Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мемлекеттік мекеменің жинақтарын басқарумен жабдықталған контент маманы.
Content specialist charged with managing an institution's collections
Кұратор (cura – "қамқорлық жасау" мағынасында) – басқарушы немесе қадағалаушы. Мәдени ұйымдармен жұмыс істегенде, кұратор әдетте "жинақ кұраторы" немесе "көрме кұраторы" болып табылады және міндеттері нақты мекеменің және оның миссиясын ескере отырып, көп қырлы болады. "Кұратор" термині мұражайлармен ғана шектелмей, кез келген бөлімнің басшысын білдіре алады. Кұраторлардың қызметтеріне "қоғамдық кұраторлар", "әдеби кұраторлар", "цифрлық кұраторлар" және "биокураторлар" кіреді.
A curator (from cura, meaning "to take care") is a manager or overseer. When working with cultural organizations, a curator is typically a "collections curator" or an "exhibitions curator", and has multifaceted tasks dependent on the particular institution and its mission. The term "curator" may designate the head of any given division, not limited to museums. Curator roles include "community curators", "literary curators", "digital curators", and "biocurators".
Жинақтардың мұрағатшысы
"Жинақтар кураторы", "музей кураторы" немесе мәдени мұра институтының "сақтаушысы" (мысалы, галерея, музей, кітапхана немесе мұрағат) – бұл мекеменің жинақтарымен және мұралық материалдарды, соның ішінде тарихи артефакттарды түсіндірумен айналысатын мазмұнға жауапты маман. Жинақтар кураторының қамқорлығы міндетті түрде материалдық объектілерді – көркем туындылар, коллекциялық заттар, тарихи артефакттар немесе ғылыми жинақтарды қамтиды. Шағын ұйымдарда куратор жинақтарды сатып алу және күтіп-ұстау үшін жалғыз жауапкершілікке ие болуы мүмкін. Куратор қандай объектілерді іріктеу туралы шешім қабылдайды, олардың потенциалын және құжаттамасын қадағалайды, жинақ пен оның тарихына негізделген зерттеулер жүргізеді, тасымалдау үшін объектілерді тиісті қаптамамен қамтамасыз етеді және зерттеу нәтижелерін көрмелер мен жарияланымдар арқылы жұртшылыққа және қоғамдыққа жеткізеді. Жергілікті тарихи қоғамдар сияқты өте шағын, волонтерлік негізде жұмыс істейтін музейлерде куратор жалғыз жалақы алатын қызметкер болуы мүмкін. Ірі мекемелерде куратордың негізгі функциясы – пәндік мамандық, ол объектілер туралы бастапқы зерттеулер жүргізеді және ұйымды жинақтауға бағыттайды деп күтіледі. Мұндай мекемелерде әрқайсысы нақты жинақтау саласына бейімделген бірнеше куратор болуы мүмкін (мысалы, ежелгі өнер кураторы, гравюралар мен суреттер кураторы және т.б.) және көбінесе бас куратордың басшылығымен жұмыс істейді. Мұндай ұйымдарда жинақтың физикалық күтімін музейлік жинақтарды басқарушылар немесе музейлік консерваторлар қадағалайды, ал құжаттамалық және әкімшілік мәселелерді (персонал, сақтандыру және қарыздар сияқты) музейлік тіркеуші шешеді. Францияда "collections curator" термині "консерватор" (conservateur) деп аударылады. Консерваторлардың екі түрі бар: мұра консерваторлары (conservateurs du patrimoine) – бес мамандық бойынша (археология, архивтер, музейлер, тарихи ескерткіштер, табиғаттану музейлері) және кітапхана консерваторлары (conservateurs des bibliothèques). Бұл консерваторлар конкурстық емтихан арқылы іріктеліп, INP (Institut National du Patrimoine) институтына оқуға қабылданады. "Conservateurs du patrimoine" мемлекеттік қызметкерлер болып табылады немесе мемлекеттік қызметте жұмыс істейді; жеке сектордағы жұмыскерлердің бұл атауды қолдануына рұқсат жоқ. Ұлыбританияда "куратор" термині сонымен қатар жоспарлау саясатының 16-шы нұсқауына сәйкес келісімшартты археологиялық жұмыстардың сапасын бақылайтын және аймақтың мәдени ресурстарын басқаратын мемлекеттік қызметкерлерге де қолданылады. Музейдегі куратор Ұлыбританияда "сақтаушы" (keeper) деп те аталуы мүмкін.
A "collections curator", a "museum curator", or a "keeper" of a cultural heritage institution (e. g., gallery, museum, library, or archive) is a content specialist charged with an institution's collections and involved with the interpretation of heritage material including historical artifacts. A collections curator's concern necessarily involves tangible objects of some sort—artwork, collectibles, historic items, or scientific collections. In smaller organizations, a curator may have sole responsibility for acquisitions and even for collections care. A curator makes decisions regarding what objects to select, oversees their potential and documentation, conducts research based on the collection and its history, provides proper packaging of object for transportation, and shares research with the public and community through exhibitions and publications. In very small, volunteer based museums, such as those of local historical societies, a curator may be the only paid staff member. In larger institutions, the curator's primary function is that of a subject specialist, with the expectation that he or she will conduct original research on objects and guide the organization in its collecting. Such institutions can have multiple curators, each assigned to a specific collecting area (e. g., curator of ancient art, curator of prints and drawings, etc.) and often operating under the direction of a head curator. In such organizations, the physical care of the collection may be overseen by museum collections managers or by museum conservators, with documentation and administrative matters (such as personnel, insurance, and loans) handled by a museum registrar. In France, the term "collections curator" is translated as conservateur. There are two kinds of conservateurs: heritage curators (conservateurs du patrimoine) with five specialities (archeology, archives, museums, historical monuments, natural science museums), and librarian curators (conservateurs des bibliothèques). These curators are selected by competitive examination and attend the INP (Institut National du Patrimoine). The "conservateurs du patrimoine" are civil servants or work in the public service; the use of the title by private workers is not possible. In the United Kingdom, the term "curator" also applies to government employees who monitor the quality of contract archaeological work under Planning Policy Guidance 16: Archaeology and Planning (PPG 16) and manage the cultural resource of a region. In a museum setting, a curator in the United Kingdom may also be called a "keeper".
Көрмелердің кураторы
Көрме кураторы – көрмені жоспарлау және ұйымдастыруға жауапты адам. "Куратор" аталымы көрме үшін туындыларды іріктеп, көбінесе түсіндіретін адамды білдіреді. Куратор туындыларды іріктеумен қатар, көрменің сипаттамаларын, каталогтарды және көрмені қолдайтын басқа да мазмұнды жазуға да жауапты болуы мүмкін. Мұндай кураторлар тұрақты қызметкерлер, серіктес ұйым немесе университеттің "қонақ кураторлары" немесе консалтингтік негізде жұмыс істейтін "еркін кураторлар" болуы мүмкін. Францияда "көрме кураторы" термині "комиссар д'экспозиция" немесе "куратор" деп аударылады. 20 ғасырдың соңында суретшілердің көрмелер ұйымдастыруы кеңінен тарады. Суретші-куратордың ұзақ тарихы бар, оның ең танымал өкілі – 1768 жылы құрылған Лондон Корольдік өнер академиясының тұңғыш президенті сэр Джошуа Рейнольдс (1723–1792).
An "exhibitions curator" is a person in charge of conceiving and organising exhibitions. The title "curator" identifies someone who selects and often interprets works for an exhibit. In addition to selecting works, the curator is often responsible for writing labels, catalog essays, and other content supporting exhibitions. Such curators may be permanent staff members, "guest curators" from an affiliated organization or university, or "freelance curators" working on a consultancy basis. In France, the term "exhibitions curator" is translated as commissaire d'exposition or curateur. The late 20th century saw an explosion of artists organizing exhibitions. The artist curator has a long tradition of influence, notably featuring Sir Joshua Reynolds (1723 1792), inaugural president of the Royal Academy of Arts, London, founded in 1768.
Жинақтар мен көрмелердің кураторларын оқыту
Кураторлар өздерінің пәндерінде жоғары академиялық дәрежеге ие, әдетте философия докторы немесе тарих, өнер, өнер тарихы, археология, антропология немесе классика сияқты пәндер бойынша магистр дәрежесі болады. Кураторлардың өздерінің академиялық саласына үлес қосуы күтіледі, мысалы, қоғамдық лекциялар оқу, мақалалар жариялау немесе мамандандырылған академиялық конференцияларда баяндама жасау арқылы. Көптеген мұражайлар мен мәдени ұйымдардың күрделілігінің артуы қоғамдық тарих, қоғамдық гуманитарлық ғылымдар, мұражайтану, өнер менеджменті және кураторлық/кураторлық тәжірибе сияқты салаларда кәсіби бағдарламалардың пайда болуына әкелді. (Толық ақпарат алу үшін →Сілтемелер бөлімін қараңыз.)
Curators hold a high academic degree in their subject, typically a Doctor of Philosophy or a master's degree in subjects such as history, art, history of art, archaeology, anthropology, or classics. Curators are also expected to have contributed to their academic field, for example, by delivering public talks, publishing articles, or presenting at specialist academic conferences. The increased complexity of many museums and cultural organisations has prompted the emergence of professional programs in fields such as public history, public humanities, museum studies, arts management, and curating/curatorial practice. (See →External links for further information on courses.)
Биологиялық емдеу
Биокуратор – биологиялық деректер базалары мен модельдік организмдер деректер базалары таратып жүйелдік жинақтайтын, түсіндіретін, саралайтын және дұрыстығын тексеріп растайтын кәсіби ғалым.
A biocurator is a professional scientist who curates, collects, annotates, and validates information that is disseminated by biological databases and model organism databases.
Қатысу және қауымдастықпен жұмыс
Кейбір мекемелерде білім беру және насихаттау маңызды рөл атқарады. Бұл "Білім беру кураторы" және "Халықпен жұмыс кураторы" сияқты лауазымдардың пайда болуына әкелді. Қоғамдық кураторлық – сондай-ақ "бірлескен кураторлық", "халықтық кураторлық" немесе "қосымша кураторлық" деп те аталады – музейлерде, қоғамдық гуманитарлық ұйымдарда және биокураторлық саласында қауымдастық мүшелерін түрлі кураторлық процестерге, соның ішінде көрмелерді дамытуға және бағдарламалауға тартуға бағытталған қозғалыс. Қоғамдық кураторлыққа қатысатын қауымдастық мүшелері мұражай мамандары ретінде даярланбаған, бірақ кураторлық жобалардың нәтижелеріне үлкен қызығушылық танытады. Қоғамдық кураторлық – 19 ғасырдағы "ақпарат тарату" оқыту моделіне жауап ретінде пайда болды, онда музейлер сарапшы білімдерінің көзі, ал келушілер – осы сараптаманы қабылдаушылар болатын. Қоғамдық кураторлық сараптамадан бас тартуды емес, музейге келушілер әкелетін "тәжірибе салаларын кеңейту" арқылы сараптаманың анықтамасын кеңейтуді мақсат етеді. Қоғамдық кураторлық тәжірибелері әртүрлі. Ұйымдар көрме жобаларының бастапқы кезеңдерінде қауымдастықпен байланыс орнатып, кураторлық процестің әртүрлі сатыларында қауымдастық кеңесші комитеттерін шақырады, немесе қауымдастық мүшелерінен көрме ұсыныстарын қабылдап, оларды бірлесіп көрмелер жасау үшін кураторлық дағдыларға оқытады. Мұндай қауымдастықты кураторлық процеске қатыстыру үшін мұражай қызметкерлерінен "аздан гөрі көп білік" қажет болуы мүмкін.
Education and outreach play an important role in some institutions. It has led to the emergence of titles such as "Curator of Education" and "Curator of Public Practice". Community curation— also known as "co curation", "public curation" or "inclusive curation"—is a movement in museums, public humanities organizations, and within the biocuration field to involve community members in various curatorial processes, including exhibit development and programming. Community members involved in community curation are likely not trained as museum professionals, but have vested interests in the outcomes of curatorial projects. Community curation is a response to the 19th century "information transmission" model of learning, in which museums are sources of expert knowledge and visitors are the recipients of that expertise. Community curation seeks not to abandon expertise, but to broaden definitions of expertise to "include broader domains of experience" that visitors bring to museums. Community curation practices are varied. Organizations have conducted community outreach at the beginning of exhibition projects, and convenes community advisory committees at various stages in the curatorial process. or have accepted exhibit proposals from community members and trained them in curatorial skills to co create exhibits. Such efforts to allow communities to participate in curation can require "more not less expertise from museum staff".
Әдебиетті басқару
"Әдеби куратор" термині поэзия саласында жұмыс істейтін адамдарды, мысалы, бұрынғы 92nd Street Y директоры Карл Кирхвейді сипаттау үшін қолданылады.
The term "literary curator" has been used to describe persons who work in the field of poetry, such as former 92nd Street Y director Karl Kirchwey.
Технология және қоғам
Соңғы уақытта жаңа технологиялардың жетістіктері куратордың рөлін одан әрі кеңейтуге алып келді. Бұл мәселе халықаралық деңгейдегі ірі өнер институттарында басты назарда болды және академиялық зерттеулер мен талқылаулардың нысанына айналды. Музей кураторы маңызды заттарды жинағанындай немесе өнер кураторы өнер туындысын таңдап, түсіндіргендей, технологияның енгізілуі мен әлеуметтік желілердің қоғамның барлық саласына тигізген әсері технология кураторларының пайда болуына себеп болды. Технология кураторлары – бұл белгілі бір технологияның ғылымын және логикасын ажыратып, оны әлеуметтік өзгерістерге, коммерциялық пайдаға немесе басқа да мақсаттарға қолдана білетін адамдар. Бірінші Ұлыбританияның Wired конференциясында сынақ зертханасы болды, онда тәуелсіз куратор радикалды технологиялық жетістіктерді және олардың қоғамға тигізген әсерін көрсететін технологияны таңдады, мысалы, 3D принтерлерді (толыққанды скрипка сияқты) пайдаланып физикалық объектілерді жобалау және "басып шығару" мүмкіндігі немесе стереоскопиялық 3D форматында дәл интерактивті медициналық және молекулалық модельдерді жасау және көрсету мүмкіндігі. АҚШ музейлерінің цифрлық трансформациясы күшейген сайын, кураторлар материалдық және цифрлық әлемдегі оқиғаларды құрастырумен айналысады. Тарихшы Элейн Гуриан музейлерде "келушілер өз сұрақтарына жауап табуға мүмкіндік алуы керек, бұл сұрақтарға басқалар қаншалықты мән беретініне қарамастан" деп атап көрсетті. Бұл куратордың рөлін мұғалімнен "жеңілдетуші және көмекші" роліне өзгертеді. Осыған байланысты, АҚШ-та куратордың рөлі белгісіз, себебі цифрлық және интерактивті көрмелер көбінесе жұртшылыққа өздері куратор болуға және өздеріне қажетті ақпаратты таңдауға мүмкіндік береді. Азаматтар енді өздеріне қызық тақырыптарды зерттей алады, ал оларға қызық емес ақпаратты тыңдауға уақыттарын кетірмейді.
More recently, advances in new technologies have led to a further widening of the role of curator. This has been a focus in major art institutions internationally and has become an object of academic study and research. In the same way that a museum curator may acquire objects of relevance or an art curator may select or interpret a work of art, the injection of technology and impact of social media into every aspect of society has seen the emergence of technology curators. Technology curators are people who are able to disentangle the science and logic of a particular technology and apply it to real world situations and society, whether it is for social change, commercial advantage, or other purposes. The first U. K. Wired Conference had a test lab, where an independent curator selected technology that showcased radical technology advancements and their impact on society, such as the ability to design and "print" physical objects using 3D printers (such as a fully working violin) or the ability to model and represent accurate interactive medical and molecular models in stereoscopic 3D. As US museums have become increasingly more digitized, curators find themselves constructing narratives in both the material and digital worlds. Historian Elaine Gurian has called for museums in which "visitors could comfortably search for answers to their own questions regardless of the importance placed on such questions by others". This would change the role of curator from teacher to "facilitator and assistor". In this sense, the role of curator in the United States is precarious, as digital and interactive exhibits often allow members of the public to become their own curators, and to choose their own information. Citizens are then able to educate themselves on the specific subject they are interested in, rather than spending time listening to information they have no desire to learn.
Басқа мағыналары
Шотландияда "куратор" термині баланың қамқоршысын білдіру үшін де қолданылады, ол "curator ad litem" деп аталады. Австралия және Жаңа Зеландияда бұл термин спорт алаңын пайдалануға дайындаумен айналысатын адамды да білдіреді (әсіресе крикет алаңын). Бұл жұмыс кейбір басқа крикет ойнайтын елдердегі алаң бағышысының жұмысына балама болып табылады.
In Scotland, the term "curator" is also used to mean the guardian of a child, known as curator ad litem. In Australia and New Zealand, the term also applies to a person who prepares a sports ground for use (especially a cricket ground). This job is equivalent to that of groundsman in some other cricketing nations.