Кіріспе

Құрғатылған және ашытылған темекі жапырақтарынан оралған, өртеу және тарту үшін жасалған темекі өнімі.

Сигара – темекіден жасалған, тартуға арналған өнім. Сигаралар түрлі пішіндерде және өлшемдерде шығарылады. 20-шы ғасырдан бері, дерлік барлық сигаралар үш бөліктен тұрады: ішкі толтырғыш, оны біріктіретін байлаушы жапырақ және сыртқы түрі мен дәмі үшін қаптама жапырақ, көбінесе ол ең жоғары сапалы жапырақ болады. Көбінесе сигарада сигара өндірушісінің логотипі басылған лента болады. Заманауи сигаралар екі немесе одан да көп лентамен келеді, олар қолданылған темекінің жасы және тегі сияқты ерекше қасиеттерін көрсетеді. Сигара тарту денсаулыққа қауіпті, оның ішінде қатерлі ісік, тыныс алу, жүрек-қан тамырлары, тіс және басқа да ауруларға шалдығу қаупі бар.

Сигарилло

Сигарилло – машинамен жасалған сигара, ол дәстүрлі сигарадан қысқарақ және жіңішкерек, бірақ кішкентай сигаралардан, сүзгішпен жасалған сигаралардан және темекілерден үлкен, сондай-ақ көлемі мен құрамы жағынан кішкентай панатела сигараларына, шаруа сигараларына (cheroots) және дәстүрлі тырнақ сигараларына ұқсас. Сигариллолар көбінесе сүзгішсіз болады, бірақ кейбіреулерінде пластик немесе ағаш ұштары бар, ал басқа сигаралардан өзгеше, оларды қолданғанда кейде жұтады. Сигариллолар әртүрлі санда сатылады: жеке, екі, үш және бес сандық жинақтарда. Сигариллолар өте арзан: АҚШ-та әдетте бір доллардан кем бағамен сатылады. Кейде оларды шағын сигаралар, мини-сигаралар немесе клубтық сигаралар деп те атайды. Кейбір танымал сигара брендтері, мысалы Cohiba немесе Davidoff, сигариллолар да шығарады – мысалы, Cohiba Mini және Davidoff Club Cigarillos. Сонымен қатар, Café Crème, Dannemann Moods, Mehari's, Al Capone және Swisher Sweets сияқты тек сигариллолармен айналысатын брендтер де бар. Сигариллолар көбінесе марихуана сигараларын жасау үшін қолданылады.

Кішкентай сигаралар

Кішкентай сигаралар (кейде Ұлыбританияда кішкентай сигаралар немесе миниатюралар деп аталады) әдеттегі сигаралардан едәуір өзгеше. Бірақ, одан да маңыздысы, олар өлшемі, пішіні, қаптамасы және фильтрлері бойынша темекіге ұқсайды. 1971 жылдан 1973 жылға дейін АҚШ-та кішкентай сигаралардың сатылымы төрт есеге өсті, себебі бұл, темекі жарнамаларын көрсетуге тыйым салған және темекі қаптамаларындағы денсаулық ескертулерін күшейткен Қоғамдық денсаулықты қамтамасыз ету жөніндегі заңға жауап ретінде болды. Сигараларға тыйым салынбады, және одан да маңыздысы, оларға салынатын салық мөлшері әлдеқайда төмен болды. Кішкентай сигараларды кейде "жасырынып отырған темекі" деп атайды, және оларды темекі ретінде қайта жіктеуге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. АҚШ-та кішкентай сигаралардың сатылымы 2006 жылы рекордтық деңгейге жетті, бұл көбінесе салық салудың тиімділігіне байланысты болды. Кейбір штаттарда, мысалы Иллинойс штатында, және басқа штаттарда кішкентай сигаралар темекіге салынатын салық мөлшерімен салынады. Бұл тағы бір құқық бұзушылыққа әкелді, онда өндірушілер жоғары салық ставкаларынан қашу үшін өнімдерін "фильтрленген сигара" деп жіктейді. Дегенмен, көптеген адамдар кішкентай сигара мен фильтрленген сигара арасында айырмашылық бар деп санайды. Кішкентай сигаралар темекіге ұқсас тартымдылықты және жалпы сезімді ұсынады, бірақ олар ескірген және ферменттелген темекіден жасалған, ал фильтрленген сигаралар дәстүрлі сигараларға жақын және дем алуға арналмаған. Зерттеулер көрсеткендей, адамдар кішкентай сигаралардың түтінін жұтады.

Каннагар

Жақында, каннабистің заңдылығы өзгергенімен, кейбір жеткізушілер "каннагар" ( "каннабис" және "сигар" сөздерінің қосындысы) деп аталатын өнімдер жасап жатыр. Бұл каннабис блантынан өзгеше. Дәстүрлі сигар үлгісінде жасалған каннагар – дәстүрлі сигардағы темекі жапырағына оралған темекі сияқты, каннабис немесе өсімдік талшығы жапырағына оралған каннабис. Сигардан айырмасы, каннагарда әдетте темекі болмайды, бірақ оны сигар сияқты кесіп, тұтандыру қажет.

Темекі шегу

Машинада жасалған сигаралардың көпшілігі бір жағында алдын ала жасалған тесіктерге немесе түтінді тартуға арналған ағаш немесе пластик ұшқа ие. Қолмен оралған сигараларды жаққан алдында, дөңгелек ұшын тесіп алу қажет. Сигараны қалыптану тәсілі – түтінді дем алмай, тек ауызға тарту. Кейбір шебушілер түтінді өкпеге жұтады, әсіресе кішкентай сигаралармен шегетінде. Шебуші түтінді ауызда айналдырып, кейін шығарып жіберуі мүмкін, сондай-ақ сигараның иісін жақсырақ сезіну және дәмін тану үшін түтіннің бір бөлігін мұрын арқылы шығаруы да мүмкін.

Жарықтандыру

Сигараның басы немесе қақпағы әдетте сигара сақинасына жақын болатын жағы, ал екінші жағы "аяқ" деп аталады. Сақина сигараның түрін көрсетеді және оны алып тастауға немесе қалып қоюға болады. Темекі шегуші тұтату алдында қақпақты кесіп немесе тесіп алады. Сигараны жағар кезде, оны бірқалыпты жануы үшін айналдырып, жұмсақ жұтып алу керек. Егер сірке пайдаланылса, оны сигараға тигізер алдында толығымен жану керек, түтінге қосымша дәмдер мен химиялық заттардың енуін болдырмау үшін. Сигара жағу үшін көптеген арнайы газ және сұйық оттықтар жасалған. Сигараның ұшы отқа минималды түрде тиіп, әсіресе, газ шамдарын қолданғанда темекі жапырақтарының күйіп кетпеуіне назар аудару керек. Сигараны жағудың үшінші және ең дәстүрлі тәсілі – кедрдің "құйылған" деп аталатын бөлігін пайдалану, оны жеке тұтатып, содан кейін қолдану. Кейбір сигаралар жұқа кедр қабықшаларына немесе қаптамаға оралған, оларды жағу процесіне көмектесу үшін пайдалануға болады.

Дәмдеуіш

Әрбір бренд пен сигараның өзіне тән дәмі болады. Сигараның жеңіл, орташа немесе күшті болуы сапасымен байланысты емес. Сигара түтінінің иісі мен дәміне әсер ететін факторлардың қатарында толтырғыш, байланыстырғыш және қаптама үшін қолданылатын темекі түрлері мен сапасы, жасы және пісіру әдісі, ылғалдылық, өндіріс техникасы (қолмен жасалған немесе машинамен жасалған) және қосылған хош иістендіргіштер бар. Қаптамалардың арасында қараңғырақ түстілері тәтті дәм береді, ал ашық түстілері көбінесе "құрғақ", бейтарап дәмге ие. Сигара түтініндегі ең күшті иіс шығаратын химиялық заттар – пиридиндер. Пиразиндермен бірге, олар сигара тартқан адамдардың деміндегі ең күшті иіс шығаратын химиялық заттар болып табылады. Бұл заттар миллиардтың бір бөлігінен де азырақ концентрацияда сезіледі. Тамақтану кезінде, бұл заттар никотиннің химиялық байланыстарын бұзу арқылы немесе темекідегі аминқышқылдары мен қанттар арасындағы Майяр реакциясы арқылы пайда болатыны белгісіз. Сигара түтіні сигарет түтініне қарағанда сілтілірек және ауыздың шырышты қабығымен тез сіңіріледі, бұл тартқан адамға никотинді дем алмай-ақ сіңіруге мүмкіндік береді. Бір ғана сапалы сигара бір пачка сигареттегідей никотин мөлшерін қамтуы мүмкін.

Құрғатқыштар

Сигаралар сақталатын ылғалдылық деңгейі олардың дәміне және күюінің біркелкілігіне маңызды әсер етеді. Сигараның дәмі темекі өсірілген жердегідей салыстырмалы ылғалдылықта, көбінесе сигаралар оралған кезде, шамамен 65–70% ылғалдылықта және белгілі бір температурада ең жақсы дамиды деп саналады. Құрғақ сигаралар шағыл келіп, жылдам күйіп кетеді, ал ылғалды сигаралар біркелкі күймей, қышқыл дәмге ие болады. Ылғалдылық деңгейін тұрақты ұстап тұру үшін гимидорлар қолданылады. Гимидорсыз сигаралар 2–3 күн ішінде ылғалдылығын жоғалтып, қоршаған ортаның ылғалдылығын сіңіріп алады. Гимидордың ішкі қаптамасы әдетте үш түрлі ағаштан жасалады: испан кедрі, американдық (немесе канадалық) қызыл кедр және Гондурас махогани. Гимидор жасауға немесе қаптауға қолданылатын басқа материалдар: акрил, қалайы (көбінесе ескі гимидорларда кездеседі) және мыс, 1920–1950 жылдары кеңінен қолданылған. Көптеген гимидорлар пластик немесе металл корпуспен және ылғалдандырғыш ретінде жұмыс істейтін губкамен бірге келеді, бірақ соңғы үлгілер полимер акрилден жасалған. Соңғылары тек дистильденген сумен толтырылады, ал бұрынғылары пропиленгликоль және дистильденген судың қоспасын пайдалана алады. Егер ылғалдандырғыштар мен олардың ішіндегі сигаралар тым ылғалды болса, бактериялармен зарарлануы мүмкін. Ылғалдылықты тұрақтандыратын пластикалық бұршақтар немесе гельдерді қолданатын жаңа технологиялар кеңінен қолданыла бастады. Жаңа гимидорды «дәмдеу» қажет, содан кейін тұрақты ылғалдылықты сақтау керек. Кедрдің қалыңдығы неғұрлым көп болса, соғұрлым жақсы. Көптеген гимидорларда қажетті ылғалдылық деңгейін сақтауға көмектесетін аналогты немесе цифрлық гигрометр болады. Аналогтық гигрометрлердің үш түрі бар: металл серіппелі, табиғи шашты және синтетикалық шашты. Соңғы кезде термоэлектрлік ылғалдандыру жүйесі бар электрлік гимидорлар үлкен сигара коллекциялары үшін танымал болды.

Қосымша құралдар

Сигараға арналған әртүрлі аксессуарлар сапасы жағынан әрқалай болып келеді.

Саяхаттық әшекей

Саяхаттық қоршаулар сигараларды тікелей ауа райының әсерінен қорғайды және зақымдану мүмкіндігін азайтады. Көбінесе олар кеңейтілетін немесе берік былғарыдан жасалған, бірақ металл былғары және пластик қапталған қоршаулар да кездеседі. Кейбір түрлерінде қосымша қорғаныш үшін картон немесе металл түтіктер болады.

Құбыр

Сигара түтіктері әдетте біреу немесе бесеу сияқты, аз сандағы сигараларды тасымалдау үшін қолданылады, олардың саны "саусақтар" арқылы белгіленеді. Олар көбінесе тот баспайтын болаттан жасалады және қысқа мерзімге пайдаланылады. Ұзақ сақтау үшін кіріктірілген ылғалдатқыш және гигрометр қолданылады.

Күлтегін

Сигарадан түскен күлді жинау үшін күлтегі қолданылады. Мұндай күлтегілер әдетте темекіге қарағанда ірілеу болады.

Ұстауы

Сигара ұстағышы – сигараның жанған басын ұстауға арналған кішкентай түтік, ол қолды ыстық сигараның иісінен қорғау үшін қолданылады. Тарихи түрде әйелдер де (сигареттер үшін де) оны пайдаланған. Сигара тірегі – жанған сигараны күлдіршінге қоймау үшін қолданылатын құрылғы.

Ерекше тәуекелдер

Сигар шегу денсаулыққа қауіпті, соның ішінде әртүрлі типтері мен түрлері бар қатерлі ісіктер, тыныс алу аурулары, жүрек-қантамыр аурулары, ми-қантамыр аурулары, периодонтальды аурулар, тіс шіруі және тіс жоғалту, сондай-ақ қатерлі аурулардың даму қаупі артады.

Танымалдық

Сигара тартудың таралуы орналасқан жерге, тарихи кезеңге және сауалнамаға алынған халыққа қарай өзгеріп отырады. АҚШ жалпы сату көлемі бойынша айтарлықтай артықшылықпен ең көп тұтынатын ел болып табылады, одан кейін Германия және Ұлыбритания келеді. Әлемдегі сигара сатудың шамамен 75 пайызы АҚШ және Батыс Еуропа елдерінің үлесіне тиеді.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та сигар тұтыну 2000 жылы 6,2 миллиардтан 2012 жылы 13,8 миллиардқа дейін өсті, бірақ 2015 жылы 11,4 миллиардқа төмендеді. 2015 жылғы Ұлттық денсаулық сауалнамасында АҚШ-тағы 18 және одан үлкен ересектердің 3% кейбір күндері немесе күн сайын сигар шегетінін хабарлады (еркектердің 6%, әйелдердің 1%). Жастар арасында сигар тарту 2011 жылы, сигар өрісінің ең жоғары нүктесіне жақындаған кезде соңғы 30 күн ішінде тартқанын айтқандардың 12%-ынан 2016 жылға қарай 8%-ға дейін күрт төмендеді. Орта мектеп оқушылары арасында сигарды еркектер көбірек қолданады (10%), әйелдерге қарағанда (6%). Африкалық америкалық орта мектеп оқушылары арасында сигар қолдану, темекі қолданудан көп (10%) (4%).

Танымал мәдениетте

Тарихи бейнелеулерде сигареткалау көбінесе байларды, жоғары цилиндрлер мен фраклар киген, "Монополия" ойынының талисманы – Бай Пэннибагс сияқты карикатуралық түрде көрсеткен. Пародия Томас Насттың карикатураларындағыдай саяси және қаржылық жемқорлықпен байланысқа дейін жеткен. Батыс әлемінде сигареткалау, әсіресе тыйым салу дәуірінде, гангстерлермен байланыстырылады. Мәдени тұрғысынан, сигареткалауды әдетте ерекше оқиғаларды тойлау үшін, мысалы, баланың дүниеге келуі, үйлену тойы, бітіру кеші, қызметтік өсу және мәртебе мен жетістіктің басқа да белгілері үшін сыйлайды және тартады. Соңғы онжылдықтардағы бейнелеуден өзгеше, 1980 және 1990 жылдардан бастап АҚШ-тың ірі баспа баспасөздері сигареткалауды жағымды жариялай бастады. Сигареткалау көбінесе ләззат пен трендтік әуес ретінде ұсынылып, оның денсаулыққа зиянды екендігіне назар аударылмады. "Жақын, бірақ сигаретка жоқ" деген тіркес бұрынғыда жәрмеңке ойындарында сыйлық ретінде сигареткалар тарту практикасынан туындаған, онда ойыншы нысананы (мысалы, орталық нүктені) атуы керек болған.