Әлемдегі ірі есеп беру желілері

Кіріспе

Әлемдегі ең ірі есеп беру желілері

«Үлкен Төртеу» – әлемдегі төрт ең ірі кәсіби қызметтер желісі: Deloitte, EY, KPMG және PwC. Олар табыс бойынша есеп берудегі төрт ірі жаһандық желі болып табылады. Бұл төрт компания жиі топтастырылады, себебі олар кіріс және жұмыс күші тұрғысынан нарықтың қалған бөлігімен салыстырылатын, ұқсас мөлшердегі компаниялар; клиенттеріне кәсіби қызметтердің кең спектрін ұсыну мүмкіндігі жағынан тең деп есептеледі; және кәсіби қызметтер, әсіресе есеп беру саласында мансап бастауға ниеттенгендер үшін Fortune 500 компанияларымен белсенді жұмыс істейтіндіктен, жұмыс істеуге бірдей тартымды желілер саналады. «Үлкен Төртеу» клиенттеріне аудит, кепілдік беру, салық салу, басқару кеңес беру, бағалау, нарық зерттеулері, актуарлық есептеулер, корпоративтік қаржы және құқықтық қызметтерді ұсынады. Осы төрт желі арқылы мемлекеттік компаниялардың аудитінің көп бөлігі, сондай-ақ көптеген жеке компаниялардың аудиті жүзеге асырылады. 20-ғасырдың соңына дейін кәсіби қызметтер нарығында «Үлкен Сегіз» деп аталған сегіз желі басымдық құрды. «Үлкен Сегіз» құрамына Arthur Andersen, Arthur Young, Coopers & Lybrand, Deloitte Haskins and Sells, Ernst & Whinney, Peat Marwick Mitchell, Price Waterhouse және Touche Ross кірді. «Үлкен Сегіз» компаниялары бірігулер мен 2002 жылы Arthur Andersen-дің банкротқа іріктелуі салдарынан бірте-бірте қысқарды, нәтижесінде 21-ғасырдың басында нарықта төрт желі үстемдік құрды. 2011 жылы Ұлыбританияда «Үлкен Төртеу» FTSE 100 индексіндегі компаниялардың 99%-ы мен FTSE 250 индексіндегі компаниялардың 96%-ының аудитін жүргізгені хабарланды. Мұндай жоғары деңгейдегі нарық концентрациясы алаңдаушылық тудырды, сондай-ақ инвестициялық қауымдастықтың кейбір өкілдері Ұлыбританияның Бәсекелестік және нарықтар жөніндегі органына (CMA) «Үлкен Төртеуді» таратуды қарастыруды ұсынды. 2018 жылдың қазан айында CMA аудит секторында «Үлкен Төртеудің» үстемдігін жан-жақты зерттеуді бастайтынын мәлімдеді. 2020 жылдың шілдесінде Ұлыбританияның Қаржылық есеп беру кеңесі «Үлкен Төртеуге» 2024 жылға дейін аудит және кеңес беру операцияларын бөлу жоспарларын 2020 жылдың қазанына дейін ұсыну керектігін бұйырды.

The Big Four are the four largest professional services networks in the world: Deloitte, EY, KPMG, and PwC. They are the four largest global accounting networks as measured by revenue. The four are often grouped because they are comparable in size relative to the rest of the market, both in terms of revenue and workforce; they are considered equal in their ability to provide a wide scope of professional services to their clients; and, among those looking to start a career in professional services, particularly accounting, they are considered equally attractive networks to work in, because of the frequency with which these firms engage with Fortune 500 companies. The Big Four all offer audit, assurance, taxation, management consulting, valuation, market research, actuarial, corporate finance, and legal services to their clients. A significant majority of the audits of public companies, as well as many audits of private companies, are conducted by these four networks. Until the late 20th century, the market for professional services was actually dominated by eight networks which were nicknamed the "Big Eight". The Big Eight consisted of Arthur Andersen, Arthur Young, Coopers & Lybrand, Deloitte Haskins and Sells, Ernst & Whinney, Peat Marwick Mitchell, Price Waterhouse, and Touche Ross. The Big Eight gradually reduced due to mergers between these firms, as well as the 2002 collapse of Arthur Andersen, leaving four networks dominating the market at the turn of the 21st century. In the United Kingdom in 2011, it was reported that the Big Four account for the audits of 99% of the companies in the FTSE 100 Index, and 96% of the companies in the FTSE 250 Index, an index of the leading mid cap listing companies. Such a high level of industry concentration has caused concern, and a desire among some in the investment community for the UK's Competition & Markets Authority (CMA) to consider breaking up the Big Four. In October 2018, the CMA announced it would launch a detailed study of the Big Four's dominance of the audit sector. In July 2020, the UK Financial Reporting Council told the Big Four that they must submit plans by October 2020 to separate their audit and consultancy operations by 2024.

Құқықтық құрылым

Үлкен Төрт компаниясының ешқайсысы жеке фирма емес, олар кәсіби қызметтер желілері. Әрқайсысы – бұл желіге мүше фирмалармен ортақ атау, бренд, зияткерлік меншік және сапа стандарттарын бөлісу туралы келісімдерге қол қойған, тәуелсіз иелік ететін және басқарылатын фирмалар желісі. Әр желі желінің қызметін үйлестіру үшін жаһандық құрылым құрды. 2020 жылға дейін KPMG Ұлыбританиядағы жеке компания ретінде тіркелмеген жалғыз Үлкен Төрт компаниясы болды, керісінше, үйлестіруші ұйым швейцариялық қауымдастық (ассоциация) болды. Алайда, KPMG International өзінің құқықтық құрылымын 2003 жылы швейцариялық заң бойынша кооперативке, содан кейін 2020 жылы Ұлыбританиядағы шектеулі компанияға өзгертті. PwC және Ernst & Young компанияларында үйлестіруші ұйым Ұлыбританияның шектеулі серіктестігі болып табылады. Бұл ұйымдар өзі сыртқы кәсіби қызметтерді көрсетпейді, сондай-ақ мүше фирмаларға иелік етпейді немесе оларды бақыламайды. Дегенмен, қарапайымдылық үшін және бейтаныс адамдармен шатасуды азайту үшін бұл желілер жиі "фирмалар" деп аталады. Бұл есептесу және кәсіби қызметтер желілері заңгерлік кәсіптегі заң фирмалары желілерінің жұмыс істеу тәсіліне ұқсас. Көп жағдайда әр мүше фирма бір ғана елде қызмет етеді және сол елдің нормативтік ортасына сәйкес құрылады. Ernst & Young өзінің үш географиялық аймағын басқаратын жеке заңды тұлғаларды да қамтиды: Америка, Азия-Тынық мұхиты және EMEIA (Еуропа, Таяу Шығыс, Үндістан және Африка) топтары. Бұл ұйымдар өз аймақтарындағы жергілікті фирмалар көрсететін қызметтерді үйлестіреді, бірақ қызметтер көрсетпейді немесе жергілікті ұйымдарға меншік иелік етпейді. Бұл ережеден сирек ерекшеліктер бар; 2007 жылы KPMG төрт халықаралық жағынан ерекшеленетін мүше фирмалардың (Ұлыбританияда, Германияда, Швейцарияда және Лихтенштейнде) бірігуі туралы хабарлады, нәтижесінде KPMG Europe LLP бірыңғай фирма құрылды.

Бірігулер тарихы

1980 жылдардан бері көптеген бірігулер мен Артур Андерсенге қатысты бір үлкен дау-жанжал ірі кәсіби қызметтер фирмаларының санын сегізден төртке дейін азайтты.

Үлкен төрт бірігу тарихы

Үлкен Төрт компаниясының барлығы жаһандық бірігулер тізбегінен туындады. Төмендегі кестелер бірігу арқылы немесе жалғыз бренд атауын қабылдау арқылы құрылған жылын көрсетеді.

Кірістерді салыстыру

2010 жылы Deloitte 1,8% өсіммен PricewaterhouseCoopers-тің 1,5% өсуін озып, кіріс көлемі бойынша "бірінші орынды" алып, кәсіби қызметтер саласындағы ең ірі компанияға айналды. 2011 жылы PwC 10% кіріс өсімімен бірінші орынға қайта ие болды. 2013 жылы бұл екі компания кіріс бойынша 200 миллион доллар ғана айырмашылықпен бірінші екі орынды бөлісті, яғни жарты пайызды құрады. Дегенмен, Deloitte келесі бірнеше жылда PwC-ге қарағанда қарқынды өсті (көптеген жағдайларда сатып алулардың арқасында) және 2016 қаржы жылында "үлкен төрттікке" кіретін ең ірі компания атағын қайта жеңіп алды. 2012 жылы "үлкен төрттік" әлемдік есептесу нарығының шамамен 67% үлесіне ие болды, ал қалған бөлігі BDO, Crowe Global және Grant Thornton сияқты орта деңгейдегі компаниялар арасында бөлісті. Рангы Фирма Қаржы жылының соңы & ref. (Reference/Citation) Кіріс айырмасы (US$) Келесі ең ірі компанияға қарағанда кіріс айырмасы (%) Ең ірі компанияға қарағанда кіріс айырмасы (%) Қызметкерлер саны Қызметкер басына шаққан кіріс Аудит & Кепілдік Салық және құқықтық кеңес Консалтинг және кеңес беру (Ескерту қараңыз) 1st Deloitte 2023 05 31 $64.9 млрд. Ең ірі компания (Өткен жылғы ең ірі компания) Ең ірі компания (Өткен жылғы ең ірі компания) 456 826 $142 067 $12.3 млрд. $10.3 млрд. $42.5 млрд. 2nd PwC 2023 06 30 $53.1 млрд. Deloitte-қа қарағанда (Өткен жылғы Deloitte-қа қарағанда) (Өткен жылғы) 364 000 $145 879 $18.7 млрд. $11.8 млрд. $22.6 млрд. 3rd EY 2023 06 30 $49.4 млрд. PwC-ге қарағанда (Өткен жылғы PwC-ге қарағанда) (Өткен жылғы) 395 442 $124 924 $15.1 млрд. $12.1 млрд. $22.2 млрд. 4th KPMG 2023 09 30 $36.4 млрд. EY-ге қарағанда (Өткен жылғы EY-ге қарағанда) (Өткен жылғы) 273 424 $133 127 $12.6 млрд. $7.9 млрд. $15.7 млрд. Барлығы $203.8 млрд. — — 1 489 692 $136 807 $58.7 млрд. $42.1 млрд. $103.0 млрд.

Аудит сапасы мен этикасы

АҚШ-тағы Public Company Accounting Oversight Board (PCAOB) 2019 жылғы талдауында ірі төрт есеп фирмасы 2009 жылдан бері жүргізген аудиттерінің шамамен 31% -ын қате жасаған. Үкіметтік бақылауға қатысты тағы бір зерттеуде аудиторлар клиенттерін риза еткені үшін есептерді жасауға сөз байласса, олардың бас тартқан жағдайлары бизнестің жоғалуына әкелгені анықталды. Аудиттердегі мұндай кең ауқымды келісімге қарамастан, PCAOB өзінің 16 жылдық тарихында «үлкен төрттікке» қарсы бар болғаны 18 іс қозғады. Бұл аудиторлар аудиттердің 31% -ында (барлығы 808 жағдай) сәтсіздікке ұшыраса да, PCAOB тарапынан тек 6,6% жағдайда ғана жазаланды. KPMG сол кезде аудиттік қателердің ең жоғары деңгейін – 36,6% көрсеткеніне қарамастан, ешқандай айыппұл төлемеді. Financial Reporting Council (FRC) мәліметінше, Deloitte, EY, KPMG және PwC компанияларының екеуі де аудит сапасының 90% мақсатына жете алмады. Аудиттердегі тиімсіздік инвесторлардың ақшасының, зейнеткерлердің зейнетақы жоспарларының, мүдделі тараптардың күнкөрісінің жоғалуына және аудиттелген қаржылық есептің сенімділігіне күмән тудырды. «Аудиторлық саланың болашағы зерттеу үстінде тұрғанда, аудит сапасының соңғы нәтижелері қабылдауға келмейді», – деді FRC бас директоры Стивен Хаддрилл. Әлем бойынша этикалық бұзушылықтар мен күмәнді тәжірибелер «үлкен төрттік» компаниялардың барлығына миллиондаған долларлық айыппұл төлеуге және келісімге келуге әкелді. Регуляторлардың үнемі салған санкцияларына қарамастан, «үлкен төрттік» аудит сапасы мен этикасы бойынша қиындықтарды басынан өткеруде. 2018 жылдың мамырында KPMG Carillion компаниясының «көбінесе қиялдағы көрсеткіштерін» бекілгендігіне «қатысқан» деп айыпталды, ал Carillion кейін құлады. 2020 жылдың қаңтарында PwC Sonangol аудитіндегі мүдделердің қақтығысына қатысты айыптауларға тап болды, себебі олар аудитор және кеңесші ретінде екі қызмет атқарды. 2020 жылдың қыркүйегінде Deloitte FRC тарапынан Autonomy компаниясының 2009-2011 жылдарға арналған қаржылық есептерін аудиторлық тексеру кезінде жеткілікті кәсіби күдік танытпағаны үшін 15 миллион фунт стерлинг (19,4 миллион АҚШ доллары) айыппұл салды. 2020 жылдың маусымында EY Wirecard AG компаниясында 1,9 миллиард евро қолма-қол ақшаның жоғалып кеткенін анықтамағаны үшін нашар аудит жасады деп айыпталды, бұл Wirecard компаниясының құлауына және 2020 жылдың қарашасында Santander Bank-қа 100 миллион евроға сатылуына әкелді.

A 2019 analysis by Public Company Accounting Oversight Board (PCAOB) in the United States observed that the big four accounting firms bungled almost 31% of their audits since 2009. In another project study on government oversight, it was seen that while the auditors colluded to present audit reports that pleased their clients, the times they did not resulted in a loss of business. Despite this large scale collusion in audits, the PCAOB in its 16 year history has only made 18 enforcement cases against the "big four". Although these auditors have failed audits in 31% of cases (808 cases in total), they have only faced action by PCAOB in 6.6% of the cases. KPMG at that point had never been fined despite having the worst audit failure rate of 36.6%. As per the Financial Reporting Council (FRC) none of the Big Four – Deloitte, EY, KPMG, and PwC managed to surpass the 90% target of its audits. The inefficiency in audit was resulting in a loss of investors' money, people's pension plans, stakeholders' livelihoods and was putting a question mark on the credibility of audited financial statements. "At a time when the future of the audit sector is under the microscope, the latest audit quality results are not acceptable," said Stephen Haddrill, the FRC's Chief executive. Multiple ethics scandals and questionable practices across the globe led to multi million dollar fines and subsequent settlements by all the Big Four firms. Despite repeated sanctions from regulators, the Big Four have seen continued challenges to audit quality and ethics as the 2020 decade comes to a close. In May 2018, KPMG was accused of being "complicit" in signing off Carillion's "increasingly fantastical figures" before Carillion ultimately collapsed. In January 2020, PwC faces allegations of potential conflict of interest in its audit of Sonangol, given its dual roles of both auditor and consultant. In September 2020, Deloitte was fined £15 million (US$19.4 million) by the FRC for failing to apply sufficient professional skepticism in its audits of Autonomy's 2009 to 2011 financial statements prior to Autonomy's acquisition by Hewlett Packard. In June 2020, EY was accused of poor auditing for failing to discover that €1.9 billion in cash was missing at Wirecard AG, precipitating Wirecard's collapse and eventual sale to Santander Bank for €100 million in November 2020.

Салық төлеуден жалтару

Австралиялық салық сарапшысы Джордж Розванидің пікірінше, "Үлкен Төрттік" – "көпұлттық компаниялардың салықтан қашуының басты ұйымдастырушылары және үкіметтер мен салық төлеушілерге жылына шамамен бір миллиард долларға шығын келтіретін салық схемаларын жасаушылар". Олар бір жағынан үкіметтерге салық реформалары бойынша кеңес берсе, екінші жағынан көпұлтты клиенттеріне салықтан қалай қашуға болатынын айтады. PwC-нің салық жанжалы – олардың клиенттерге салықтан қашуға кеңес бергенінің және бұл үшін Австралия Салық қызметі мен Қаржы министрлігіне кеңес берген PwC салық сарапшыларынан құпия ақпарат алғанының бір мысалы.

Нарықтық шоғырлану және "үлкен төртеу" арасындағы ымырашылық

Өнеркәсіптік шоғырлану және кейбір фирмалардың банкротқа ұшырауы салдарынан сенімді балама индустриялық құрылым туралы мәселе көтерілді. Үлкен төрттің кеңеюіне, қосымша фирмаларды қосуға кедеріс – келесі деңгейдегі фирмалардың кейбіреуі айтарлықтай үлкен болғанымен немесе халықаралық желілер құрғанымен, іс жүзінде барлық ірі мемлекеттік компаниялар аудитті міндетті түрде Үлкен төрт желісі арқылы жүргізуді талап етеді. Бұл, кіші фирмалардың нарықтың жоғарғы сегментіне бәсекелесе алмайтындай жағдай тудырады. 2010 жылғы маусымда жарияланған құжаттарға сәйкес, британдық компаниялардың кейбіреулерінің банк шарттарында Үлкен төрттің біріне жүгіну талабы қойылған. Осы талап, келесі деңгейдегі фирмалардың мұндай компанияларға аудиттік қызметтерді ұсыну мүмкіндігін шектеуде. Британдық банкирлер қауымдастығы мұндай шарттардың сирек кездесетінін мәлімдеді. Қазіргі талқылаулар мұндай шарттарды заңсыз деп жариялауға бағытталған. 2011 жылғы ақпан айында Ирландияның корпоративтік құқық сақтау директоры Пол Эпплби аудиторлардың "бізге компаниялар заңнамасын бұзу туралы өте аз хабарламалар жіберетінін" айтты, сондай-ақ "Үлкен төрт" аудиторлық фирмалары оның кеңсесіне ең аз хабарлама береді, барлық хабарламалардың тек 5% құрайды. 2011 жылы Ұлыбритания Лордтар палатасы қаржылық дағдарысқа қатысты тергеуді аяқтады және Үлкен төрттің үстемдігін зерттеу үшін Әділ сауда кеңсесіне шақырды. 2019 жылғы қыркүйекте Bloomberg News агенттігі "Үлкен төрт" фирмасының 2019 жылғы тамыз айы бойынша клиенттер саны бойынша FTSE 250 аудиторлық нарығының 95%-ын және капитализация бойынша 96%-ын бақылап отырғанын хабарлады. 2018 жылы Австралия парламенттік комитетіне "Үлкен төрт" фирмасының басшылары үнемі кешкі асқа жиналатыны мәлім болды. Бұл ақпарат, Австралия Бәсекелестік және тұтынушылар комиссиясының аудит және басқа да қызметтерді сатудағы ықтимал келісімді тексеруіне себеп болды. Алайда, Ernst & Young тергеуге жылына бір-екі рет өткізілетін кешкі астардың мақсаты индустриядағы трендтерді және корпоративтік мәдениеттің, соның ішінде инклюзия мен әртүрлілікті талқылау екенін мәлімдеді. 2018 жылғы қаңтарда Ұлыбританияның құрылыс және қызмет көрсету компаниясы Carillion банкротқа ұшырады, бұл "Үлкен төрт" фирмаларына қатысты қосымша сұрақтар тудырды, олардың барлығы компанияны тарату алдында кеңес берген. 2018 жылғы 13 ақпанда Парламент депутаты және Жұмыс және зейнетақы комитетінің төрағасы Фрэнк Филд Carillion жұмысы үшін 72 миллион фунт стерлинг алғаннан кейін "жақын арада өлі денеге айналатын нәрсені тойлауда" деді. Carillion банкроттығына қатысты Парламенттік тергеудің қорытынды есебі 2018 жылғы 16 мамырда жарияланды, ал 2018 жылғы 9 қазанда CMA егжей-тегжейлі зерттеу бастағанын хабарлады. 2020 жылғы шілдеде Ұлыбританияның қаржылық есептілік кеңесі "Үлкен төрт" фирмасына 2024 жылға дейін аудит және консалтингтік операцияларын бөлу жоспарларын 2020 жылғы қазанға дейін ұсыну керектігін мәлімдеді.

In the wake of industry concentration and the occasional firm failure, the issue of a credible alternative industry structure has been raised. The limiting factor on the expansion of the Big Four to include additional firms, is that although some of the firms in the next tier have become quite substantially large, or have formed international networks, effectively all large public companies insist on having an audit performed by a Big Four network. This creates the complication that smaller firms have no way to compete well enough to make it into the top end of the market. Documents published in June 2010 show that some UK companies' banking covenants required them to use one of the Big Four. This approach from the lender prevents firms in the next tier from competing for audit work for such companies. The British Bankers' Association said that such clauses are rare. Current discussions in the UK consider outlawing such clauses. In February 2011, the Irish Director of Corporate Enforcement Paul Appleby said that auditors "report surprisingly few types of company law offences to us", with the so called "big four" auditing firms reporting the least often to his office, at just 5% of all reports. In 2011, the House of Lords of United Kingdom completed an inquiry into the financial crisis, and called for an Office of Fair Trading investigation into the dominance of the Big Four. In September 2019, Bloomberg News reported that The Big Four controlled 95% of the FTSE 250 audit market by client numbers and 96% by market capitalization in August 2019, according to Adviser Rankings. In 2018, an Australian parliamentary committee was told that the heads of the Big Four firms have met regularly for dinner. The revelation was among issues which led to an inquiry by the Australian Competition & Consumer Commission into possible collusion in the selling of audit and other services. However, Ernst & Young told the inquiry that the dinners, which were held once or twice a year, were to discuss industry trends and issues of corporate culture such as inclusion and diversity. The January 2018 collapse of the UK construction and services company Carillion raised further questions about the Big Four, all of which had advised the company before its liquidation. On 13 February 2018, the Big Four were described by Member of Parliament (MP) and chair of the Work and Pensions Select Committee Frank Field as "feasting on what was soon to become a carcass" after collecting fees of £72m for Carillion work during the years leading up to its collapse. The final report of a Parliamentary inquiry into the collapse of Carillion, published on 16 May 2018, and on 9 October 2018, the CMA announced it had launched a detailed study. In July 2020, the UK Financial Reporting Council told the Big Four that they must submit plans by October 2020 to separate their audit and consultancy operations by 2024.