Кіріспе

Америка Самоасының саясаты президенттік өкілді демократиялық тәуелділік аясында жүзеге асырылады, онда губернатор үкімет басшысы болып табылады және көппартиялық жүйе бар. Америка Самоасы – АҚШ Ішкі істер департаментінің Инсулярлық істер бюросы басқаратын, АҚШ-тың құрамына енбеген және ұйымдастырылмаған аумағы. Оның конституциясы 1966 жылы бекітіліп, 1967 жылы күшіне енді. Атқару билігін губернатор мен вице-губернатор жүзеге асырады. Заң шығару билігі заң шығарушы органның екі палатасына жүктелген. Партиялық жүйе АҚШ-тың партиялық жүйесіне негізделген. Сот билігі атқару және заң шығару билігінен тәуелсіз. Сонымен қатар, Самоа аралдарының дәстүрлі ауылдық саясаты – фа’аматаи және фа’а Саома Америка Самоасында да, тәуелсіз Самоада да жалғасып, осы заманауи шекаралардың ішінде өзара байланыста болады. Фа’а Саома – тіл мен дәстүрлер, ал фа’аматаи – фоно (кеңес) мен басшылар жүйесінің рәсімдері. Фа’аматаи мен фоно Самоаның саяси құрылымының барлық деңгейлерінде – отбасыдан бастап ауылға, аймаққа және ұлттық мәселелерге дейін қолданылады. Матаи (басшылар) кеңейтілген отбасы мен ауылдың фоносында консенсус негізінде сайланады. Матаи мен фоно (өзі матаилардан құралған) отбасылық алмасулар мен жалпы иеліктегі жерлерді бөлу мәселелерін шешеді. Америка Самоасы мен тәуелсіз Самоадағы жерлердің көп бөлігі жалпы иелікте болады. Матаи кішкентай отбасы тобын немесе аралдарға, Америка Самоасына және тәуелсіз Самоаға жететін үлкен, кеңейтілген отбасыны ұсынуы мүмкін.

Үкімет

Америка Самоасының үкіметі Америка Самоасының Конституциясында белгіленген. Біріктірілмеген аумақ ретінде, 1929 жылғы ратификация актісі барлық азаматтық, сот және әскери билікті президентке жүктеді, ол өз кезегінде осы билікті ішкі істер министріне тапсырды. Министр Америка Самоасының Конституциясын жариялады, ол Америка Самоасы халқының конституциялық конвенциясымен және 1966 жылғы сайлауда Америка Самоасы сайлаушыларының көпшілігімен бекітіліп, 1967 жылы күшіне енді. Америка Самоасының губернаторы – үкімет басшысы, ол Америка Самоасының вице-губернаторымен бірге төрт жылдық мерзімге халықтың тікелей дауысымен сайланады. Заң шығару билігі Америка Самоасының Fono-сына жүктелген, ол екі палатадан тұрады. Өкілдер палатасы 21 мүшеден тұрады, олардың ішінде әртүрлі округтерден сайланған 20 өкіл және Свайнс аралынан сайланған дауыс беру құқығы жоқ бір делегат бар. Сенат 18 мүшеден тұрады, олар аралдардың басшылары тарапынан төрт жылдық мерзімге сайланады. Жоғары сотты ішкі істер министрі тағайындайтын бас судья және оның көмекшісі басқарады. Басқа судьяларды губернатор бас судьяның ұсынысы бойынша тағайындайды және Сенат бекітеді.