Халықаралық еркін кәсіби одақтар конфедерациясы

Кіріспе

Халықаралық кәсіподақ федерациясы

Халықаралық еркін кәсіподақ конфедерациясы (ICFTU) – халықаралық кәсіподақ ұйымы. Ол 1949 жылдың 7 желтоқсанында Дүниежүзілік кәсіподақтар федерациясы (ДСФО) ішіндегі бөліністен кейін құрылды және 2006 жылдың 31 қазанында Дүниежүзілік еңбек конфедерациясымен (ДЭК) бірігіп, Халықаралық кәсіподақ конфедерациясын (ХКК) құрды. Таратылуға дейін ICFTU-ның 148 ел мен аумақтағы 225 филиалында 157 миллион мүшесі болды.

Тарих

1949 жылы, суық соғыстың басында, WFTU орталық институттарының коммунистік үстемдігін алға тартып, көптеген коммунистік емес ұлттық кәсіподақ федерациялары (АҚШ-тың AFL–CIO, британдық TUC, француз FO, итальяндық CISL және испандық UGT сияқты) бөлініп, Лондонда өткен конференцияда 53 елден келген, шамамен 48 миллион мүшелі өкілдердің қатысуымен қарсылас ICFTU құрды. ICFTU өмір бойында коммунизмге қатысты қандай ұстаным таңдау керектігі туралы ішкі дауларға толы болды. 1950 жылдардан бастап ICFTU Азияның, сосын Африканың дамушы аймақтарынан жаңа мүшелерді белсенді түрде қабылдады. Кеңес Одағы мен Шығыс Еуропадағы коммунистік партия үкіметтерінің құлауынан кейін Федерацияның мүше саны 1988 жылы 87 миллионнан 1992 жылы 100 миллионға дейін өсті, себебі бұрынғы кеңестік блоктағы елдердің кәсіподақ федерациялары ICFTU-ға қосылды. 1975 жылы бұрынғы ЦРУ агенты Филип Эджи өзінің "Компания ішінде: ЦРУ күнделігі" атты кітабында ICFTU-ның Бүкіләлемдік кәсіподақтар федерациясына (WFTU) қарсы тұру үшін ЦРУ құрған және басқарған еңбек орталығы екенін жариялады. ICFTU 2006 жылғы 31 қазанда Дүниежүзілік Еңбек Конфедерациясымен (WCL) бірігіп, Халықаралық Кәсіподақтар Конфедерациясын (ITUC) құрды.

Ұйым

МКФБ-ның төрт аймақтық ұйымы болды. APRO Азия мен Тынық мұхиты аймағын, AFRO Африканы, ал ORIT Американы қамтыды. 1969 жылға дейін ERO Еуропаны қамтыды, бірақ ол уақыт өте келе маңызсыз болып, таратылды. Кейіннен МКФБ Еуропалық кәсіподақтар конфедерациясымен (ЕКП) тығыз байланыс орнатты, оған МКФБ-ның барлық еуропалық ұйымдары кірді. Сонымен қатар, ол көптеген жаһандық кәсіподақ федерацияларымен жақын жұмыс істеді, олар халықаралық деңгейде белгілі бір кәсіп немесе сала бойынша ұлттық кәсіподақтарды біріктіреді. МКФБ жұмысының орталық мәселесі – жұмысшылардың құқықтарын қорғау күресі болды. МКФБ Халықаралық Еңбек Ұйымының «негізгі еңбек стандарттары» деп аталатын сегіз маңызды конвенцияны ратификациялау үшін лоббилік жұмыстар жүргізді, олар кәсіподақ құру еркіндігін, балалар еңбегі мен мәжбүрлі еңбекті жою және жұмыс орнында кемсітушілікті болдырмауға қатысты. МКФБ жұмысшылардың құқықтарын бақылауға және қорғауға толыққанды берілген қызметкерлерге ие болды және олар күнделікті ескертулер мен шақырулар жариялап отырды. МКФБ әр маусымда «Кәсіподақ құқықтарының бұзылуы туралы жылдық шолуын» жариялап тұрды, оның жариялануы әдетте әлемдегі кәсіподақ құқықтарының бұзылуы туралы кеңінен баспасөз жариялымдарымен сүйемелденді. Есептерде көбінесе кәсіподаққа мүше болғандықтан қаза тапқан адамдардың саны туралы мәліметтер келтірілді. Өзінің конституциясында ұйым «адам құқығын қорғауға, барлық адамдар үшін тең мүмкіндіктерді дамытуға, әлемнің кез келген жерінде нәсіл, дін, жыныс немесе тегіне негізделген кемсітушілік пен бағындырудың кез келген түрін жоюға, тоталитаризм мен агрессияның кез келген түріне қарсы тұруға және онымен күресуге» міндеттенді. Аталған конституцияда ұйымның он жеті мақсаты тізілген және МКФБ өзінің құрылған күнінен бастап қол жеткізуге мүмкін емес мақсаттарды қойды деген пікір бар, әсіресе шағын штат пен бюджетті ескеретін болсақ. Мысалы, ұйымның жарғысында «кәсіподақ және жұмысшыларды оқыту бағдарламасын жүзеге асыру», сондай-ақ «табиғи және өндірістік апаттардың салдарынан зардап шеккендерге көмек көрсету» талап етілді. 2004 жылы австралиялық кәсіподақ жетекшісі Шаран Бэрроу МКФБ-ның тұңғыш әйел президенті болып сайланды.

The ICFTU had four regional organisations. APRO covered Asia and the Pacific, AFRO in Africa, and ORIT for the Americas. Until 1969, the ERO covered Europe, but it became increasingly marginal and was dissolved. The ICFTU later maintained close links with the European Trade Union Confederation (ETUC), which included all ICFTU European affiliates). It also worked closely with many Global Union Federations, which link together national unions from a particular trade or industry at international level. Central to the ICFTU's work was the struggle to defend workers' rights. The ICFTU lobbied for the ratification of the so called "core labour standards"—eight key conventions of the International Labour Organization concerning freedom of association, the abolition of child labour and forced labour and the elimination of discrimination in the workplace. The ICFTU has staff which are devoted entirely to the monitoring and defence of workers rights, and they issue—almost on a daily basis—alerts and calls to action. The ICFTU published its "Annual Survey of Violations of Trade Union Rights" every June, the publication of which was usually accompanied by extensive press coverage of the violations of trade union rights around the world. The report often focused on the numbers of people killed for being members of unions. In its constitution, the organisation pledged itself to "champion the cause of human freedom, promote equality of opportunity for all people, seek to eliminate everywhere in the world any form of discrimination or subjugation based on race, religion, sex or origin, oppose and combat totalitarianism and aggression in any form". That constitution listed no fewer than seventeen aims of the organisation and it has been argued that the ICFTU from its very beginning set itself goals that would be impossible to achieve—particularly with a small staff and budget. For example, the organisation's constitution required it "to carry out a programme of trade union and workers' education" as well as to give "assistance to those suffering from the consequences of natural and industrial disasters". In 2004 Australian union leader Sharan Burrow was elected as the first female president of the ICFTU.

Кәсіподақ құқықтарының бұзылуы туралы жыл сайынғы зерттеу

ICFTU жыл сайынғы есеп жариялады, онда үкіметтер, өнеркәсіп және әскери, полиция күштері тарапынан жұмысшылар мен оларға байланысты кәсіподақтарға жасалған құқық бұзушылықтар тіркелген.

2006 жылғы есеп

2006 жылғы 7 маусымда жарияланған есеп 2005 жылды қамтиды. ICFTU OnLine баспасөз хабарламасында былай делінген: «2005 жылы жұмысшылардың құқықтарын қорғағандары үшін 115 кәсіподақ жетекшісі қанымен құрбан болды, 1600-ден астам адам зорлық-зомбылыққа ұшырады және 9000-ға жуық адам қамауға алынды. Шамамен 10000 жұмысшы кәсіподақ қызметіне қатысқандары үшін жұмыстан босатылды, ал 1700-ге жуық адам ұсталды». Есеп бес аймақтық бөлімге бөлінген, және әр ел бойынша толық мәліметтер келтірілген.

Африка

ICFTU былай деп жазды: "Африка құрлырында болған бұзушылықтардың ең айқын ерекшеліктерінің бірі – үкіметтердің өз жұмыскерлерінің құқықтарын сақтамауы, ұйымдасу, ұжымдық келіссөздер және ереуіл құқығындағы шектеулер арқылы да, іс жүзіндегі репрессия арқылы да." Есепте Лесотода мемлекеттік қызметте кәсіподақ құру құқығының болмауы, Оңтүстік Африкада жұмысшылардың ереуілі мен наразылықтары кезінде полицияның электрошокерлерді, резеңке оқтарды және көз жасылтатын газды қолдануы, сондай-ақ Джибутидегі микробұс және жүк көліктерінің жүргізушілері ереуілге шыққан кезде олардың кәсіподақ мүшесінің қаза болуы сияқты бұзушылықтар туралы толық мәлімет берілген.

Америка

Америка құрлығындағы зорлық-зомбылық туралы есепте барлығы 80 адамның қаза болғаны, әлем бойынша тіркелген жалпы санының жартысынан астам. Олардың 70-і Колумбияда болса, тағы 260 колумбиялық жұмысшы өліммен қорқытылды. Эквадорда Сан-Хосе плантациясындағы 44 жұмысшы кәсіподақ құрғандары үшін жұмыстан босатылды. Канадада BCTF мүшелеріне заңмен ұжымдық шарт жүктеліп берілді.

Азия және Тынық мұхит

ICFTU Бангладеш, Камбоджа, Қытай, Үндістан, Оңтүстік Корея және Филиппинді "особырымен" зорлық-зомбылыққа толы жағдайлар тіркелген елдер деп көрсетті. Бангладеште Синха тоқыма фабрикасының наразылығына полиция араласып, үш кәсіподақ белсендісі қаза тапты. Оңтүстік Кореяда Корея кәсіподақтары федерациясының өкілі Ким Тхэ Хван пикетте тұрғанда көлік қағып өлтірді. Филиппинде азық-түлік және фармацевтикалық өнеркәсіп кәсіподағының төрағасы Диосдадо Фортуна есімді адам екі белгісіз күдіктінің қолынан атылып өлтірді, Андрес Сориано колледжі қызметкерлері кәсіподағының мүшесі Виктория Рамонте пышақталды, ал қант өндірушілер кәсіподағының президенті Рикардо Рамос атып өлтірді.

Еуропа

Еуропа туралы баяндама "Тәуелсіз кәсіподақтар құруға қарсылық көрсету Орталық және Шығыс Еуропаның жұмыс берушілері мен мемлекеттері үшін ортақ ерекшелік болды" деп басталады. Мысал ретінде Молдавиядағы жұмысшыларды тәуелсіз кәсіподақтардан шығуға мәжбүрлеу үшін жасалған үкіметтік әрекеттерді келтіруге болады. Беларусь Кеңес дәуіріндегі кәсіподақ орталықтарына оралуды қалайды, бұл үкіметпен тығыз байланысқа әкелді. Ресейде бір кәсіподақ белсендісінің қаза болғаны хабарланды. Оқиғаның нақты жағдайы белгісіз болғанымен, бұрын оған қорқыту келген және үйі өртенген.

Таяу Шығыс

2005 жылдың қаңтар-ақпан айларында Иракта Ирак Кәсіподақтар Федерациясының (IFTU) халықаралық хатшысы Хади Салих қатыгездікпен азаптап өлтірілді. IFTU-дан тағы екі адам – Талиб Хадим мен Саади Эданға шабуыл жасалып, содан кейін ұрланды. IFTU-дың Киркук бөлімшесінің төрағасына өмірге екі қастандық жасалды. Мұнай және газ жұмыскерлері кәсіподағының мүшесі Али Хасан Абд балаларының көз алдында атып өлтірілді, ал Көлік және байланыс кәсіподағының мүшесі Ахмед Адрис Абас та атып өлтірілді. Есепте Кувейт, Ливан, Оман, Катар және Сауд Арабиясы сияқты көптеген елдердегі көшпенді жұмысшылардың кездесетін қиындықтары да баяндалған, олар еңбек күшінің үлкен бөлігін құраса да, құқықтары шектеулі. Катар жақсы жаңалық ретінде ерекше аталып өтті, себебі ел жаңа еңбек кодексін қабылдады, ол халықаралық стандарттардан төмен болғанымен, еркін кәсіподақтар құруға мүмкіндік берді.