Комедия дель артедегі Арлекин кейіпі

Кіріспе

Zanni (комикалық қызметші) commedia dell'arte-дегі кейіпкер.

Арлекин ( /h/ɑr/l/ə/k/w/ɪ/n/, , arlekˈkiːno; ,) – итальяндық commedia dell'arte-ден шыққан комикалық қызметшілер (Zanni) тобындағы ең танымал кейіпкер, ол Бергамо қаласымен байланысты. Бұл рөлді алғаш 16 ғасырдың соңында итальяндық актер және режиссер Zan Ganassa енгізген деп есептеледі, ал 1584–1585 жылдары Парижде итальяндық актер Тристано Мартинелли оны кеңінен танымал етті. Мартинелли 1630 жылы қайтыс болғаннан кейін Арлекин классикалық кейіпкерге айналды. Арлекиннің ерекшелігі – ромбы тәрізді пішінді костюмі. Оның міндеті – көңілді, епті және тапқыр қызметші болу, ол көбінесе қожайынының жоспарларын құртады, өзі сүйіп жүрген Колумбинаға қол жеткізу үшін ақыл-ойы мен шеберлігін пайдаланады, көбінесе қатал және мұңды Пьеромен бәсекелеседі. Кейіннен ол романтикалық батырдың прототипіне айналады. Арлекин дене күші мен арамдығын, сондай-ақ атын орта ғасырлық құмарлық спектакльдеріндегі "шайтан" кейіпкерінен мұраға алған. Арлекин кейіпкері алғаш рет 17 ғасырдың басында Италияның Бергамо қаласында пайда болды және 18 ғасырдың басында Джон Рич дамытқан Арлекинада жанрында басты рөлге ие болды. Бұл шайтандарды маска киген, бунақпен қаруланған алып басқарды және олар familia herlequin (варианттары: familia herlethingi) деп аталды. Бұл орта ғасырлық француз нұсқасы германдық "Жабайы Аңшылық" – Mesnée d'Hellequin, ағылшын Herla cyning ("қожайын король"; нем. Erlkönig) бейнесімен байланысты. Хеллекин шайтанның қара бетті елшісі ретінде бейнеленді, ол ел аралап, жаман адамдардың тозаққа жіберілген жандарын қуатын шайтандар тобымен бірге жүрді. Хеллекиннің сыртқы түрі Арлекиннің қызыл және қара маскасының дәстүрлі түстерін түсіндіреді. Атаудың шығу тегі де 9 ғасырдың рыцарі, Булоньский Хелекинге дейін жетеді, ол нормандармен шайқасып, шайтандар туралы аңызға себепкер болды. Дантетің "Тозақ" поэмасының XXI және XXII әндерінде Аличино есімді шайтан кездеседі.

Harlequin ('/h//ɑr//l//ə//k//w//ɪ//n/, , arlekˈkiːno; , ) is the best known of the comic servant characters (Zanni) from the Italian commedia dell'arte, associated with the city of Bergamo. The role is traditionally believed to have been introduced by the Italian actor manager Zan Ganassa in the late 16th century, was definitively popularized by the Italian actor Tristano Martinelli in Paris in 1584–1585, and became a stock character after Martinelli's death in 1630. The Harlequin is characterized by his checkered costume. His role is that of a light hearted, nimble, and astute servant, often acting to thwart the plans of his master, and pursuing his own love interest, Columbina, with wit and resourcefulness, often competing with the sterner and melancholic Pierrot. He later develops into a prototype of the romantic hero. Harlequin inherits his physical agility and his trickster qualities, as well as his name, from a mischievous "devil" character in medieval Passion Plays. The Harlequin character first appeared in Bergamo, Italy, early in the 17th century and took centre stage in the derived genre of the Harlequinade, developed in the early 18th century by John Rich. These demons were led by a masked, club wielding giant and they were known as familia herlequin (var. familia herlethingi). This medieval French version of the Germanic Wild Hunt, Mesnée d'Hellequin, has been connected to the English figure of Herla cyning ("host king"; German: Erlkönig). Hellequin was depicted as a black faced emissary of the devil, roaming the countryside with a group of demons chasing the damned souls of evil people to Hell. The physical appearance of Hellequin offers an explanation for the traditional colours of Harlequin's red and black mask. The name's origin could also be traced to a knight from the 9th century, Hellequin of Boulogne, who died fighting the Normans and originated a legend of devils. In Cantos XXI and XXII from Dante's Inferno there is a devil by the name of Alichino.

Тарих

"Шайтан" кейіпкерін "Commedia dell'arte" комедиясының Zanni кейіпкері ретінде қайта қарастыру 16 ғасырда Францияда орын алды. 1560 жылдардың соңында Мантуяда алғаш рет есімдері тіркелген труппасы бар Зан Ганасса, осы рөлді орындаған ең ерте белгілі актерлердің бірі, бірақ оны қолдауға "нақты дәлелдер жеткіліксіз". Ганасса 1571 жылы Францияда өнер көрсетті, егер ол онда осы рөлді ойнаса, 1574 жылы труппасын Испанияға тұрақты көшірген кезде рөлді орындауға екінші актерге мүмкіндік берді. Кейіпкердің ең ерте бейнелерінің бірі – Бае музейіндегі фламанд суреті (шамамен 1571–1572 жылдар). Тристано Мартинелли француз халық мұрасынан "Арлекин" (немесе "Арлекин") атауын алғаш рет қолданған және оны комик secondo Zanni рөліне бейімдеген актер. Ол, мүмкін, 1584 жылы Францияда (немесе одан бұрын) алғаш рет осы рөлді орындаған, ал кейін ғана кейіпкерді Италияға әкеліп, онда ол Арлекино деп танылды. Көп түсті костюм кейде Мартинеллиге жатқызылады, ол түрлі-түсті жамалардан тігілген зығырдан жасалған костюм киіп, бас киіміне қоянның құйрығын тағып, осылайша қорқынышты бейнелеген. Мартинеллидің Арлекинінің қара былғарыдан жасалған жартылай маскасы, мұрты және үшкір сақалы болған. Ол өте сәтті болды, тіпті сарайда ойнап, Франция королі Генрих IV-тің сүйіктісіне айналды, оған ол еркін сөйлейтін монологтар арнады (Compositions de Rhetorique de Mr. Don Arlequin, 1601). Мартинеллидің үлкен жетістігі 1630 жылы қайтыс болғаннан кейін оның бейнесін сақтап қалуға көмектесті, осы рөлді, басқалармен қатар, 1630 жылдары Болоньяда, сондай-ақ Турин мен Мантуяда жұмыс істеген Николо Зекка орындады. Кейіпкерді Парижде Comédie Italienne итальян тілінде Джанбатиста Андреини мен Анджело Константини (шамамен 1654–1729) және 1660 жылдары француз тілінде Арлекин рөлінде Доминик Бьянколелли (1636–1688) орындады. Ол Zanni типтерін біріктіріп, "өзінің Арлекиносын тапқыр, ұқыпты және құлақтан шығаратын дауыста еркін сөйлейтін, ол Панчтың дауысы сияқты дәстүрлі болды" дескеріп берді. Бірақ 1716 жылы (оның қайтысынан кейін) қайта оралды, ол кезде Томмазо Антонио Вичентини ("Томассен", 1682–1739) осы рөлде танымал болды. Жамалардың ромб пішіні Бьянколеллидің 17 ғасырдағы Париж сәніне бейімделуінен пайда болды.

The re interpretation of the "devil" stock character as a Zanni character of the commedia dell'arte took place in the 16th century in France. Zan Ganassa, whose troupe is first mentioned in Mantua in the late 1560s, is one of the earliest known actors suggested to have performed the part, although there is "little hard evidence to support [it]". Ganassa performed in France in 1571, and if he did play the part there, he left the field open for another actor to take up the role, when he took his troupe to Spain permanently in 1574. Among the earliest depictions of the character are a Flemish painting (c. 1571–1572) in the Museum of Bayeux

Tristano Martinelli is the first actor definitely known to have used the name "Harlequin" (or "Arlequin") from French folklore and adapted it for the comic secondo Zanni role, and he probably first performed the part in France in (or just before) 1584 and only later did he bring the character to Italy, where he became known as Arlecchino. The motley costume is sometimes attributed to Martinelli, who wore a linen costume of colourful patches, and a hare tail on his cap to indicate cowardice. Martinelli's Harlequin also had a black leather half mask, a moustache and a pointed beard. He was very successful, even playing at court and becoming a favourite of Henry IV of France, to whom he addressed insolent monologues (Compositions de Rhetorique de Mr. Don Arlequin, 1601). Martinelli's great success contributed to the perpetuation of his interpretation of the Zanni role, along with the name of his character, after his death in 1630, among others, by Nicolò Zecca, active c. 1630 in Bologna as well as Turin and Mantua. The character was also performed in Paris at the Comédie Italienne in Italian by Giambattista Andreini and Angelo Costantini (c. 1654–1729) and in French as Arlequin in the 1660s by Dominique Biancolelli (1636–1688), who combined the Zanni types, "making his Arlecchino witty, neat, and fluent in a croaking voice, which became as traditional as the squawk of Punch". but returned in 1716 (after his death), when Tommaso Antonio Vicentini ("Thomassin", 1682–1739) became famous in the part. The rhombus shape of the patches arose by adaptation to the Paris fashion of the 17th century by Biancolelli.

Танымал мәдениет

Қазіргі заманғы танымал мәдениетте Арлекино бейнесі немесе оған негізделген кейіпкерлердің арасында Харли Квинн – бастапқыда Джокердің жанындағы көмекші ретінде танылған американдық комикстің кейіпкері, сондай-ақ совет балалар фильміндегі және оның негізінде жазылған «Буратиноның оқиғалары» романындағы Карабас Барабас театрының Арлекин қуыршағы бар. Видео ойындарда осы кейіпкердің бейнелеріне «Genshin Impact» ойынындағы Князь – Он бір Фатуи Харбингерлерінің төртіншісі және Ошақтың әкесі, «Lies of P» ойынындағы Арлекино – Жұмбақтардың патшасы, және «Call of Duty: Modern Warfare III» ойынындағы Арлекино – «commedia della morte» жанрындағы француз армиясының сарбазы жатады.