Кіріспе
Гонконг саясаткері Жаспер Цанг Йок Синг (t=曾鈺成; 17 мамыр 1947 жылы туған) – Гонконг саясаткері. Ол 1992 жылдан 2003 жылға дейін ең ірі Пекинге жақын партия – Гонконгтың жақсаруы мен дамуы үшін демократиялық одақтың (DAB) негізін қалаушы мүшесі және 2008 жылдан 2016 жылға дейін Заң шығару кеңесінің 2-ші төрағасы болды. Гонконг университетін бітірген Цанг солшыл Пюи Кью орта мектебінде оқытумен айналысып, 1980 жылдары саясатқа қадам баспас бұрын оның директоры болды. 1992 жылы Гонконгты жақсарту үшін демократиялық альянсты құрды және алғаш рет 1995 жылғы Заң шығару кеңесі сайлауына қатысты, бірақ жеңіліске ұшырады. 1998 жылы Гонконгтың тапсырылуынан кейін өткен алғашқы Заң шығару кеңесі сайлауында Коулун-Уэсттен сайланды. Сондай-ақ, ол 2002 жылдан 2008 жылға дейін Атқарушы кеңестің мүшесі болды. 2008 жылы Заң шығару кеңесінің төрағасы болды. Оның салыстырмалы түрде әділ және келісімге келуге дайын төрағалық ету стилі және Пекинге жақын лагерьдегі салыстырмалы түрде либералды бейнесінің арқасында ол 2016 жылы Заң шығару кеңесінен зейнеткерлікке шыққанға дейін жоғары танымалдылыққа ие болды. Ол 2012 және 2017 жылдарғы бас атқарушы сайлауына қатысуға ниет білдірді, бірақ соңында қатыспады.
Jasper Tsang Yok sing (t=曾鈺成; born 17 May 1947) is a Hong Kong politician. He is the founding member of the largest pro Beijing party the Democratic Alliance for the Betterment and Progress of Hong Kong (DAB) from 1992 to 2003 and the 2nd President of the Legislative Council from 2008 to 2016. Graduated from the University of Hong Kong, Tsang chose to teach in the leftist Pui Kiu Middle School and became its principal before he stepped into politics in the 1980s. In 1992 he founded the Democratic Alliance for the Betterment of Hong Kong and first contested in the 1995 Legislative Council election in which he lost the race. He was elected in Kowloon West in the first Legislative Council election after the handover of Hong Kong in 1998. He was also the member of the Executive Council from 2002 to 2008. He became the President of the Legislative Council in 2008. Due to his relatively fair and accommodating presiding styles and his relatively liberal image within the pro Beijing camp, he enjoyed high popularity within his last years before his retirement from the Legislative Council in 2016. He also expressed interest in running in the 2012 and 2017 Chief Executive elections but did not stand eventually.
Ерте өмір және білім
Цанг 1947 жылғы 17 мамырда Қытайдың Гуанчжоу қаласында дүниеге келген. Цанның әкесі Цан Чиукан колониядағы Пекинге жақын бизнес ұйымы – Қытайдың жалпы сауда палатасында кеңсе қызметкері болған. Ол екі жасында Гонконгқа көшіп келіп, Сай Ванның Академиялық террасасында өсті. Цанг бастауыш және орта білімін Гонконг Англикан шіркеуі басқаратын Сент-Пол колледжінде алды. Гонконг университетінде математиканы оқып, үздік дипломмен бітірді. Цанның патриоттық сезімдері мен марксизмге деген қызығушылығы әкесі күнде жұмыстан үйге әкелетін солшыл "Вэнь Вэй По" газетін оқығанда қалыптасты, сондай-ақ 1950 жылдары АҚШ-тан Қытайға оралған көрнекті ғалым Цян Сюэсенге құрметпен қарады. 1966 жылы анасымен бірге Гуанчжоуға қайтып, ондағы социалистік өмірге қатты әсерленді. Ол өзін марксист деп жариялап, Карл Маркс пен Мао Цзэдунның еңбектерін Гонконг университетінің көптеген студенттері отаршылдық билікті қолдап, Қытай Коммунистік партиясына (ҚКП) негативті көзқарас білдірген кезде, ойдас сыныптастарымен бірге оқыды.
1967 жылғы тәртіпсіздіктер мен оқыту өмірі
Ол 1967 жылы сәуірде Гонконгтағы жасанды гүлдер зауытындағы өндірістік даудан кейін «Вэн Вэй По» газеті арқылы солшыл одақтарға қаржылай көмек көрсету үшін бірнеше университет студенттеріне қосылды, бұл кейін ірі көлемдегі тәртіпсіздіктерге ұласты. Ол Орталықтағы демонстрацияларға қатысып, «New HKU» атты студенттік журнал құрды. Бұл журнал Гонконг университеті студенттер одағының ресми басылымы – тәртіпсіздіктерді сынаған «The Undergrad» газетіне қарсы насихат жүргізуді мақсат етті. 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтар мен қырғын кезінде Цан Пюи Кю орта мектебінің оқушылары мен ұстаздарынан Тяньаньмэнь студенттеріне және демократиялық Қытай идеясын қолдауға шақырды. 4 маусымдағы қырғыннан кейін ол журналистерге «зор қайғыға батқанын және өте қынжылғанын» айтты. Бірақ ол және басқа солшылдар жақын арада оқиғаға қатысты өз позицияларын қайталады және Пекиннің бұйрығымен кері қайтарылды.
DAB төрағасы
1991 жылы Тяньаньмэн оқиғасынан кейін демократиялық көзқарастар күшейгенде, Біріккен демократтар партиясының кандидаттары Заңнамалық кеңеске алғашқы тікелей сайлауда дәстүрлі солшыл кандидаттарды жеңіп, осы оқиғаға байланысты туған демократиялық сезімдерге жауап ретінде, Цанг және басқа солшылдар Гонконг және Макао істері жөніндегі басқарма директоры Лу Пиннің шақыруымен Гонконгтың жақсаруы үшін Демократиялық альянсын құрды. Цанг партияның алғашқы төрағасы болды. Одан кейін ол Гонконгты құруға дайындық комитетіне тағайындалды. 1995 жылғы Заңнамалық кеңес сайлауында ол Коулун орталық сайлау округінен бақ сынады, бірақ демократия және халықтың өмірі үшін демократиялық қауымдастықтан (ADPL) Лю Синг Ли атты, одан беймәлім кандидаттан жеңілді. Ол 16 мың дауыс жинады, бұл дауыс берушілердің жалпы санының 43 пайызын құрады. Содан кейін ол 1996 жылы Пекиннің бақылауындағы таңдау комитеті арқылы Уақытша заңнамалық кеңеске сайланды. Цанг 1998 жылы өткен сайлауда алғаш рет Коулун батыс сайлау округінен Заңнамалық кеңеске тікелей сайланды. 2002 жылы бас атқарушы Тун Чхе Хва оны Атқарушы кеңеске тағайындады. 2002 жылы Арнайы әкімшілік аймағының бес жылдығына орай, ол үкіметтен Алтын Баухиния жұлдызымен (GBS) марапатталды. Тун әкімшілігінің серігі ретінде ДАБ үкіметтің танымал еместігінен сынға ұшырады. Гонконгтағы ұлттық қауіпсіздік заң жобасын қабылдау туралы дау кезінде Цанг партиясының үкіметтің заңнамалық бастамаларын қолдауына байланысты сынға ілікті. 2003 жылғы 1 шілдедегі наразылықтардан және 2003 жылғы аудандық кеңес сайлауында партиясының көңіл көншітпейтін нәтижелерінен кейін ол 2003 жылдың желтоқсанында партия төрағалығынан кетті.
Заң шығарушы Кеңестің төрағасы
Ол Коулун батысындағы мандатын тастап, 2008 жылғы Заң шығарушы кеңес сайлауында Гонконг аралында бақ сынады. Сайлаудан кейін ол зейнеткерлікке шыққан Рита Фанның орнына Заң шығарушы кеңестің төрағасы болып сайланды. Ол Қытай Коммунистік партиясының мүшесі деп жиі айтылады, себебі тікелей сұрақ қойылғанда ол: "ДАБ құрылғаннан бері маған көп рет Коммунистік партияға қатысыңыз ба деген сұрақ қойылды. Шынымды айтсам, мен бұл сұраққа ешқашан жауап берген емеспін. Себебі Гонконг халқының Коммунистік партияға деген көзқарасы өте теріс" деді. Төраға болып сайланғаннан кейін ол Атқарушы кеңестен кетті. Цанның Заң шығарушы кеңес отырыстарын жүргізу тәсілі сынға ұшырады, осыдан кейін наразылық білдіріп, кеңес залдан шығып кеткендер де болды. Дегенмен, ол көбінесе әділ және ұстамды болып есептелді, Пекинге қолдау білдіретін және пан-демократиялық мүшелермен жақсы қарым-қатынаста болды. Заң шығарушы кеңестің төрағасы ретіндегі қызметі кезінде ол бастапқыдағы Пекинге адал болған бейнесін жұмсартты және демократиялық идеяларды қолдаушыларға көбірек жақындады. 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтар туралы ол "студенттерді басу, әрине, дұрыс емес" деп мәлімдеді. 2012 жылғы Бас атқарушы сайлауы алдында ол жалпы сайлау құқығы сияқты мәселелерде либералды көзқарастарымен көзге түсті және бастапқыда өзін үміткер ретінде ұсынуға ниет білдірді, бірақ кейіннен бас тартты. 2015 жылғы Гонконг сайлау реформасы бойынша заңнамалық дауыс беруде Пекинге жақтас заң шығарушылардың наразылық білдіріп, залдан шығып кетуіне байланысты Oriental Daily газеті Цанның WhatsApp тобында Пекинге жақтас заң шығарушымен дауыс беру стратегиясын талқылағандығы және заң шығарушыларға сайлау реформасы талқылана бастағанға дейін сөздерін кейінге шегуді ұсынғандығы туралы ақпараттарды жариялады. Пан-демократтар Цанның бейтараптығына күмән келтірді, бұл мәтіндік хабарламалар оның үкімет одақтастарымен тығыз байланыста екенін және оларға қарсы сенімсіздік дауысын беруді жоспарлап отырғанын көрсететін "нақты дәлел" деп сапты. Ол заң шығарушылардан кешірім сұрады, бірақ отставкаға кетпеді. Гонконг университетінің қоғамдық пікірді зерттеу орталығы жүргізген жылдық сауалнамалар бойынша Цан 2004-2016 жылдар аралығындағы соңғы 13 жыл бойы "Гонконгтың ең танымал заң шығарушысы" деп танылды. 2016 жылы оның қолдау деңгейі 63,1 пайызды құрады, ал Регина Ип 49,6 пайызбен, Алан Леонг 48,2 пайызбен және Старри Ли 45,6 пайызбен одан кейін келді. 2015 жылдың 1 шілдесінде Цан мемлекеттік қызметі үшін, әсіресе Заң шығарушы кеңестің төрағасы ретіндегі еңбегі үшін, БАӘ-нің ең жоғары наградасы – "Ұлы Баухиния" медалімен марапатталды.
Заң шығарушы кеңестен кейін
2016 жылдың шілдесінде Заң шығарушы кеңестегі мансабының аяқталғанын жариялағаннан кейін, Цанг 2012 жылғы сайлау үдерісінде ойын-сарқылым жасағандай, 2017 жылғы Бас атқарушы сайлауына қатысуға дайын екенін мәлімдеді. Ол "шынайы таңдау ұсыну" мақсатымен екінші мерзімге үміткер болуы күтілетін Леун Чун Инге қарсы тұратынын айтты. Бірақ екі-үш ай өткен соң, Пекин үкіметі оған жеке түрде бұл үдеріске қатыспауды ұсынды, ол кейіннен осы туралы айтты. Сондықтан ол Бас атқарушы лауазымына үміткерліктен бас тартты, бұл лауазымның "қолайлы емес" екенін, және ол "екі басшыға" – Гонконг қоғамына және Пекинге қызмет етуді талап ететінін қосты.
Отбасылық және жеке өмірі
2009 жылы Цанг Нг Карманға үйленді. Бұрын ол Йонг Сунь-иемен үйленген болатын. 2017 жылдың ақпан айында Цангтың қанағаттандырмайтын жүрек жағдайы бар екені белгілі болды және оған ангиопластика жасалды. Осыдан кейін сөйлегенде ол: "Мен өлімге жуықтап кеттім" деді.