Кіріспе

Сауфату Сопоанга (22 ақпан 1952 – 15 желтоқсан 2020) – тувалулық саясаткер, 2002 жылдың 2 тамызынан 2004 жылдың 27 тамызына дейін Тувалудың сегізінші премьер-министрі қызметін атқарған. Теңіз деңгейінің көтерілуінің Тувалу және басқа да жағалаудағы арал мемлекеттеріне тигізетін әсері туралы ескертулерімен ол халықаралық назар аударды. Кейін 2004-2006 жылдары Премьер-министрдің орынбасары болды. Оның кіші інісі Энеле Сопоага 2013-2019 жылдары Тувалу премьер-министрі болды.

Ерте өмір және мансап

Сопоанга 1952 жылы 22 ақпанда Нукуфетау атоллында дүниеге келген. 1978 жылы Оңтүстік Девон техникалық колледжінен, Торквейден дамуды басқару саласында диплом алды және 1992 жылы Манчестер университетінен аспирантура дипломын алды. 1993 жылы Ливерпуль университетінен магистратура дәрежесін алды. Сопоанга 1973 жылы Эллис аралдарының мемлекеттік қызметінде жұмыс істей бастады және 1975 жылдан 1995 жылға дейін әртүрлі министрліктердің тұрақты хатшысы болды. 1996 жылдан 2000 жылдың қазан айында зейнеткерлікке шыққанға дейін мемлекеттік хатшы, мемлекеттік қызметтегі ең жоғары лауазымды қызметкер болды. Сопоанга 2000 жылдың қараша айында өткен арнайы сайлауда (Амазон Килей және Намото Келисианомен бірге) Нукуфетау сайлау округінен Тувалу Парламентінің депутаты болып сайланды және олар 2000 жылдың 7 желтоқсанында алғашқы парламенттік сессиясына қатысты. Ол премьер-министр Ионатана Ионатананың үкіметінде Жұмыс, байланыс және көлік министрлігіндегі арнайы министрлік кеңесшісі болды. Премьер-министр Колоа Талаке кезінде ол қаржы, экономикалық жоспарлау және өнеркәсіп министрі қызметін атқарды.

Тувалу премьер-министрі

Сопоанга 2002 жылғы 2 тамызда Тувалу Парламентімен жалпы сайлаудан кейін Тувалу премьер-министрі болып сайланды. Ол сонымен қатар сыртқы істер және еңбек министрліктерін де басқарды. Тувалу Парламенті партиялық емес болғандықтан, Сопоанганың үкіметі де, оппозициясы да мерзімді түрде депутаттардың партиядан шығуы мен белгісіз қосымша сайлауларға тап болды. Осы тұрақсыздық салдарынан Сопоанга Тувалуды тікелей сайланған басшысы бар республика етуді қолдады. Сопоанга кейін Парламентті шақырмағандықтан, оппозиция жетекшісі Амазон Килей 2003 жылғы 20 маусымда Тувалу Жоғарғы Сотына спикерді тағайындау және Парламентті шақыру туралы бұйрық беру үшін шағым түсірді. 2003 жылғы 19 маусымда генерал-губернатор спикер сайлауын тапсыру туралы жарлық шығарған еді. 2003 жылғы 6 тамызда Жоғарғы Сот төрағасы бұл мәселе бойынша шешім шығарды: ол премьер-министрдің отставкаға кететіндей етіп мәжбүрлеуден бас тартты және Парламентті шақыру туралы шешімді Тувалу Конституциясының 116(1)-бабында белгіленген генерал-губернатордың қосалқы өкілеттіктеріне қалдырды. Сопоанга Парламентті қыркүйек айында отырысқа шақырды. 9 қыркүйекте ол жаңа спикер Файмалага Луканы келесі генерал-губернаторлыққа ұсынды, бұл қазан айында 2003 жылғы Нукуфетау сайлауын тудырды. Элисала Пита сайлауда жеңіске жетіп, үкіметтік қатарға қосылды, бұл үкіметтің көпшілігін қалпына келтірді. 2004 жылғы 25 тамызда Сопоанга Парламентте 8-6 дауыспен қабылданған сенімсіздік білдірілімінен кейін премьер-министр лауазымынан кетті. Үкімет мүшелерінің бірі Жаңа Зеландияда ауру болды, ал спикер Отиниэлу Тауси Сопоанганың қаржылық саясаты бойынша келіспеушілікке байланысты оппозициямен бірге дауыс берді.

Кейінгі мансап

Премьер-министр лауазымынан кеткеннен кейін Сопоанга жаңа премьер-министр сайлауын кейінге жылдыру үшін парламенттегі мандатын тастады, себебі Конституция бойынша барлық он бес депутаттың дауыс беруі қажет болды. 2004 жылғы Нукуфетау аралық сайлауы 7 қазанда өтті, және Сопоанга өз мандатын қайта иеленді. Дегенмен, Маатия Тоафа 2004 жылғы 11 қазанда 8-7 дауыспен премьер-министр болып сайланды. Сопоанга содан кейін вице-премьер болды, сонымен қатар Жұмыс, байланыс және көлік министрлігін де басқарды. 2006 жылғы Тувалу парламенттік сайлауында Сопоанга парламенттегі мандатын жоғалтты. Парламенттен кеткеннен кейін Сопоанга түрлі ұйымдардың төрағасы қызметін атқарды, мысалы, Тувалу Ұлттық жеке сектор ұйымы және Мемлекеттік қызмет комиссиясы. Ол сондай-ақ Тувалу Қызыл Крестінің бас хатшысы болды. 2018 жылы ол Тувалудың «Дүниежүзілік жад» комитетінің мүшесі атанды.

Жеке өмір

Сопоанганың бірнеше бауырлары болған; оның кіші інісі Энеле 2013 жылдан 2019 жылға дейін Премьер-министр қызметін атқарды. Сопоанга мен оның әйелі Филифаудың төрт баласы болды.

Өлім

Сопоанга 2020 жылдың 15 желтоқсанында Тувалуда қайтыс болды. 2020 жылдың 22 желтоқсанында оған мемлекеттік салтанатты жерлеу рәсімі өткізілді.