Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирактың регенті және тәж мұрагері (1913–1958)
Regent and Crown Prince of Iraq (1913–1958)
Абд әл-Илах (عبد الإله; сондай-ақ Абдул Илах немесе Абдулла деп жазылады; 14 қараша 1913 – 14 шілде 1958) – Хашимит Ирак патшалығының Гази патшасының туысы және күйеу баласы. Ол 1939 жылдың 4 сәуірінен 1953 жылдың 23 мамырына дейін немересі Фейсал II патшаның регенті болды, осы кезде Фейсал есейді. Абд әл-Илах 1943 жылдан 1953 жылға дейін Ирактың тәж мұрагері атағын да иеленді. Абд әл-Илах 1958 жылғы 14 шілде революциясында Ирактың хашимит монархиясын жойған кезде Ирактың барлық патшалық отбасымен бірге қаза тапты. Оның денесі қиратылып, Бағдад көшелерімен сүйреліп, соңында өртелді.
Abd al Ilah of Hejaz, (عبد الإله; also written Abdul Ilah or Abdullah; 14 November 1913 – 14 July 1958) was a cousin and brother in law of King Ghazi of the Hashemite Kingdom of Iraq and was regent for his nephew King Faisal II, from 4 April 1939 to 23 May 1953, when Faisal came of age. Abd al Ilah also held the title of Crown Prince of Iraq from 1943 to 1953. Abd al Ilah was killed along with the rest of the Iraqi royal family in the 14 July Revolution in 1958 that ended the Hashemite monarchy in Iraq. His body was mutilated, dragged across the streets of Baghdad, and eventually burnt.
Өмірбаян
Хиджаз патшасы Әли ибн Хұсейннің ұлы және мұрагері, Ирак патшасы Фейсал I-нің ағасы және Әлия бинт Әлидің ағасы болған. Недждтің Ибн Сауд әкесі билікті басып алғанда оның отбасы Хиджаздан қашып кетті. Ол Аман қаласында бұрынғы премьер-министр Нури әл Саидпен бірге, босқын ретінде уақыт өткізді. Сүргін кезінде Абд әл-Ила өзінің ағасы, Транс-Иордания әмірі Абдулланың қонағы болды. 2 мамырда Ұлыбритания ирактық көтерілісшілерге қарсы әскери операция бастады. 26 мамырда The New York Times газеті Абд әл-Иланың бүлікші үкіметті құлатуға көмектесу үшін тайпалық және діни көшбасшыларды көтеріліске шақырғанын жариялады. Ол Ирак халқына, әскерге және полицияға «осы ауыр міндетті» орындауға айрықша үндеу жасады. 2 маусымда Рашид Әлидің «Ұлттық қорғаныс үкіметі» күйреп, Рашид Әли Иранға қашып кетті. Абд әл-Ила Бағдадқа оралып, регент лауазымына қайта орналасты. Нұри әл Саидпен тығыз жұмыс істеген Абд әл-Ила одақтастармен жақын байланыс сақтай отырып, орташа ұлттық бағыт ұстанды. 1945 жылы Абд әл-Ила АҚШ-қа сапар жасады. Ол Американың жаңа бірінші ханымы Бесс Труман ұйымдастырған алғашқы мемлекеттік кешкі асқа арналған құрметті қонақ болды. «Достық Ирактың» регенті президент Гарри С. Трумэннен «Ерлік ордені» әскери марапатын алды. 1953 жылы Фаисал II ересек болғанда, мұрагер ханзада Абд әл-Ила лауазымынан бас тартты. Бірақ ол жас патшаның жақын кеңесшісі болып қалды және батысқа бағытталған сыртқы саясатты қолдаушысы болды. 1955 жылы Ирак Бағдад келісімін (сондай-ақ Орталық келісім ұйымы немесе CENTO деп те аталады) қабылдады. Ұйымның басқа мүшелері Иран, Пәкістан, Түркия және Ұлыбритания болды. Ұйымның штаб-пәтері бастапқыда Бағдадта орналасқан. 1957 жылдың мамыр айында Сауд Арабиясының Сауд Иракқа сегіз күндік сапармен келді. Оны әуежайда Фаисал II, Абд әл-Ила және премьер-министр Нури әл Саид қарсы алды. Бұл Сауд Арабиясының патшасының Иракқа алғашқы сапары болды, ол Ирактың Араб Федерациясына кіруімен және Гамал Абдель Насердің Біріккен Араб Республикасымен байланысын үзуімен байланысты болды.
Son and heir of King Ali ibn Hussein of Hejaz, who was the elder brother of King Faisal I of Iraq, and brother of Aliya bint Ali. His family fled Hejaz when Ibn Saud of Nejd usurped his father's authority. The deposed regent spent his time with former Prime Minister Nuri al Said as a refugee in Amman. During his time in exile, Abd al Ilah was a guest of his uncle Abdullah, the Emir of Transjordan. On 2 May, the United Kingdom launched an offensive against the Iraqi rebels. On 26 May, The New York Times newspaper reported that Abd al Ilah had called for an uprising of tribal and religious leaders to help him overthrow the insurgent government. He appealed specifically to the Iraqi people, the army and the police to accomplish "this heavy task". By 2 June, Rashid Ali's "National Defence Government" had collapsed and Rashid Ali had fled to Iran. Abd al Ilah returned to Baghdad and was restored as regent. Working in tandem with Nuri al Said, Abd al Ilah pursued a moderate nationalist approach while maintaining close ties to the Allies. In 1945, Abd al Ilah visited the United States. He was the honoured guest at the first state dinner hosted by the new American First Lady, Bess Truman. The regent of "friendly Iraq" was awarded a Legion of Merit military decoration by President Harry S. Truman. In 1953, Crown Prince Abd al Ilah stepped down when Faisal II came of age. But he continued to be a close adviser of the young King, and an advocate of a pro Western foreign policy. In 1955, Iraq adopted the Baghdad Pact (also known as the Central Treaty Organization, or CENTO). The other members of the organization were Iran, Pakistan, Turkey and the United Kingdom. The organization's headquarters were initially located in Baghdad. In May 1957, Saud of Saudi Arabia made an eight day visit to Iraq. He was met on his arrival by Faisal II, Abd al Ilah, and Prime Minister Nuri al Said. It was the Saudi king's first ever visit to Iraq, and it commemorated Iraq's membership in the Arab Federation and its break with the United Arab Republic of Gamal Abdel Nasser.
14 шілдедегі революция
1958 жылы 14 шілдеде бригадир Абд әл-Кәрим Қасым бастаған төңкеріс үкіметті құлатып, Ирак монархиясын жойды. Төңкеріс салдарынан туған зорлық-зомбылықта Абд әл-Ила және патшалық отбасының көп бөлігі қаза тапты. Мұрагер ханзада Абд әл-Иланың денесі әл-Рашид көшесінде сүйреліп, кесілген. 21 шілдеде шыққан "Time" журналында Гамал Әбдел Насердің Таяу Шығыс ақпарат агенттігі ханзада Абд әл-Иланың қанына қанды сипаттама берген: "Халық Абд әл-Иланың денесін ит сияқты көшеге сүйреп, мүшелеп жыртып салды". Кейін олар денесін өртеп жіберді.
On 14 July 1958, a coup d'état led by brigidier Abd al Karim Qasim toppled the government and brought an end to the Iraqi monarchy. In the ensuing violence brought on by the coup, Abd al Ilah was killed, along with most of the royal family. The body of Crown Prince Abd al Ilah was trailed on al Rashid street and was cut into pieces. According to the 21 July edition of Time magazine, Gamal Abdel Nasser's Middle East News Agency gleefully described the assassination of Crown Prince Abd al Ilah: 'The people dragged Abd al Ilah's body into the street like that of a dog and tore it limb from limb.' Then the mobs burned the body.
Жеке өмір
ХХ ғасырдағы британдық гей-саясаткерлер туралы тарихшы және өмірбаяншы Майкл Блохтың "Клозет Квинз" кітабында ханзада Абд ал-Илаһ (оның өзін ханзада Абдулилах деп атайды) 157-бетте гомосексуал және Алан Леннокс Бойдтың жақын досы ретінде есімдері жиі кездеседі. Блохтың сөзіне сүйенсек, Абд ал-Илаһ қаза болғаннан кейін "революционерлер ханзаданың жеке қағаздарынан Леннокс Бойдқа жазылған жеке хаттарды тауып, оларды әлемдік баспасөзге таратып жіберді". Кітаптың 159-бетінде Блох Леннокс Бойд пен Генри Ченнонның 1958 жылы досы, ханзада үшін естелік шара ұйымдастырғанын хабарлайды. 1950 жылдардың басында ол түрік дипломатымен сөйлескенде, түрік рақысының Club rakı тағатын маркасын өте жақсы көретінін айтқан.
In his book Closet Queens, about 20th century British gay politicians, historian and biographer Michael Bloch mentions Prince Abd al Ilah (whom he calls Prince Abdulilah), on page 157, as being homosexual and a close friend of Alan Lennox Boyd, MP (who was later elevated to the peerage, in 1960, as the 1st Viscount Boyd of Merton). Bloch says that after Abd al Ilah was killed, "the revolutionaries discovered intimate letters from Lennox Boyd among the Prince's papers, which they released to the world's press." On page 159 of the book, Bloch says that Lennox Boyd and Henry Channon organised a memorial service for their friend, the Prince, in 1958. In the early 1950s he told a Turkish diplomat that he was very fond of the Club rakı, a brand of Turkish rakı.