound Lab (1998) алтын Ultradisc Original Master Recording CD-сінде әр атау үшін таңдамалы тректер бар, бірақ стандартты CD басылымдарында нұсқасына қарай бір немесе екі трек ғана бар. Барлық әндерді Иан Андерсон жазған, егер басқаша белгіленбесе.