Кіріспе

Геометриядағы мәселе

Геометрияда, шеңберді n қабырғалы ішкі көпбұрыш арқылы аудандарға бөлу мәселесі, оның қабырғалары мен диагональдарымен құрылған аудандар санын барынша арттыру мақсатында, кейде Мозердің шеңбер мәселесі деп аталады, индуктивті әдіспен шешіледі. Ең көп мүмкін болатын аймақтар саны, 1=rG =, 1, 2, 4, 8, 16, 31, 57, 99, 163, 256 тізбегін құрайды. Алғашқы бес мүше 1=2n − 1 геометриялық прогрессиясына сәйкес келсе де, n=6 болғанда бұл үлгі бұзылады, бұл тек бірнеше байқауға сүйене отырып жалпылаудың қаупін көрсетеді.

Лемма

Егер шеңберде n нүкте болса және тағы бір нүкте қосылса, жаңа нүктеден бұрынғы нүктелерге n сызық жүргізуге болады. Екі жағдай мүмкін. Бірінші жағдайда (а) жаңа сызық екі немесе одан көп ескі сызықтардың (бұрынғы нүктелер арасындағы) қиылысқан нүктесі арқылы өтеді. Екінші жағдайда (b) жаңа сызық әрбір ескі сызықты әртүрлі нүктеде қиып өтеді. Келесі фактіні білу пайдалы. Лемма. Жаңа А нүктесін осылай таңдауға болады, әр жаңа сызық үшін b жағдайы орын алады. Дәлелдеме. А жағдайы үшін үш нүкте бір түзудің бойында болуы керек: жаңа А нүктесі, сызық жүргізілген бұрынғы О нүктесі және екі ескі сызықтың қиылысқан нүктесі I. n ескі О нүктесі бар, демек ескі сызықтардың екеуі қиылысатын I нүктелерінің саны шекті. Әр О және I үшін OI сызығы О нүктесінен басқа шеңберді бір нүктеде кесіп өтеді. Шеңберде шексіз көп нүктелер болғандықтан, онда OI сызықтарының ешқайсысында да жатпайтын А нүктесі табылады. Осы А нүктесі үшін және барлық ескі О нүктелері үшін b жағдайы орындалады. Бұл лемма мынаны білдіреді: егер АО сызығын k сызық кесіп өтсе, олардың әрқайсысы АО сызығын әртүрлі нүктеде кесіп өтеді және АО сызығы k + 1 жаңа аймаққа бөледі.

Математикалық бильярдтың шеңбер ішіндегі қолданылуы

Дөңгелек ішіндегі күш әсері жоқ бөлшектің қозғалысын қарастыра отырып, Д. Жауд көрсеткендей, дөңгелек шекарасындағы нақты шағылысу бұрыштары үшін байланысты аудандарды бөлу тізбегі арифметикалық прогрессиямен беріледі.