Кіріспе

Гонконг демократия және халық тұрмысы қауымдастығы (ADPL) – Гонконгтың демократияны қолдайтын әлеуметтік-либералдық саяси партиясы, негізінен Шам Шуй По ауданындағы халық мүдделерін қорғайды. 1986 жылдың 26 қазанында құрылған бұл қауымдастық 1980 жылдары Meeting Point және Гонконг істері қоғамымен бірге үш ірі демократиялық топтың бірі болды. ADPL 1991 жылғы демократиялық күштердің ірі бірігуінен сақталып, 1997 жылы Пекиннің бақылауындағы Уақытша заң шығару кеңесіндегі жалғыз демократиялық партия болып табылды. 1998 жылғы Заң шығару кеңесі сайлауында алғаш рет орынсыз қалды. Оның тәжірибелі бұрынғы төрағасы Фредерик Фунг 2016 жылғы Заң шығару кеңесі сайлауында жеңіліске ұшырағанға дейін ADPL атынан сайланған жалғыз депутат болды, сол сайлауда партия екінші рет заң шығарушы органнан шығарылды. Қазіргі таңда партияның 19 орындықтары бар, олардың көп бөлігі Шам Шуй По ауданында орналасқан.

Негізін қалау

ADPL 1986 жылғы 26 қазанда ағымдағы қалалық кеңесшілер, аудандық кеңес мүшелері, негізінен төрт халықтық ұйым мен мамандардан – Демократия және әділет қауымдастығы, Әлеуметтік зерттеулер қоғамы, Жаңа Гонконг қоғамы, Гонконг халқының қоғамдық тұрғын үй саясаты жөніндегі кеңесі, Септенрио академиясы және Шам Шуй По тұрғындарының тұрмысы жөніндегі алаңдаушылық тобы тарапынан саяси ұйым ретінде құрылды. Ұйымның алғашқы төрағасы Динг Лик Кю, ал төраға орынбасарлары Фредерик Фунг және Ли Уинг Тат болды.

Колониялық кезеңнің соңы

Бастапқыда АДПЛ сайлау реформасы талқылауларына қатысып, 1988 жылы заң шығарушы органды тікелей сайлауды қолдады. Ол «190-дықтар тобы» коалициясы ұсынған либералдық ұсыныстарды жақтады. АДПЛ демократияны қолдаған үш ірі топтың бірі болды және 1980-жылдары жергілікті және муниципалды сайлауларда стратегиялық одақтастары – «Meeting Point» және «Hong Kong Affairs Society» бірлестігімен жақсы нәтижелер көрсетті. Өркендеген шағында партияда 140 мүше, 28 аудандық кеңес мүшесі, бір заң шығарушы, 5 муниципалды кеңесші болды. 1990 жылы АДПЛ-дің басшыларының бірі, төрағаның орынбасары Ли Уингтат және Альберт Чан Гонконгтың Біріккен демократтарына қосылды, кейін ол Демократиялық партия болып қайта құрылды. АДПЛ өз ерекшелігін сақтап, Біріккен демократтар орта тапқа басымдық берген кезде, өзі халықтың мүддесін қорғайтынын айтты. Бірақ көптеген мүшелер жаңа партияға өткен соң, АДПЛ қатары 70 мүшеге, 15 аудандық кеңес мүшесіне және екі муниципалды кеңесшіге дейін азайды. 1991 жылы АДПЛ төрағасы Фредерик Фунг тікелей сайлауда Заң шығарушы кеңеске сайланып, басқа мүшелер муниципалды кеңестерге сайланғаннан кейін, АДПЛ 1992 жылы саяси ұйымнан саяси партияға айналды. Фунг сайланған 1991 жылғы Гонконг Заң шығарушы кеңесінің (LegCo) алғашқы тікелей сайлауында партия бір орын жеңіп алды. 1995 жылғы сайлауда партия төрт орынға ие болды. Сол кезде LegCo-дағы Бейжіңті жақтаушылар мен демократияны жақтаушылардың өкілдігі шамалы болғандықтан, АДПЛ-дің орташа ұстанымы ықпалды және даулы мәселелерде шешуші рөл атқарды. Уақытша Заң шығарушы кеңестің құрылуына қатысты АДПЛ бастапқыда қарсы болды, бірақ кейін уақытша органға қосылуға келісті. Бұл 16 мүшеден тұратын топтың Әлеуметтік-демократиялық фронт құруына себеп болды. АДПЛ ХКҚР құрылғаннан кейін бірден заң шығарушы органдағы жалғыз демократияны қолдайтын партияға айналып, уақытша органға төрт өкілін сақтап қалды. АДПЛ мүшелері сондай-ақ ХКҚР құруға арналған Дайындық комитетіне де қатысты.

1997 жылдан кейін

1998 жылғы Легко сайлауында АДПЛ барлық орындарын жоғалтты. 2000 жылғы сайлауда ұзақ жылдар бойы төрағалық еткен Фредерик Фунг АДПЛ үшін Легкодағы тікелей сайланған орынды қайта жеңіп алды. Аудандық деңгейде АДПЛ дәстүрлі түрде Шам Шуй По ауданында күшті қолдауға ие болды, 1990 жылдары басқа аудандық кеңестерде көптеген орындарды иеленді, бірақ 2000 жылдардың басында Шам Шуй Потан тыс жерлердегі ықпалын жоғалтты. Партияның орындары негізінен Шам Шуй Пода, одан кейін Яу Цим Монг және Коулун қалалық округтерінде, Коулун батысында орналасқан, Фредерик Фунг Легко орындығын қайта жеңіп алған жерде, сондай-ақ Вонг Тай Син және Туэн Мун аудандарында шоғырланды. 2007 жылғы аудандық кеңес сайлауындағы нашар көрсеткеннен кейін Фунг төрағалықтан кетіп, оның орнына Брюс Лю тағайындалды. АДПЛ аудандық кеңесте (екінші) функционалдық сайлау округтерінде бес орын құратын, аудандық кеңесшілер ұсынатын және барлық тіркелген сайлаушылармен сайланатын даулы сайлау реформасының пакетін қолдады. Пандемократтардың алдын ала сайлауында Фунг 2012 жылғы Бас атқарушы сайлауына қатысты, бірақ Демократиялық партияның Альберт Хо жеңіске жетті. Ол кейіннен 2012 жылғы Легко сайлауында жаңа округте қайта сайланды. Алайда, Там Квок Кю АДПЛ-дің бекінісі – Коулун батысында Фунгтың орнын иемдене алмады, бұл 1998 жылдан бергі партияның алғашқы жеңілісі болды. 2015 жылғы аудандық кеңес сайлауында АДПЛ 18 орын жеңіп алды, ал тәжірибелі Фредерик Фунг Лай Кок округінде Гонконгтың жақсаруы және дамуы үшін Демократиялық Альянстың (DAB) және Гонконг Кәсіподақтар Федерациясының (FTU) Чан Вин Яньға қарсы орынды жоғалтты. Бұрынғы партия мүшесі Эрик Вонг Чунг Ки де осы округке үміткер болды. 2016 жылдың 23 қаңтарында партияның бұрынғы вице-төрағасы Розанда Мок партияның бірінші әйел төрағасы болып сайланды.

Заңнамалық кеңестен шығарылып , бөлініп кетті

Фунг 2016 жылғы Заңнамалық кеңес сайлауында аудандық кеңеске (екінші) қатысу құқығынан айырылғаннан кейін Жаңа аумақтар батысында сайлау өткізді, ал оның партиялық әріптесі Там Квок Киу екінші рет Коулун батысында бақ сынады. Шам Шуи По ауданының жаңа кеңесшісі Кальвин Хо АДПЛ партиясынан аудандық кеңеске (екінші) сайлауға түсті. Фунг пен Там сайлауда жеңіліске ұшырады, ал Хо басқа демократиялық бағытталған кандидаттардың жеңіске жету мүмкіндігін арттыру үшін сайлау науқанынан бас тартты. Нәтижесінде ADPL партиясы екінші рет заң шығарушы органнан шығарылды. Розанда Мок сайлаудағы жеңілістен кейін отставкаға кетті. Желтоқсан айында партия жаңа төраға ретінде Сзе Так Лойды сайлады. 2016 жылдың соңына қарай ADPL партиясының алты аудандық кеңесшісі, оның ішінде Яу Цим Монг және Коулун қалалық аудандық кеңестерінің барлық мүшелері, 2018 жылғы наурыз айында Коулун батысындағы сайлауға партия ішіндегі алғашқы іріктеуге байланысты туған даулар салдарынан партиядан шықты. Фредерик Фунг осы іріктеуге қатысуды жоспарлаған болатын, бұл ADPL партиясында 12 аудандық кеңесшінің ғана қалуына әкелді. Алғашқы іріктеуге қатысуға ниеттенген Кальвин Хо кейіннен бас тартты. Партия Фунгты кандидат ретінде ұсыну туралы шешім қабылдағаннан кейін, бұрынғы төраға Розанда Мок 2017 жылдың маусым айында партиядан кетіп қалды. Бірінші кезеңде Ю Чунг Йимге жеңілгеннен кейін Фунг, егер прогрессивті демократтар оны қысым көрсету арқылы сайлаудан бас тартуға мәжбүрлесе, Ю-дың кандидатурасы жарамсыз деп танылған жағдайда, ол қосалқы кандидат болмайтынын мәлімдеді. 2018 жылдың 12 шілдесінде Фунг ADPL партиясынан кететінін жариялады, себебі партия қарашада Коулун батысындағы сайлауға Лау Сиу Лайды қолдауға ниеттенгенін естіген.

Ұлттық қауіпсіздік туралы заңнан кейінгі

Төраға Калвин Хо мен вице-төраға Сзе Так Лой 2021 жылы Ұлттық қауіпсіздік заңы бойынша бүлік қоздыруда айыпталды, содан кейін сот кепілдік бергеннен кейін, олар өз қызметтерінен кетті. Енг Юк ADPL-дің төрағасы міндетін атқарушысы болды. 2021 жылдың 15 қазанында, 2020 жылы Гонконгтың ұлттық қауіпсіздік заңы қабылданғаннан кейін демократиялық партиялар мен ұйымдарға қарсы күшті шаралар қолданылған кезде, ADPL мүшелеріне 2021 жылғы Гонконг заңнамалық сайлауына тіркеліп, қатысуға рұқсат берді. Брюс Лю тағы да сайлауға қатысуға ниет білдіргенімен, мүшелердің ешқайсысы тіркелмеді. Сайлаудағы барлық орталықшылдар мен демократтардың жеңілісі, сайлауға қатысудың төмен болуы Фредерик Фунгты қолдаған және демократияны жақтаған белсенділерді ашуландырып, Йенгті партия төрағасы міндетін атқарудан бас тартуға мәжбүр етті, ол жергілікті мәселелерге назар аудару ниетін айтты. Брюс Лю 2022 жылдың 16 сәуірінде жаңа төраға болып сайланды. ADPL сайлау жүйесі жаңадан реттелгеннен кейін 2023 жылғы аудандық кеңес сайлауында екі үміткерді тіркеу арқылы сайлауға қатысуды жоспарлады, бірақ үміткерлердің ешқайсысы "үш комитет" мүшелерінен ұсыныс алмады, олардың көп бөлігі Пекинге жақын партиялардан шықты. Брюс Лю ADPL "шөл кезеңіне" енгенін айтты, қазіргі аймақтық басқаруды Шэньчжэнь жүйесімен салыстырды.

Заң шығарушы кеңес сайлауы

Сайлау Халық дауысының саны Халық дауысының үлесі (%) Ұлттық кеңес орындары Федералдық кеңес орындары Сайлау комиссиясы орындары Барлық орындар +/− 1991 60 770 4,44 1 0 – 0 5-орын 1995 87 072 9,50 2 1 1 3 4-орын 1998 59 034 3,99 0 0 0 – – 2000 62 717 4,75 1 0 1 1 7-орын 2004 74 671 4,18 1 0 0 4-орын 2008 42 211 2,79 1 0 0 7-орын 2012 30 634 1,69 0 1 0 10-орын 2016 33 255 1,53 0 0 1 – 2021 Қатыспады 0 0 0 0 –
Ескерту: 1991 жылғы сайлауда әр сайлаушы екі дауыс берді.

Қалалық сайлау

Сайлау Халық дауысының саны Халық дауысының үлесі (%) Қалалық орын саны Аймақтық орын саны Сайланған орын санының жалпы саны 1989 21 243 9.99 1991 21 033 5.37 1995 38 918 6.98

Аудандық кеңес сайлауы

Сайлау Халық дауысының саны Халық дауысының үлесі Жалпы сайланған орындар +/− 1988 65,338 10.25 13 1991 27,979 5.26 3 1994 47,740 6.95 12 1999 38,119 4.70 1 2003 53,264 5.07 4 2007 52,386 4.60 7 2011 45,453 3.85 1 2015 55,275 3.82 2 2019 77,099 2.63 7 2023 Қатыспаған 6