Кіріспе
Жоаким Альберто Чиссано (22 қазан 1939 жылы туған) – саясаткер, 1986 жылдан 2005 жылға дейін Мозамбиктің екінші президенті болған. Ол соғыс зардап шеккен Мозамбикті Африканың сәтті демократиялық мемлекетіне айналдырғаны үшін танымал. Чиссано 1992 жылы Мозамбик азаматтық соғысын аяқтады, бүлікші күштермен «қудалауға немесе жазалауға уәде бермейтін» бейбіт келісімге қол қойды және оларға Мозамбик армиясындағы лауазымдардың 50% берді. Кейіннен «Ренамо» көтерілісшілері өздерінің саяси партиясын құрды. 1992 жылы Чиссано Трансценденталды медитация әдісін үйреніп, оны басқа да мемлекеттік қызметкерлер мен олардың отбасыларына таныстырды. 2001 жылғы қорғаныс министрі Тобиас Дайдың айтуынша, «әсері зор болды» және қылмыстың азаюына, құрғақшылықтан сақтануға және экономикалық өсудің күтілген деңгейден үш есе артуына әкелді. 1994 жылы ол «Жердегі жұмақ» даму компаниясымен 20 миллион гектар (49,000,000 акр) «пайдаланылмаған жерді» ауыл шаруашылығына пайдалану туралы келісімге келді, бастапқыда 2,5 миллион акр ағаш, мақта және жеміс егілді. 50 жылдық келісім-шарт Мозамбик үкіметіне табыстың 20%-дан 40%-ын беруді көздегенімен, басқа үкімет шенеуніктері келісімнен бас тартты. Чиссано 1994 жылы (53,3% дауыс) және 1999 жылы (52,9% дауыс) бұрынғы көтерілісшілердің жетекшісі Афонсо Длакаманы жеңіп, президенттікке қайта сайланды. Ол марапаттау рәсіміне қатыса алмады, себебі Оңтүстік Судандағы Біріккен Ұлттар Ұйымының миссиясында жұмыс істеп жатқан. Марапаттау комиссиясының пікірінше, «Чиссаноның үшінші президенттік мерзімге түсуден бас тартуы Мозамбиктің демократиялық қажеттілігін нығайтты және институттар мен демократиялық процестің жеке тұлғадан маңызды екенін көрсетті». Чиссано Ширак қорының құрметті комитетінің мүшесі. Ол сонымен қатар Оңтүстік Африканың жер асты және ашық алтын кенін өндіретін Harmony Gold Mining компаниясының тәуелсіз атқарушы емес директоры және Серджио Виейра де Мелло қорының көрнекті мүшесі. 2014 жылы Чиссано Африкада ЛГБТ құқықтарын қолдады. 2023 жылдың 3 шілдесінде ол жаңа Халықаралық Алжир революциясының достары қауымдастығының құрметті президенті болып тағайындалды. Бұл ұйым Алжир революциясының принциптерін насихаттау және отарланған халықтарға қолдау көрсету мақсатын қойды.
Joaquim Alberto Chissano (born 22 October 1939) is a politician who served as the second President of Mozambique, from 1986 to 2005. He is credited with transforming the war torn country of Mozambique into a successful African democracy. Chissano ended the Mozambican Civil War in 1992 by negotiating a peace treaty with the rebel forces that "promised no prosecutions or punishments" and gave them 50% of the positions in the Mozambican army. The Renamo rebels later established their own political party. In 1992, Chissano learned the Transcendental Meditation technique and introduced it to other government officials and their families. According to Tobias Dai, the 2001 defence minister, "the effect was overwhelming" and included reduced crime, drought aversion and three times the expected level of economic growth. and in 1994 negotiated an agreement with Maharishi Heaven on Earth Development for the agricultural development of 20 million hectares (49,000,000 acres) of "unused land" beginning with 2.5 million acres of timber, cotton and fruit. The 50 year contract promised 20% to 40% of the profits for the Mozambique government but other government officials refused the deal. Chissano was reelected to the presidency in 1994 (53.3% of votes) and again in 1999 (52.9% votes), when he defeated the former rebel leader, Afonso Dhlakama. Chissano was absent from the award ceremony because he was still working on his United Nations mission in southern Sudan. According to the award's judges "Mr Chissano's decision not to seek a third presidential term reinforced Mozambique's democratic maturity and demonstrated that institutions and the democratic process were more important than the person". Chissano is a member of the Fondation Chirac's honour committee. He is also an independent non executive director at Harmony Gold Mining, a South African underground and surface gold mining company, as well as an Eminent Member of the Sergio Vieira de Mello Foundation. In 2014, Chissano has spoken out in favor of LGBT rights in Africa. On July 3, 2023, he was appointed Honorary President of the new International Association of Friends of the Algerian Revolution. This organization aims to promote the principles of the Algerian Revolution and provide support to colonized peoples.
Марапаттар мен ұсыныстар
2004 жылғы 9 желтоқсанда ол Алжирдің Ұлттық орденінің бірі – Атир орденін алды. 2005 жылғы ақпанда Миньо университеті оған «Honoris Causa» атағын берді. Бұл атақ Чиссаноның Республика Президенті ретінде атқарған қызметімен, сондай-ақ «Мозамбиктегі бейбітшілік процесіне, демократиялық мемлекет құруға және елді дамуға ашуға қосқан үлесі» үшін құрмет көрсетуді негіздеген мекемемен берілді. 2006 жылы ол Чатем Хаус сыйлығын алды. 2007 жылы Кофи Аннан Мозамбиктің бұрынғы Президентінің Мо Ибрагим қорының Африкалық көшбасшылықтағы жетістіктері үшін сыйлығының иегері атанғанын жариялады. Президент Чиссано 1992 жылға дейін жалғасқан 16 жылдық азаматтық соғыстан кейін еліне бейбітшілік, келісім, тұрақты демократия және экономикалық өркендеу әкелгені үшін алғашқы Ибрагим сыйлығын алды. Сондай-ақ, ол ел шекарасынан тыс жерде жасаған зор үлесі де ескерілді. Жоаким Чиссано қорының және Африканың бұрынғы мемлекет және үкімет басшылары форумының төрағасы. UNISA-ның Мапутода жарияланған мәлімдемесінде бұрынғы мемлекет басшысы 24 мамырда «соңғы бес онжылдықтағы саяси және дипломатиялық қызметі» үшін әдебиет және философия ғылымдарының докторы (honoris causa) атағымен марапатталатыны хабарланды. 2011 жылғы 24 мамырда ол бұл атақты алды.
Жеке өмір
Чиссано Марселина Рафаэль Чиссаноға үйленген. Ол төрт баланың әкесі, ал оның ұлы Айова штатының Фэрфилд қаласындағы Махариши халықаралық университетіне стипендия алды. Чиссано Зимбабве президенті Роберт Мугабемен қарым-қатынасын жалғастырғаны үшін сынға ұшырады, сондай-ақ Чиссаноның ұлы Ньимпин Чиссаноның (2007 жылы қайтыс болды) журналист Карлос Кардосоны өлтіру үшін төлем уәделегені туралы айыптаулар бар.