Кіріспе

Уильям Нельсон (18 желтоқсан 1948 жылы туған) – ағылшын әншісі, гитарист, ән жазушы, продюсер, суретші, бейне-суретші, жазушы және тәжірибелік музыкант. Ол 1972 жылы құрған Be Bop Deluxe рок-тобының бас әншісі, вокалисі және гитарисі ретінде көзге түсті. Нельсон "жетпісінші жылдардағы арт-рок қозғалысының ең бағаланбаған гитаристерінің бірі" деп аталады. 2015 жылы ол Progressive Music Awards жүлдесінде "Visionary" (көреген) сыйлығымен марапатталды.

Жеке өмір

Нельсон Йоркширдің Батыс Райдингіндегі Уэйкфилд қаласында Жан мен Уолтер Нельсон отбасында дүниеге келді. Оның әкесі альт-саксофонда ойнайтын, ал анасы биші болған. Биллдің екінші әйелі Яннан Эльль (1981 жылы туған) және Эллиот та бар. Эльль мен Эллиот 1990 жылдардың соңынан 2014 жылға дейін өздерінің "Honeytone Cody" тобында өнер көрсеткен. 1995 жылдың сәуір айы шамасында Нельсон бұрын Yellow Magic Orchestra тобының барабаншысы Юкихиро Такахасиге үйленген Эмикоға үйленді.

1970 жылдар

Нельсон Уэйкфилд өнер колледжінде білім алды, онда ақын және кинорежиссер Жан Коктоның туындыларына қызығушылық танытты. Осы кезеңде ол музыкант ретінде де дамыды, ал негізгі гитаралық ықпалы Дуэйн Эдди болды. Оның алғашқы жазбасы – Брайан Калверт, Крис Кумбс, Тед Хепворт, Майк Левон және Брайан Уилсон қатысқан «A Austr: Musics from Holyground» альбомына енгізген шағын үлесі. Левон 1970 жылы Левонның Holyground Records лейблінде жарық көрген осы альбомды жазды және өндірді. Содан кейін Нельсон 1971 жылы шыққан «Астральдық навигациядағы жарық жылдары» фильмінде елеулі рөлге ие болды. Бір тректе, Кумбстың стилофондық рифіне сүйенген Левон «Yesterday» әнінде Нельсонның жетекші гитарасын эсид-рок стилінде жазды. Осы трек Джон Пилдің эфирінде Нельсонға алғашқы мүмкіндік берді. Осы уақытта өзінің продюсері Джон Леккимен бірге Нельсон Skids тобы үшін өндіріс жұмыстарын (және Нельсон жағдайында – сессиялық клавиатураларды) жасады, ал олардың гитарисі Стюарт Адамсон Нельсонның музыкалық шеберлігіне жоғары баға берді. Осыдан кейін олардың арасында жемісті достық қарым-қатынас орнады. Вокалист Ричард Джобсон «Invisibility Exhibition» турнесінде поэзия оқып, қолдау көрсетті. Адамсонның 2001 жылы қайтыс болғаннан кейін Нельсон досының естелігіне арнап «For Stuart» атты шығарма жазды, ол 2003 жылы шыққан «The Romance of Sustain Volume One: Painting With Guitars» альбомында орын алды. Бұл лейблдегі алғашқы шығарылым «Phonogram» компаниясын 1981 жылы «Quit Dreaming And Get on the Beam» альбомын «Mercury Records» лейблінде Билл Нельсонның альбомы ретінде шығару үшін Коктоның қалған тректерін сатып алуға ықпал етті. Бұл шығарылымға Нельсонның үйінде жеке жазған эксперименталды, амбиенттік инструменталдардан тұратын «Sounding The Ritual Echo (Atmospheres for Dreaming)» бонус дискісі де енді. Келесі «Mercury» шығарылымдарының бірі – «The Love That Whirls», оған Нельсонның Йоркшир актерлерінің Жан Коктоның 1946 жылғы «La Belle et la Bête / Beauty and the Beast» фильмінің сахналық қойылымына жазған саундтрегінің бонус дискісі қосылды. Нельсон бұрыннан музыкалық үлес қосқан (және оны Коктода «Das Kabinet» деген атпен шығарған) сол компанияның Роберт Виненің 1920 жылғы үнсіз фильмінің классикалық туындысы «The Cabinet of Dr. Caligari»-нің ұқсас бейімделуіне де қатысты. Онжылдық бойы Нельсон Коктода көптеген синглдер мен LP-лер шығарды, олардың көп бөлігі өзінің туындылары болды, сонымен қатар басқа да орындаушылардың синглдері, атап айтқанда «Еуропадағы соңғы адам», «A Flock of Seagulls», «The Revox Cadets», Ричард Джобсон, «Q (16)», «Fiat Lux», «Адам секіру» және Юкихиро Такахаси. Нельсонның өзі шығарған Коктоның амбициялық шығарылымдарының бірі – эксперименталды электронды музыкадан тұратын төрт LP жинағы «Trial by Intimacy (The Book of Splendours)» болды, ал кейінірек шыққан «Chance Encounters in the Garden of Lights» амбиенттік екі LP жинағы Нельсонның гностикалық сенімдерімен байланысты болды. 1989 жылы ол 4 CD жинағын «Demonstrations of Affection» шығарды. 1983 жылы шыққан «Warriors» альбомын өндіру үшін ол ағылшын жаңа толқынының өкілі Гари Нуманды шақырды, ал Нуман Билл Нельсонды «өзінің ең жақсы гитарашысы» деп атады. Алайда, екі музыкант жұмыс қарым-қатынасын сақтап қалмады, соңында Нельсон альбомдағы өндіріс рөлі үшін авторлық құқыққа ие болмады. Нельсон Дэвид Сильвианның 1986 жылғы «Gone to Earth» альбомының бірнеше тректеріне де үлес қосты. Нельсонға «Channel 4» телеарнасы 1987 жылғы «Brond» теледрамасы үшін музыка жазуды тапсырды. 1980 жылдары «CBS Records» компаниясының «Portrait» тармағымен жасалған келісімшарт сәтсіз аяқталды, нәтижесінде «Getting the Holy Ghost Across» (АҚШ атауы: «On a Blue Wing») альбомынан әрі қарай тректер Ұлыбританияның шағын LP «Living for the Spangled Moment» альбомында жарық көрді. 1980 жылдардың соңында Нельсон «Enigma Records» компаниясымен келісімшарт жасады, ол оның барлық Кокто каталогын қайта шығарғаннан кейін көп ұзамай жұмысын тоқтатты. Онжылдық аяқталғанда Нельсон жеке өмірінде бірқатар қиындықтарға тап болды, соның ішінде ажырасу, салық мәселелері және оның каталогтық құқықтарына қатысты менеджерімен болған қарым-қатынастың ушығуы. Бір альбомның, шығарылмаған «Simplex» альбомының жағдайында, Нельсон менеджерінің Нельсонның рұқсатысыз немесе білместен пошта арқылы көшірмелерін сатқанын анықтады; Нельсон бұл сатудан ешқандай авторлық төлем алмағанын мәлімдеді.

1990 жылдар

1992 жылы Нельсон Virgin лейблінде Blue Moons and Laughing Guitars альбомын шығарды, ол төрт гитарист пен екі барабаншыдан тұратын жобалық топтың демо жазбаларынан құралған болатын, бірақ ол топ құрылмады. "Мен құлыпталған есіктердің артында осылай жұмыс істеймін", - деп жазды ол обложкаға, осыдан кейін үйде жазылған көптеген жұмыстарын, соның ішінде My Secret Studio (4 CD + 2 CD) және Noise Candy (6 CD) жариялады. Сол жылы Нельсон Роджер Ино мен Кейт Сент-Джонмен продюсер ретінде (Роджер Иномен бірге) дуэттің The Familiar альбомында жұмыс істеді, онда Нельсон гитара мен басқа да аспаптарда ойнады. Бұл тәжірибе Еноның, Нельсонның және Сент-Джонның «Channel Light Vessel» атты «амбиент супертобына» қатысуының бастауын берді, сонымен қатар Ларааджи мен Майуми Тачибана да қатысты. Бұл оқиға Нельсонды Voiceprint Records таныстырды, оның еншілес лейблдері All Saints және Resurgence болды, олар келесі бірнеше жылда CLV және Нельсонның жазбаларын шығарды. 1995 жылы Нельсон екі өте әртүрлі альбом шығарды. Crimsworth (Flowers, Stones, Fountains And Flames) – көркем инсталляцияға дыбыстық фон болған атмосфералық туынды. "Практически Wired, немесе қалай Guitarboy болдым!" – бұл Нельсонның соңғы он бес жылда қол тигізбеген гитаралық аспаптық музыкаға оралуы болды. 1996 жылы Нельсон After The Satellite Sings альбомындағы дыбысын барабан мен баспен толықтырды, бұл Дэвид Боуидің Earthling альбомына үлкен әсер еткені үшін Боуидің сол кездегі гитарисі Ривс Габриелс мойындады. 1996 жылы Нельсонның бұрынғы менеджерімен болған дау сот арқылы шешілді, бұл Нельсонға өзінің көптеген ескі жазбаларын қайтаруға мүмкіндік берді. Бұл тәжірибе оған ұнады, сондықтан ол болашақта осындай іс-шараларға тікелей музыкалық өнер көрсетулер, жаңа материалдан тұратын арнайы дискілер және басқа да қажетті нәрселерді ұсынуға уәде берді. «Нельсоника» келесі он жылға жуық уақыт бойы оның күнтізбесінде жыл сайынғы шара болып қалыптасты. 2002 жылғы «Nelsonica 02» конгресіне келгендер «Astral Motel» атты алғашқы CD-дискісін алды. Honeytone Cody бір жиынтық орындады, Нельсон мен оның інісі Ян екінші жиынтықты орындады, ал Нельсонның жаңадан құрылған жеті адамнан тұратын «The Lost Satellites» тобы үшінші жиынтықты орындады. Бұл үлкен жетістікке айналды және жыл сайынғы дәстүр пайда болды. 2003 жылы тағы үш альбом шықты: The Romance of Sustain Volume One: Painting With Guitars, Plaything және екінші «Nelsonica» CD-сі – Luxury Lodge. Содан бері Нельсон жылына орта есеппен төрт альбом шығарады, көбінесе олар тез таусылып қалатын шағын тиражбен шығарылады. Ол бұл жұмысты өзінің жеке брендтік лейблдері арқылы жүзеге асырды: «Almost Opaque», содан кейін «Nelsonica» шығарылымдары үшін «Discs of Ancient Odeon»; «Universal Twang», содан кейін басқалары үшін «Sonoluxe». (Нельсонның «Sonic Masonic» лейблі тек бір шығарылым үшін, 2004 жылғы «Satellite Songs» үшін ғана қолданылды). Нельсонның өзіндік шығаруына «Sound on Sound» журналының қаржылық қолдауы мүмкіндік берді, оның веб-сайтында оның онлайн-дүкені орналасқан және ол «Red Noise» тобының «Sound on Sound» альбомының атымен аталған. 2004 жылы журнал Нельсонның «Bill Nelson and the Lost Satellites» тобының Ұлыбритания бойынша «The Be Bop Deluxe And Beyond Tour» атты гастрольдік сапарына ақша бөлді. Онжылдықтың қалған альбомдарының көпшілігі электрогитараға бағытталған және вокалсыз болды. «And We Fell into A Dream» альбомында алдын ала жазылған тректерге қарсы импровизация маңызды рөл атқарды, ал «Theatre of Falling Leaves» альбомы бас гитарадан бас тартып, клавишатураға басымдық берді. Онжылдық «Golden Melodies of Tomorrow» альбомында Нельсонның ән шырқауымен, «Fancy Planets» альбомында көбірек таныс рок және балладалық вокалдармен, ал «The Dream Transmission Pavilion» альбомында романтикалық әндер жазумен аяқталды. Онжылдықтың бірінші жартысында Нельсон 1999–2003 жылдар аралығындағы онлайн күнделіктерін «hyperdreamer-дің күнделігі» деген атпен жариялады. 2005–2006 жылдардағы жазбаларды қамтитын екінші том 2015 жылы жарық көрді. Оның соңғы он жылдық күнделігі бүгінгі күнге дейін оның ресми веб-сайтында сақталған. Ол сондай-ақ биограф Пол Саттон Ривске кітап үшін кең сұхбат берді, бірақ баспагер Шон Боди қайтыс болғаннан кейін оның жарық көруі екі жылға тоқтап қалды. «Music in Dreamland Bill Nelson & Be Bop Deluxe» кітабы ақыры 2008 жылы жарық көрді. Онжылдықтың екінші жартысында Нельсонның тікелей өнер көрсетулері (көбінесе «Nelsonica» іс-шараларында) жеке жұмыстан басқа екі топты қамтыды. Олардың бірі – импровизациялық үш құрамды «Orchestra Futura», құрамында Нельсон, Дейв Стюрт (бас) және Тео Трэвис (әртүрлі үрмелі аспаптар, латунь). (Стюрт пен Трэвис дуэті «Cipher» ретінде бірге ойнады). Екіншісі – көбірек дәстүрлі рок-бағытталған, жеті адамнан тұратын «Bill Nelson and the Gentlemen Rocketeers» (қайтадан Стюрт пен Трэвис қатысты), олар Нельсон/Be Bop Deluxe тобының кең каталогынан әндер орындады. 2006 жылы «Universal Music (UK)» үш «Mercury» альбомын қайта шығарды: «Quit Dreaming and Get on the Beam», «The Love that Whirls» және «Chimera» альбомдары қайта жазылып, бонус тректерімен бірге шығарылды. «Sonoluxe» «CBS» альбомын «Getting the Holy Ghost Across / On a Blue Wing» барлық түпнұсқа тректерімен, соның ішінде «Living for the Spangled Moment» альбомынан алынған тректермен қайта шығарды.

2010 жылдар

2010 жылы Нельсон өзінің өмірбаянының бірінші бөлігін жариялады. 2011 жылдың наурыз айында, жақындағы концерттердің атмосферасын DVD арқылы сақтап, ұрпаққа жеткізу ниетімен, Билл Нельсон мен Gentlemen Rocketeers Лондонның Metropolis Studios студиясында Нельсоннің мансабын қамтитын әндерден концерт орындады, бұл концерт студия ішіндегі камералармен тікелей эфирде түсірілді. Нәтижесіндегі дыбыс жазбасынан қанағаттанбаған Нельсон оны өз қаражаты есебінен қайта жазды. Нельсоннің қайта жазған нұсқасын пайдаланып, ITV Studios Home Entertainment оқиғаның DVD-ін шығарды. Бұл алғашқы таралым тез сатылып кетті. Жазбаның теледидарда көрсетілуі уәделенгенімен, ол Ұлыбританияны қоспағанда, тек бірнеше таңдалған елдерде ғана іске асты. Видео және аудио жазба кейіннен CD және LP сияқты басқа форматтарда қайта шығарылды. Дегенмен, осы жазбаларға құқықтарын бергендіктен, Нельсон бұл шығарылымдардан ешқандай табыс таппады. 2011 жылы Cherry Red Records компаниясының еншілес фирмасы Esoteric Recordings 1981 және 2002 жылдар аралығындағы Нельсоннің көптеген альбомдарының каталогын қайта шығаруды бастады. Бұл 8 CD жинағы The Practice of Everyday Life 40 жылдық жазбаларды қамтыды. Басқа да маңызды қайта шығарылымдар – 4 CD-ден тұратын The Book of Splendours және 6 CD-ден тұратын Noise Candy. Эзотерикалық келісімге құқықтарды сатып алу кірмеді, сондықтан Нельсон осы қайта шығарылымдар үшін лайықты төлемақы алды. 2013 жылы Нельсон 2002 жылдан бастап баспадан шыққан CD-нің каталогын Bandcamp платформасы арқылы цифрлық жүктеу түрінде шығара бастады. Осы платформада ол 2014 жылы үш томдық жинақ The Dreamer's Companion және 2016 жылдан бастап Special Metal альбомын шығарды. Соңғы жылдары көптеген жеке шығарылымдарынан басқа, Нельсон киноға саундтректер жазып, басқа суретшілермен бірлесіп жұмыс істеді. 2010 жылы ол АҚШ теледокументалды фильмі American Stamps үшін Picture Post саундтрегін шығарды, ал 2014 жылы Ұлыбританиялық режиссер Дейзи Асквиттің велосипед туралы құрметін білдіретін Velorama фильміне (2014 жылғы Тур де Франс велосипед жарысы Йоркширден өтті) Pedalscope саундтрегін шығарды. 2012 жылы Нельсон комикстің суретшісі Мэтт Ховартпен бірлескен ұзақ мерзімді жобасы "The Last of the Neon Cynics" жобасын аяқтады: Ховарт комиксті (PDF файлы) ұсынды, ал Нельсон оған саундтрек жазды. 2014 жылы ол гитарист Ривз Габриелспен (ол Дэвид Боуи және The Cure-мен де жұмыс істеген) бірлесіп Fantastic Guitars альбомын жасады. 2014 жылы Нельсон оң құлағының есту қабілетін толық жоғалтты. Бұл оның тікелей ойнау жоспарларын (соның ішінде тікелей ойнауға негізделген Nelsonica іс-шараларын) тоқтатты. Дегенмен, ол мүгедектігіне қарамастан, музыка жазып, шығаруын жалғастырды. Бұл жағдайға алғашқы рет тап болған альбомы Quiet Bells болды. Нельсонның альбом мұқабасында жазғанынша, "осы мәселеге баяу бейімделу үшін, мен негізінен гитарадан тұратын, нео-минималистік, амбиент стильдегі аспаптық пьесалар жинағынан тұратын альбом жасауға шешім қабылдадым". 2014 жылы Нельсон Уэйкфилд қалалық кеңесінен қала даңқының аллеясында Голливуд стиліндегі жұлдызбен марапатталды. Ол сондай-ақ Eastwood компаниясы үшін өте шектеулі "Astroluxe Custom Ltd" гитарасын жасады. 2016 жылы, өзінің тұңғыш альбомын жазғанына 46 жыл өткен соң, Нельсон "New Northern Dream" атты жалғасын шығарды.