Кіріспе

Халықаралық кәсіподақ федерациясы

Дүниежүзілік кәсіподақ федерациясы (ДЖФ) – 1945 жылы құрылған халықаралық кәсіподақ федерациясы. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрылған бұл ұйым, Ұлыбританияның Лондон қаласында өткен Дүниежүзілік кәсіподақ конференциясын қорытынды етіп, соғысқа дейінгі Халықаралық кәсіподақ федерациясының мұрасын жалғастырды, бұл бүкіл әлемдегі кәсіподақтар үшін біртұтас құрылым болды. 1940-жылдардың соңында суық соғыстың басталуымен ДЖФ бөлінді, көптеген батыс елдерінің кәсіподақтары 1949 жылы Халықаралық еркін кәсіподақтар конфедерациясын (ICFTU) құрып, ұйымнан шықты. Суық соғыс кезеңінде ДЖФ құрамына негізінен кеңестік және бейтарап елдердің кәсіподақтары кірді. Алайда, Тито-Сталин және Қытай-Кеңес даулары салдарынан Югославия және Қытай кәсіподақтары, сондай-ақ мүше болып келген француздық CGT және итальяндық CGIL кәсіподақтары сияқты ерекше жағдайлар да болды. Суық соғыстың аяқталуымен және Кеңес Одағының тарауымен ДЖФ мүшелерінің және қаржылық қолдауының басым бөлігін жоғалтты. 2000-жылдардың басынан бастап ұйым штаб-пәтерін Афина қаласына көшіріп, жаңа мүшелерді қабылдады, 2005 жылы 48 миллион жұмысшыны өкілдік еткен ұйым 2022 жылы 105 миллионға жеткенін мәлімдеді.

Көтеріліңіз

Оның мақсаты – бүкіл әлемдегі кәсіподақтарды Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты жалғыз халықаралық ұйымға біріктіру еді. 1949 жылы Маршалл жоспарына қолдау көрсету мәселесі бойынша даулар туындаған соң, бірқатар батыс кәсіподақтары одан шығып, Халықаралық еркін кәсіподақтар конфедерациясын (ICFTU) құрды. Осыдан кейін, WFTU негізінен коммунистік партияларға мүше немесе оларға көңіл білдіретін кәсіподақтардан тұра бастады. Суық соғыс кезеңінде Батыста WFTU жиі кеңестік алдыңғы құрылым ретінде бейнеленді. Кейіннен Югославия мен Қытайдан келген бірқатар одақтар, олардың үкіметтері КСРО-мен идеологиялық қарама-қайшылыққа түскен кезде, одан шығып кетті. 1952 жылы WFTU коммунистік белсенділер Билли Страхан мен Фердинанд Смит үшін Кариб аймағында лекциялық тур ұйымдастырды.

Құлдырау

WFTU Кеңес Одағының және Шығыс Еуропадағы, әсіресе Еуропадағы социалистік үкіметтердің құлдырауы нәтижесінде әлсіреп, көптеген бұрынғы құраушы одақтары ICFTU-ға қосылды. 2005 жылы Гаванада өткен съезден бастап бұл құлдырау тоқтады деуге болады, онда жаңа басшылық сайланды. Басшылығында Грекия Коммунистік партиясының (ККЕ) жетекші мүшесі, PAME кәсіподақ қозғалысының белсендісі Жорж Маврикос тұрды. 2006 жылдың қаңтар айында штаб-пәтері Прагадан (Чехия) Грекияның Афина қаласына көшіріліп, үшінші әлем елдеріндегі кәсіподақтардың аймақтық федерацияларын құруға, империализмге, расизмге, кедейлікке, қоршаған ортаның нашарлауына және капитализмдегі жұмысшылардың қанаушылығына қарсы күреске, сондай-ақ толық жұмыспен қамту, әлеуметтік қамсыздандыру, денсаулық сақтау және кәсіподақ құқықтарын қорғауға баса назар аудау арқылы қызметін жаңартты. WFTU өз күш-жігерінің көп бөлігін конференциялар ұйымдастыруға, мәлімдемелер жасауға және кәсіподақ басшыларына арналған оқу материалдарын және курстарды әзірлеуге жұмсайды. Соңғы жылдары WFTU Еуропадағы бірнеше маңызды кәсіподақтарды өз қатарына қосып алды, олардың ішінде Ұлыбританиядағы Rail Maritime Trade Union және Италиядағы Unione Sindicale di Base бар. Францияда CGT Агроөнімдері мен орман шаруашылығы ұлттық федерациясы WFTU-мен байланысын сақтап келеді. CGT Химия өнеркәсібі ұлттық федерациясы 2011 жылы Афинада өткен соңғы съезге делегаттарды жіберді. 2013 жылы екі жергілікті CGT теміржолшылар бөлімі WFTU-ға қосылу үшін қадамдар жасады. WFTU-ның әртүрлі континенттердегі кеңселері мүше кәсіподақтардың өкілдері арасында пікір алмасу және өзара сапарларды ұйымдастырып, ортақ мақсаттар мен науқандар аясында халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, ортақ қарсыластарға қарсы күресуге мүмкіндік береді. Африкада Оңтүстік Африкадағы COSATU сияқты маңызды одақтар WFTU-ға қосылды. Халықаралық күрес жолында WFTU бүкіл әлемдегі ұлттық және салалық кәсіподақтармен, сондай-ақ Африка кәсіподақтарының біртұтас ұйымы (OATUU), Араб кәсіподақтарының халықаралық конфедерациясы (ICATU), Латын Америкасы кәсіподақтарының тұрақты конгресі (CPUSTAL) және ТМД елдерінің кәсіподақтарының жалпы конфедерациясы сияқты бірқатар халықаралық және аймақтық кәсіподақ ұйымдарымен ынтымақтастық байланыстарды дамытады. WFTU БҰҰ Экономикалық және әлеуметтік кеңесімен, ХЕҰ, ЮНЕСКО, ФАО және басқа да БҰҰ агенттіктерімен кеңесу құқығына ие. Нью-Йорк, Женева және Рим қалаларында тұрақты өкілдіктері бар.

Салқын соғыстан кейінгі оқиғалар

Шығыс блогы тарағаннан кейін Энергетика қызметкерлерінің халықаралық кәсіподақтары және Металл және инженерлік жұмысшылардың халықаралық кәсіподақтары уақытша қызметін тоқтатты. 1998 жылы Гаванада өткен конференцияда осы екі ұйым және Химия, мұнай және оған байланысты салалардағы жұмысшылардың халықаралық кәсіподақтары бірігіп, Энергетика, металл, химия, мұнай және оған байланысты салалардағы жұмысшылардың халықаралық кәсіподақтары деген жаңа ұйым құрылды. Бұл ұйым 2007 жылы Энергетика қызметкерлерінің халықаралық кәсіподақтары ретінде қайта ұйымдастырылды. Бұл металл жұмысшыларына келесі жылы жаңа ТУИ құруға мүмкіндік берді – Тау-кен, металлургия және металл өнеркәсібі жұмысшыларының халықаралық кәсіподақ ұйымы. 1997 жылы Ауыл шаруашылығы, азық-түлік, сауда, тоқыма және оған байланысты салалардағы жұмысшылардың халықаралық кәсіподағы құрылды. Ол ауыл шаруашылығы, орман және плантациялар жұмысшыларының, азық-түлік, темекі, қонақүй және оған байланысты салалар жұмысшыларының, саудадағы жұмысшылардың, тоқыма, былғары және тері жұмысшыларының халықаралық кәсіподақтарын біріктірді. 2009 жылы Банктер, сақтандыру және қаржы ұйымдары қызметкерлерінің халықаралық кәсіподағы, 2011 жылы зейнеткерлер мен зейнет алушылардың халықаралық кәсіподағы құрылды. 2020 жылы жаңа Тоқыма, киім және былғары өнеркәсібі жұмысшыларының халықаралық кәсіподақ ұйымы құрылды.