Кіріспе

Американдық сотталған қылмыскер және қаржыгер Эндрю Стюарт Фастоу (1961 жылғы 22 желтоқсанда туған) – американдық сотталған қылмыскер және бұрынғы қаржыгер. Ол компания банкротқа ұшырауынан аз уақыт бұрын жұмыстан босатылғанға дейін Хьюстон қаласында орналасқан энергия саудасы компаниясы Enron Corporation-ның бас қаржы директоры болды. Фастоу баланстан тыс арнайы мақсаттағы ұйымдардың (Enron бақылайтын шектеулі серіктестіктер) күрделі желісінің негізгі тұлғаларының бірі болды, олар Enron-ның үлкен шығындарын тоқсандық есептерінде жасыру үшін пайдаланылды. Осы сырттай тәуелсіз көрінетін құрылымдарда заңсыз түрде жеке үлесін сақтап, ол Enron-ды ондаған миллион долларға алаяқтыққа салған. 2001 жылы АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы оның және компанияның қызметіне қатысты тергеу бастады. Фастоу осы әрекеттері үшін алты жылға бас бостандығынан айырылып, ақырында бес жыл түрмеде отырды. Оның әйелі Леа Вайнгартен де Enron-да жұмыс істеді, ол қазынашының көмекшісі болды; ол телеграмма арқылы алаяқтық жасауға, ақшаны жылыстауға және жалған салық декларацияларын беруге қатысқандығын мойындады және келісім бойынша бес ай түрмеде, бес ай үй қамауында отыруы тиіс болса да, 12 айға бас бостандығынан айырылды.

Ерте өмір және білім

Фастоу Вашингтон қаласында дүниеге келді. Ол Нью-Джерси штатының Нью-Провиденс қаласында өсті, орта тапқа жататын еврей отбасында, сауда және тауар өндірісімен айналысқан Карл мен Джоан Фастоудың ұлы ретінде. Фастоу Нью-Провиденс орта мектебін бітірді, онда студенттік басқаруда қатысты, теннис командасында ойнады және мектеп оркестрінде музыка орындады. Ол Нью-Джерси штатының Білім беру кеңесіндегі жалғыз студенттік өкіл болды. Фастоу 1983 жылы Тафтс университетін экономика және қытай тілі мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен бітірді. Оқу барысында ол болашақ әйелі Леа Вейнгартенмен танысты, ол 1958 жылы "Израиль сұлуы" атанған Мириам Хадар Вейнгартеннің қызы еді, және 1984 жылы олар үйленді. Фастоу мен Вейнгартен екеуі де Норт-Уэстерн университетінде MBA дәрежесін алып, Чикагодағы Continental Illinois банкінде жұмыс істеді. Олар екеуі де Хьюстон қаласындағы консервативті синагога, "Ор Ами" қауымына қатысты, онда Фастоу еврей мектебінде сабақ берді. Continental банкіндегі жұмысының нәтижесінде Фастоу 1990 жылы Джеффри Скиллингтің шақыруымен Enron Finance Corp. компаниясына жұмысқа орналасты. 1998 жылы Фастоу Enron компаниясының бас қаржы директоры болып тағайындалды.

Энронның өрлеуі

1990 жылдардың соңында АҚШ энергия нарықтарындағы дерегуляция Enron компаниясына сауда мүмкіндіктерін ұсынды, оның ішінде арзан өндірушілерден энергия сатып алып, бағасы еркін өзгеріп отыратын нарықтарда сату. Эндрю Фастоу нарықты жақсы білетін және оны Enron-ның пайдасына қалай пайдалануға болатынын білетін. Бұл Enron Finance Corp компаниясының сол кездегі бас директоры Джеффри Скиллингтің назарын тез аударды. Скиллинг, Enron-ның негізін қалаушы Кеннет Леймен бірге, компанияның нақты қаржылық жағдайына қарамастан, компания акцияларының бағасын жоғары ұстаудың түрлі жолдарын іздестіріп, үнемі алаңдап жүрді. Фастоу Enron компаниясымен ғана жұмыс істейтін компаниялардың күрделі желісін құрды, оның мақсаты – компания үшін қаржы жинау және тоқсандық есептерінде оның үлкен шығындарын жасыру еді. Бұл Enron-ның тексерілген балансына қарызсыз болып көрінуге мүмкіндік берді, бірақ шындығында компания қарызының ең жоғары шағында 30 миллиард доллардан астам қарызға батқан еді. Сыртқы әлемге тәуелсіз ұйымдар ретінде таныстырылса да, Фастоу құрған қорлар Enron-ның есебінен шығындарды алып тастау және ақша жоғалтпауға кепілдік беруі керек еді. Алайда, Фастоудың өзінің де осы қорларда тікелей немесе Майкл Коппер сияқты серіктестері арқылы жеке қаржылық мүддесі болды. Коппер, Фастоудың бас көмекшісі, Фастоупен бірге Enron акционерлерін миллиондаған долларға алдаған алаялыққа қатысқанын мойындады. Enron компаниясын осылай алдап жүріп, Фастоу "қолдағы ақша" және жалпы міндеттемелерді есеп беру сияқты негізгі қаржылық тәжірибелерді де сақтандырмады. Фастоу АҚШ-тың ірі инвестициялық банктеріне, мысалы, Merrill Lynch, Citibank және басқаларына оның қорларына инвестиция салуға қысым жасады, олар инвестиция салса, Enron-ның болашақ бизнесінен айырылатындарын ескертті.

Құлау

Тамыз айында Скиллинг, 2001 жылдың ақпан айында бүкіл компанияның бас директоры болып тағайындалғаннан кейін, алты ай өткен соң жеке себептерді келтіре отырып, кенеттен отставкаға кетті. The Wall Street Journal газетінің тілшілері Enron компаниясымен іскерлік байланыста болған бірнеше серіктестіктегі үлесін Enron компаниясының "жоғары лауазымды қызметкерінің" жақында сатқанын анықтағанда, бастапқыда бұл қызметкер Скиллинг деп ойлады. Алайда, Enron өкілі Марк Палмер бұл "жоғары лауазымды қызметкердің" іс жүзінде Фастоу екенін мәлімдеді. Enron-ның бұрынғы басшысының бірі Фастоудың серіктестіктерінің біріне қатысты ұсыныс меморандумының көшірмесін Journal газетіне жібергеннен кейін, LJM – Фастоудың әйелі мен екі ұлының атымен аталған – тілшілер Enron-ды серіктестіктер туралы қосымша сұрақтармен мазалады. 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін қысым азайды, бірақ екі аптадан кейін Фастоу LJM-нен қанша пайда тапқаны туралы өткір сұрақтармен қайтадан күшейді. Бұл қазан айының ортасында Journal газетінде жарияланған бірнеше мақалалар сериясіне әкелді, онда серіктестіктерге қатысты "қиын мүдделер қақтығысы мәселелері" және олардан ол алған үлкен табыс егжей-тегжейлі сипатталды. 23 қазанда директорлар кеңесінің екі директорымен телефон арқылы өткен келісімде Фастоу LJM-мен жұмыс істеуден 45 миллион доллар тапқанын мәлімдеді – бұл таңғажайып сома, өйткені ол LJM жұмысына аптасына үш сағаттан аспайтын уақыт жұмсайтынын айтқан еді. Фастоу Луизиана штатындағы Поллок маңындағы Федералдық Түзету Орталығына қамалды. 2011 жылдың 18 мамырында Фастоу сот мерзімінің қалған бөлігін Хьюстон қаласындағы жартылай үйге ауыстырылды. 2004 жылдың 6 мамырында оның әйелі, бұрынғы Enron қазынашысының көмекшісі Леа Фастоу салық заңбұзушылығы үшін кінәлі деп танылды және Хьюстондағы федералдық түрмеде бір жылға сотталды, содан кейін тағы бір жыл бақылауда босатылды. 2005 жылдың 8 шілдесінде ол оңалту үйіне жіберілді.

Түрмеде болғаннан кейінгі өмір

2011 жылғы 16 желтоқсанда босатылғаннан кейін көп ұзамай, ол Хьюстон қаласындағы Smyser Kaplan Veselka LLP заң фирмасында құжаттарды қарау жөніндегі хатшы болып жұмыс істей бастады.

KeenCorp-қа салынған инвестиция

2016 жылы Фастоу KeenCorp компаниясының басшысы және инвесторы болды. KeenCorp – Нидерландыда орналасқан компания, ол қызметкерлердің көңіл-күйін және жұмысына қатысуын талдау үшін "күнделікті жұмыс процесін: электрондық поштаны, Microsoft Teams чаттарын, Google Suite және Slack" қадағалайтын аналитикалық және жасанды интеллект өнімдерін ұсынады. Алғашқыда Фастоу компаниясы Enron электрондық поштасының цифрлық базасын пайдалана отырып, бағдарламалық құралын сынақтан өткізу кезінде KeenCorp-пен байланысқа түскен. 2009 жылы Люси Пребблдің "Энрон" атты пьесасында Фастоу басты рөлде бейнеленген.