Либералдық феминизм: Саяси және құқықтық реформалар арқылы гендерлік теңдікке ұмтылыс

Кіріспе

Либералды демократиядағы саяси және құқықтық реформалар арқылы гендерлік теңдікке ұмтылатын қозғалыстар. Либералды феминизм, сондай-ақ бағытталған феминизм деп те аталады, феминизмнің негізгі саласы болып табылады. Ол көбінесе мәдени тұрғыдан прогрессивті және экономикалық жағынан орташылдан оңға қарай бағаланады. Феминистік ойдың "Үш үлкен" мектебінің ең көнесі ретінде либералды феминизм қоғамдық өмірге, әсіресе заңдарға, саяси институттарға, білім беруге және еңбек өміріне ерекше мән береді және тең құқықтық және саяси құқықтардың жоқ болуын теңдікке кедергі жасайтын басты фактор деп санайды. Сондықтан либералды феминистер әйелдерді саяси ағымға енгізу үшін жұмыс істеді. Либералды феминизм инклюзивті және әлеуметтік прогрессивті болып табылады, сонымен қатар либералды демократиялық қоғамдардағы билік институттарын қолдайды және центризм мен реформашылдықпен байланысты. Либералды феминизмді қазіргі әлеуметтік құрылыммен келіспейтін ақ нәсілді орта таптың әйелдері жиі қабылдайды. Либералды феминизмнің кейбір заманауи түрлері неолибералды феминизм деп сипатталған. Либералды феминизм либералды интернационализммен тығыз байланысты. Көптеген елдерде, әсіресе Батыста, сондай-ақ дамушы елдердегі бірқатар зайырлы мемлекеттерде либералды феминизм мемлекеттік феминизм тұжырымдамасымен байланысты, ал либералды феминизм үкіметпен конструктивті ынтымақтастыққа және реформаларды жүзеге асыру үшін парламенттік және заңнамалық процестерге қатысуға баса назар аударады. Либералды феминизм социалистік/марксистік феминизм мен радикалды феминизмнен өзгеше: олардан айырмашылығы, либералды феминизм революция немесе қоғамды радикалды түрде өзгертудің орнына либералды демократия негізінде біртіндеп әлеуметтік прогресс пен теңдікке ұмтылады. Либералды феминизм және бағытталған феминизм – өте кең ұғымдар, олар радикалды немесе революциялық социалистік/марксистік емес, барлық феминизмді қамтиды және оның орнына либералды демократиялық шеңберде саяси, құқықтық және әлеуметтік реформалар арқылы теңдікке ұмтылады. Сондықтан либералды феминистер демократиялық спектрдегі сол ортадан оң ортаға дейінгі әртүрлі феминистік сенімдер мен саяси идеологияларды қабылдауы мүмкін. Прагматикалық бағытымен либералды феминистер әйелдер мен ерлер арасында, сондай-ақ саяси орталықта, үкіметте және заң шығарушы органдарда феминистік мақсаттарға кең қолдау көрсетуді баса назарға алады. XXI ғасырда либералды феминизм гендерлік теңдіктің өзара байланысты түсінігіне қарай бұрылыс жасады, ал заманауи либералды феминистер ЛГБТ құқықтарын негізгі феминистік мәселе ретінде қолдайды. Либералды феминистер гендерлік теңдікті нығайтатын және әйелдерге қатысты кемсітушілікке тыйым салатын заңдар мен ережелерді әдетте қолдайды; бағытталған либералды феминистер, әсіресе әлеуметтік-демократиялық бағыттағылар, либералды-демократиялық шеңберде материалдық теңсіздікті азайтуға бағытталған әлеуметтік шараларды жиі қолдайды. Бірінші толқын феминизміне негізделген және дәстүрлі түрде саяси және құқықтық реформаларға бағытталған либералды феминизм дәстүрі феминизмнің кейінгі толқындарының, әсіресе үшінші және төртінші толқындарының элементтерін де қамтуы мүмкін. Ағартушылықты бейнелейтін күнбағыс және алтын түс 1860 жылдардан бастап, бастапқыда АҚШ-та, кейіннен Еуропаның кейбір бөліктерінде либералды феминизм мен әйелдердің сайлау құқығының кең таралған символына айналды.

Movements for gender equality through political and legal reform within liberal democracy

Liberal feminism, also called mainstream feminism, is a main branch of feminism defined by its focus on achieving gender equality through political and legal reform within the framework of liberal democracy and informed by a human rights perspective. It is often considered culturally progressive and economically center right to center left. As the oldest of the "Big Three" schools of feminist thought, Liberal feminism places great emphasis on the public world, especially laws, political institutions, education and working life, and considers the denial of equal legal and political rights as the main obstacle to equality. As such liberal feminists have worked to bring women into the political mainstream. Liberal feminism is inclusive and socially progressive, while broadly supporting existing institutions of power in liberal democratic societies, and is associated with centrism and reformism. Liberal feminism tends to be adopted by white middle class women who do not disagree with the current social structure; Some forms of modern liberal feminism have been described as neoliberal feminism Liberal feminism is often closely associated with liberal internationalism. In many countries, particularly in the West but also in a number of secular states in the developing world, liberal feminism is associated with the concept of state feminism, and liberal feminism emphasizes constructive cooperation with the government and involvement in parliamentary and legislative processes to pursue reforms. liberal feminism is often contrasted with socialist/Marxist feminism and radical feminism: unlike them, liberal feminism seeks gradual social progress and equality on the basis of liberal democracy rather than a revolution or radical reordering of society. Liberal feminism and mainstream feminism are very broad terms, frequently taken to encompass all feminism that is not radical or revolutionary socialist/Marxist and that instead pursues equality through political, legal, and social reform within a liberal democratic framework. As such, liberal feminists may subscribe to a range of different feminist beliefs and political ideologies within the democratic spectrum from the centre left to the centre right. Inherently pragmatic in orientation, liberal feminists have emphasized building far reaching support for feminist causes among both women and men, and among the political centre, the government and legislatures. In the 21st century, liberal feminism has taken a turn toward an intersectional understanding of gender equality, and modern liberal feminists support LGBT rights as a core feminist issue. Liberal feminists typically support laws and regulations that promote gender equality and ban practices that are discriminatory towards women; mainstream liberal feminists, particularly those of a social democratic bent, often support social measures to reduce material inequality within a liberal democratic framework. While rooted in first wave feminism and traditionally focused on political and legal reform, the broader liberal feminist tradition may include parts of subsequent waves of feminism, especially third wave feminism and fourth wave feminism. The sunflower and the color gold, taken to represent enlightenment, became widely used symbols of mainstream liberal feminism and women's suffrage from the 1860s, originally in the United States and later also in parts of Europe.

Терминология

"Либералды феминизм" термині бұл заманғы, бірақ оның саяси дәстүрі одан әлдеқайда ертерек. "Феминизм" термині 20 ғасырдың соңында, ұйымдасқан либералды әйелдер құқықтары қозғалысы құрылғаннан шамамен бір ғасыр өткен соң, әйелдер құқықтары үшін күрестің ағылшын тіліндегі басты терминіне айналды. Алайда, батыстық феминистік тарихшылардың көпшілігі әйелдер құқықтарын алуға бағытталған барлық қозғалыстарды, тіпті олар өзін феминистік деп атамаған жағдайда да, феминистік қозғалыстар деп санау керек деп есептейді. Тарихи тұрғыдан алғанда, қазіргі либералды феминизмнің алдасты – буржуазиялық әйелдер құқықтары қозғалысы, негізінен жұмысшы табының немесе "пролетариаттық" әйелдер қозғалысына қарсы қойылды, ол кейін социалистік және марксистік феминизм деп аталды. 1960 жылдардан бері либералды феминизм де, "пролетариаттық" немесе социалистік/марксистік әйелдер қозғалысы да радикалды феминизммен салыстырылады. Либералды феминизм әдетте феминизм тарихындағы екі, үш немесе төрт негізгі дәстүрдің бірі ретінде қарастырылады. Көптеген либералды феминисттер "феминизм" терминін 1970 немесе 1980 жылдары қабылдады, бірақ кейбіреулері бастапқыда оған күмәнмен қарады. Мысалы, либералды феминист Норвегия әйелдер құқықтары жөніндегі қауымдастығы 1980 жылға дейін "феминизм" термині "ерлерге қажетсіз қарсылықты" тудыруы мүмкін болғандықтан күмәнмен қарады, бірақ бірнеше жылдан кейін, ол батыс әлемінде әйелдер құқықтары үшін күрестің жалпы ағымдық терминіне айналғандықтан, бұл терминді қабылдады. Олар ешқандай үкіметтің немесе дәстүрдің жеке бостандықтың заңды пайдалануына кедергі келтіруіне болмайды деп сенді. Алғашқы либералды феминисттер тек ақ нәсілді ер адамдар ғана толыққанды азаматтар болуға лайық деген пікірге қарсы тұруға тиіс болды. Мэри Уоллстонкрафт, Джудит Сарджент Мюррей және Франсис Райт сияқты пионерлер әйелдердің толыққанды саяси қатысуын қолдады.

Тең құқықтылық туралы түзету

Америкалық либералды феминисттердің көптеген өкілдері әйелдерге жалақы, жұмыс мүмкіндіктері, саяси құрылым, әлеуметтік қамсыздандыру және білім беруде теңдік, әсіресе АҚШ Конституциясымен кепілдендірілуі керек деп санайды. Әйелдер дауыс беру құқығын алғаннан кейін үш жыл өткен соң, Тең Құқық Түзетуі (ERA) Конгресске сенатор Чарльз Кертис пен өкіл Дэниел Рид Энтони-младший, екеуі де республикашылдар тарапынан ұсынылды. Бұл түзетуде азаматтық құқықтар адамның жынысына байланысты жоққа шығарылмайтыны айтылды. Оны Ұлттық Әйелдер Партиясының төрайымы, сайлау құқығы үшін күресті басқарған Элис Пол жазған. Элис Полдың күш-жігері арқасында түзету Құрама Штаттар Конгресінің әрбір сессиясында қарастырылды, бірақ ол Конгрестің екі палатасындағы комитеттерде қабылдаусыз қалды. 1946 жылы Сенаттағы толық дауыс беруде 38-35 есебімен жеңіліске ұшырады. 1970 жылдың ақпан айында жиырма NOW жетекшісі АҚШ Сенатының Конституциялық түзетулер жөніндегі кіші комитетінің тыңдауларын тоқтатып, ERA-ны толық Конгресс қарауына беруді талап етті. Сол жылдың мамыр айында Сенаттың кіші комитеті сенатор Берч Бейдің басшылығымен ERA бойынша тыңдаулар бастады. Маусым айында ERA, өкіл Марта Гриффитстің ұсынған арызының нәтижесінде, Өкілдер палатасының Әділет комитетінен шықты. 1972 жылдың наурыз айында ERA Сенаттың толық құрамымен өзгеріссіз мақұлданды, 84-8 дауыспен. Сенатор Сэм Эрвин мен өкіл Эммануэль Селлер ратификациялау мерзімін жеті жылға белгілеуге қол жеткізді. Содан кейін ERA штаттардың мақұлдауына жіберілді, бірақ заңға айналу үшін қажетті штаттардың (38) жеткілікті саны қолдау көрсетпеді. 1978 жылы Конгресс бастапқы жеті жылдық ратификация мерзімін үш жылға ұзартты (бірақ көпшілік дауысқа ие болған жоқ), алайда ERA қажетті штаттардың қолдауын ала алмады. ERA-ға ең қарсы болған штаттар Юта, Флорида, Иллинойс, Солтүстік Каролина және Оклахома болды. NOW-дың пікірінше, ERA-ны қабылдаудағы ең басты мәселе заң шығарушы органдардағы жыныстық және нәсілдік теңсіздік болды. Штат заң шығарушы органдарының 2/3-тен астамы әйелдер және барлық афроамерикандықтар ERA үшін дауыс берді, бірақ 1982 жылы мақсатты штаттардағы ақ нәсілді ерлердің 50%-дан азы ERA-ны қолдады.

A fair number of American liberal feminists believe that equality in pay, job opportunities, political structure, social security, and education for women especially needs to be guaranteed by the U. S. Constitution. Three years after women won the right to vote, the Equal Right Amendment (ERA) was introduced in Congress by Senator Charles Curtis Curtis and Representative Daniel Read Anthony Jr., both Republicans. This amendment stated that civil rights cannot be denied on the basis of one's sex. It was authored by Alice Paul, head of the National Women's Party, who led the suffrage campaign. Through the efforts of Alice Paul, the Amendment was introduced into each session of the United States Congress, but it was buried in committee in both Houses of Congress. In 1946, it was narrowly defeated by the full Senate, 38–35. In February 1970, twenty NOW leaders disrupted the hearings of the U. S. Senate Subcommittee on Constitutional Amendments, demanding the ERA be heard by the full Congress. In May of that year, the Senate Subcommittee began hearings on the ERA under Senator Birch Bayh. In June, the ERA finally left the House Judiciary Committee due to a discharge petition filed by Representative Martha Griffiths. In March 1972, the ERA was approved by the full Senate without changes, 84–8. Senator Sam Ervin and Representative Emanuel Celler succeeded in setting a time limit of seven years for ratification. The ERA then went to the individual states for approval but failed to win in enough of them (38) to become law. In 1978, Congress passed a disputed (less than supermajority) three year extension on the original seven year ratification limit, but the ERA could not gain approval by the needed number of states. The state legislatures that were most hostile to the ERA were Utah, Florida, Illinois, North Carolina, and Oklahoma. The NOW holds that the single most obvious problem in passing the ERA was the gender and racial imbalance in the legislatures. More than 2/3 of the women and all of the African Americans in state legislatures voted for the ERA, but less than 50% of the white men in the targeted legislatures cast pro ERA votes in 1982.

Тең құқықтылық

Энтони Гидденстің айтуынша, либералды феминистік теория «жыныстық теңсіздік әйелдер мен қыздардың азаматтық құқықтарға қолжетімділігінің шектелуі және білім беру, жұмыспен қамту сияқты әлеуметтік ресурстарды бөлу арқылы туындайды» деп санайды. Кэтрин Роттенберг классикалық либералды феминизмнің мақсаты «либерализмді іштен сынға алып, либералды демократияның барлыққа бірдей теңдік туралы жарияланымдарындағы гендерлік теңсіздіктерді, әсіресе заңға, институционалдық қолжетімділікке және әйелдерді қоғамдық өмірге толық қатыстыруға қатысты мәселелерді көрсету болды» деп атап өтеді. Роттенберг классикалық либералды феминизмді қазіргі неолибералды феминизммен салыстырады, ол «дамып келе жатқан неолибералды жүйемен толық үйлесімде болып көрінеді». Либералды феминисттер қоғамның әйелдердің табиғаты бойынша зиялылық және физикалық қабілеттері ерлерге қарағанда төмен деп дұрыс емес сенімде екенін айтады, сондықтан академия, форум және нарықта оларға қатысты кемсітушілікке бейім. Либералды феминисттер «әйелдердің бағыныштылығы әдеттегі және заңдық шектеулерге байланысты, ол әйелдердің «қоғамдық әлемге» кіруіне және онда табысқа жетуіне кедергі келтіреді» деп санайды және саяси және құқықтық реформалар арқылы гендерлік теңдікке жетуге ұмтылады. Кэтрин Холст «буржуазиялық әйелдер құқығы қозғалысы либералды немесе либералды феминистік болды. Буржуазиялық әйелдер құқығын қорғаушылар әйелдердің азаматтық бостандықтары мен құқықтары үшін күресті: сөз бостандығы, қозғалыс бостандығы, дауыс беру құқығы, бірлесу бостандығы, мұрагерлік және меншік құқықтары, сондай-ақ сауда бостандығы – және әйелдердің білім алуына және жұмыспен қамтылуына қолжетімділік үшін. Қысқасы, әйелдердің ерлермен бірдей бостандықтары мен құқықтары болуы керек». Саяси либерализм феминизмге өз реформаларын «қазіргі заңнамаға енгізуге болады және енгізу керек» деп сендіруге мүмкіндік берді. Либералды феминисттер әйелдердің, ерлер сияқты, дербес тұлғалар ретінде қарастырылуы және оларға сондай құқықтар берілуі керек деп мәлімдеді. Сьюзан Венделл «либералды феминизм – либерализмнен туындаған тарихи дәстүр, оны Мэри Уолстонкрафт пен Джон Стюарт Милл сияқты феминисттердің еңбектерінде анық көруге болады, бірақ осы дәстүрден принциптер алған феминисттер 18-ші және 19-шы ғасырлардағы либералды феминисттерден әлдеқайда асып түсетін талдаулар мен мақсаттарды жасады, сонымен қатар, либералды феминисттер ретінде танылған көптеген феминисттер либерализмнің маңызды элементтерін жоққа шығарады» (қазіргі заманғы немесе партиялық саяси мағынада); ол «мүмкіндіктердің теңдігін» либералды феминизмнің ерекше белгісі ретінде атап көрсетеді. Люси Э. Бейли либералды феминизмді «жеке құқықтарға және мемлекет арқылы реформаларға бағытталғандығымен» сипаттайды және оның «әртүрлі контексттерде әйелдер құқықтары қозғалыстарын күшейтуде маңызды рөл атқарғанын және феминистік ойдың танымал және кең таралған түрі болып қала беретінін» атап өтеді. Либералды феминизм Ағарту дәуірінде ерекше саяси дәстүр ретінде пайда болды. Либералды феминистік теория әйелдердің дербестік құқығын баса назар аударады және гендерлік теңсіздіктерді жою үшін түрлі құқықтық және әлеуметтік шектеулерді алып тастау немесе әйелдердің теңдігін қолдайтын жағдайларды жақсарту сияқты шараларды ұсынады.

According to Anthony Giddens, liberal feminist theory "believes gender inequality is produced by reduced access for women and girls to civil rights and allocation of social resources such as education and employment." Catherine Rottenberg notes that the raison d'être of classic liberal feminism was "to pose an immanent critique of liberalism, revealing the gendered exclusions within liberal democracy’s proclamation of universal equality, particularly with respect to the law, institutional access, and the full incorporation of women into the public sphere." Rottenberg contrasts classic liberal feminism with modern neoliberal feminism which "seems perfectly in sync with the evolving neoliberal order." Liberal feminists argue that society holds the false belief that women are, by nature, less intellectually and physically capable than men; thus it tends to discriminate against women in the academy, the forum, and the marketplace. Liberal feminists believe that "female subordination is rooted in a set of customary and legal constraints that blocks women's entrance to and success in the so called public world", and strive for gender equality via political and legal reform. Cathrine Holst notes that "the bourgeois women's rights movement was liberal or liberal feminist. The bourgeois women's rights advocates fought for women’s civil liberties and rights: freedom of speech, freedom of movement, the right to vote, freedom of association, inheritance rights, property rights, and freedom of trade – and for women's access to education and working life. In short, women should have the same freedoms and rights as men." Political liberalism gave feminism a familiar platform for convincing others that their reforms "could and should be incorporated into existing law". Liberal feminists argued that women, like men, be regarded as autonomous individuals, and likewise be accorded the rights of such. Susan Wendell argues that "liberal feminism is an historical tradition that grew out of liberalism, as can be seen very clearly in the work of such feminists as Mary Wollstonecraft and John Stuart Mill, but feminists who took principles from that tradition have developed analyses and goals that go far beyond those of 18th and 19th century liberal feminists, and many feminists who have goals and strategies identified as liberal feminist reject major components of liberalism" in a modern or party political sense; she highlights "equality of opportunity" as a defining feature of liberal feminism. Lucy E. Bailey notes that liberal feminism is characterized by "its focus on individual rights and reform through the state" and that it has "been instrumental in fueling women's rights movements in diverse contexts and remains a familiar and widespread form of feminist thought. Liberal feminism emerged as a distinct political tradition during the Enlightenment ( ) Liberal feminist theory emphasizes women's individual rights to autonomy and proposes remedies for gender inequities through, variously, removing legal and social constraints or advancing conditions that support women's equality."

ЛГБТ құқықтары

Либералды феминисттік ұйымдар кеңінен инклюзивті болғандықтан, қазіргі заманда ЛГБТ құқықтарын қолдауға бейім. Мысалы, Америкадағы екі ірі феминисттік ұйым – либералды феминисттік Ұлттық әйелдер ұйымы (NOW) және Әйелдер сайлаушылар лигасы (LWV) ЛГБТ құқықтарын феминизмнің негізгі мәселесі деп санайды, транс құқықтарын ынталы түрде қолдайды және трансфобияға қарсы тұрады. NOW президенті Терри О'Нилл трансфобияға қарсы күрес – феминисттік мәселе екенін айтты. NOW «транс әйелдер – әйелдер, транс қыздар – қыздар» деп мәлімдеді. NOW-дың тағы бір мәлімдемесінде «транс әйелдер – әйелдер. Олар тең мүмкіндіктерге, денсаулық сақтауға, қауіпсіз қауымдастық пен жұмыс орнына, сондай-ақ спортпен шұғылдануға лайық. Олар жыныстық және гендерлік нормаларға сәйкес келместен, өздерінің жеке басын құрметтеуге құқылы. Біз сіздермен біргеміз» делінген. Сол сияқты, дәстүрлі түрде басым либералды феминисттік халықаралық үкіметтік емес ұйым – Халықаралық әйелдер альянсы (IAW) және оның филиалдары транс инклюзивті. IAW-дің исландтық филиалы – Исландия әйелдерінің құқықтары қауымдастығы «IWRA барлық әйелдердің құқықтары үшін жұмыс істейді. Транс әйелдерсіз феминизм – феминизм емес» деп мәлімдеді. 2020 жылы Исландиядағы әйелдер күніне орай Исландиялық әйелдер құқықтары қауымдастығы Trans Ísland ұйымымен бірлесіп, елдегі бірнеше феминисттік ұйымдардың Исландиядағы трансфобиялық көзқарастардың күшеюіне қарсы стратегияларды талқылауына арналған іс-шара ұйымдастырды. Кейін сол жылы Trans Ísland ұйымына бір ауыздан Исландияның әйелдер құқығын қорғау қауымдастығының мүшелік мәртебесі берілді. 2021 жылы Халықаралық әйелдер альянсы мен Исландиялық әйелдер құқықтары қауымдастығы әйелдер қозғалысының «трансфобиялық дауыстарға» қалай қарсы тұра алатыны туралы іс-шара ұйымдастырды. Даниялық әйелдер қоғамы ЛГБТҚА құқықтарын қолдайды және гомофобия мен трансфобияны өте маңызды деп санайды, сондай-ақ «гейлер мен трансгендерлердің құқықтарын қолдайтын барлық бастамаларды қолдаймыз» деп мәлімдеді. Норвегиялық әйелдер құқығын қорғау қауымдастығы транс инклюзивті және жыныстық бағдар, гендерлік сәйкестік және гендерлік көрініске байланысты кемсітушілікке қарсы құқықтық қорғауды қолдайды. «Неміс әйелдер тобы» интерсекционалды және трансфобияға қарсы. 2020 жылдың қарашасында Транс-еске алу күнінде Ирландияның Ұлттық әйелдер кеңесі және Amnesty International Ireland бірқатар ЛГБТ+ және адам құқықтары топтарымен бірлесіп, транс-эксклюзивті феминизмді айыптайтын мәлімдемеге қол қойды. Мәлімдемеде бұқаралық ақпарат құралдары мен саясаткерлерге «көпшіл сенімдермен бөлісетін, оңшыл идеологиялармен келісетін және зиян мен бөлінуден басқа ештеңе іздемейтіндерге заңды өкілдік бермеуге» шақырылды және «бұл шеткі интернет-аккаунттар трансгендерлік адамдарға оң медициналық көмек көрсетуге қарсы тұрады және олар трансгендерлік адамдардың өзін-өзі тану құқығына қарсы тұрады. Қорыта айтқанда, олар транс, әйелдер және гей-құқықтарына қарсы шығып, өздерін оңшыл топтарға және ұстанымдарға бағындырады» делінген. БҰҰ Әйелдер ұйымы гендерлік теңдікті және әйелдер мен ЛГБТИҚ+ адамдардың құқықтарын насихаттау үшін жұмыс істейді және «дүние жүзіндегі қауымдастықтар мен үкіметтерді ЛГБТИҚ+ құқықтарын қорғауға шақырады». Дамудағы әйелдер құқығын қорғау жөніндегі Ассоциация (AWID) ЛГБТИҚ құқықтарын қолдайды және гендерлік қозғалысқа қарсылық білдіреді, сондай-ақ транс-эксклюзивті феминисттерді «адам құқықтары кеңістігіндегі трояндық жылқылар» деп сипаттайды, олар адам құқықтарын бұзуға тырысады. AWID-тың айтуынша, транс-белсенділігі «алаңдатарлық», «жыныстық негізделген» риторика жыныстық және гендерлік ұғымдарды терең кемсітуші күн тәртібін ілгерілету үшін бұрыс пайдаланады» және «транс-эксклюзивті феминисттер гендерлік және жыныстық қатынастардағы прогреске және маргиналды топтардың құқықтарын қорғауға кедері келтіреді». Нақты айтқанда, БҰҰ Әйелдер ұйымы либералды феминисттік ұйым деп есептеледі. Бұл туралы дәлел ретінде айта кетейік, олар интерсекционалдылықты мойындағанмен, БҰҰ Әйелдер ұйымы әр елдегі гендерлік теңдікті әйелдердің басымдыққа ие қоғамға қаншалықты енгендігін қарап бағалайды, мысалы, бас директор және саясаткер лауазымдарында қанша әйел бар екенін өлшейді.

Liberal feminist organizations are broadly inclusive and thus tend to support LGBT rights in the modern era. For example, the two largest American feminist organizations, the liberal feminist National Organization for Women (NOW) and the League of Women Voters (LWV) both regard LGBT rights as a core feminist issue and vehemently support trans rights and oppose transphobia. NOW president Terry O'Neill said the struggle against transphobia is a feminist issue. NOW has affirmed that "trans women are women, trans girls are girls." In a further statement NOW said that "trans women are women. They deserve equal opportunity, health care, a safe community & workplace, and they deserve to play sports. They have a right to have their identity respected without conforming to perceived sex and gender identity standards. We stand with you." Similarly, the traditionally dominant liberal feminist international non governmental organization, the International Alliance of Women (IAW) and its affiliates are trans inclusive; IAW's Icelandic affiliate, the Icelandic Women's Rights Association, has stated that "IWRA works for the rights of all women. Feminism without trans women is no feminism at all." On Women's Rights Day in Iceland in 2020, the Icelandic Women's Rights Association organised an event together with Trans Ísland that saw several different feminist organisations in the country discuss strategies to stop anti trans sentiment from increasing its influence in Iceland. Later that year, Trans Ísland was unanimously granted status as a member association of the Icelandic Women's Rights Association. In 2021 the International Alliance of Women and the Icelandic Women's Rights Association organized an event on how the women's movement could counter "anti trans voices [that] are becoming ever louder and [that] are threatening feminist solidarity across borders." The Danish Women's Society supports LGBTQA rights, and has stated that it takes homophobia and transphobia very seriously, and that "we support all initiatives that promote the rights of gay and transgender people." The Norwegian Association for Women's Rights is trans inclusive and supports legal protections against discrimination on the basis of sexual orientation, gender identity, and gender expression. The Deutscher Frauenring is intersectional and opposes transphobia. In November 2020, on Trans Day of Remembrance, the National Women's Council of Ireland and Amnesty International Ireland co signed a statement along with a number of LGBT+ and human rights groups condemning trans exclusionary feminism. The letter called upon the media and politicians "to no longer provide legitimate representation for those that share bigoted beliefs, that are aligned with far right ideologies and seek nothing but harm and division" and stated that "these fringe internet accounts stand against affirmative medical care of transgender people, and they stand against the right to self identification of transgender people in this country. In summation, they stand against trans, women’s, and gay rights by aligning themselves with far right tropes and stances." UN Women works to promote gender equality and the rights of women and LGBTIQ+ people, and "urgently calls on communities and governments around the world to stand up for LGBTIQ+ rights." The Association for Women's Rights in Development (AWID) supports LGBTIQ rights and opposes the anti gender movement, and has described trans exclusionary feminists as "trojan horses in human rights spaces" that seek to undermine human rights; AWID said that anti trans activity is "alarming," that "the 'sex based' rhetoric misuses concepts of sex and gender to push a deeply discriminatory agenda" and that "trans exclusionary feminists ( ) undermine progressions on gender and sexuality and protection of rights of marginalized groups." To be clear, while there are debates, UN Women is said to be a liberal feminist organization. As evidence, although they seem to acknowledge intersectionality, UN Women still evaluate gender equality in each country by looking at how integrated women are into hegemonic society, for example they measure how many women are in a position of CEO and politician.

Неолибералды феминизм

Неолибералды феминизм 2010 жылдары пайда болды. "Неолибералды феминизмнің өрлеуі" атты еңбегінде Роттенберг неолиберализмді "өзіндік сананың жаңа түрі" деп анықтайды, ол адамдарды өз өмірлеріне жауапты жеке тұлғалар ретінде ынталандырады, сондай-ақ әрбір адамның дербес шешім қабылдау құқығын қамтамасыз етеді (421 б.). Автор неолибералды феминизмнің "қызметтік өрлеуімен жоғары билікке ие болған әйелдер" – мысалы, Энн Мари Слоттерс және Шерил Сэндберг (418 б.) – қолдаған неолиберализмнен пайда болғанын айтады. Сэндберг "Алға қадам бас" кітабында "сыртқы кедергілерді жоюды қалайтындарды қолдаймын, осылайша әрбір әйел қадам баса алады" десе де, ол бірінші қадам ретінде әйелдердің қоғамды реформалау үшін алға қадам басуы керек деп санайды (3 б.). Сондықтан, бала туу мүмкіндігінен қорқатын әйелдер "артқа шегінбеуі", ал үздіксіз алға қадам басуы керек (51 б.). Сэндберг әлеуметтік жүйені реформалауға ұмтылмайды, тіпті оны "қалысқан жарыс" деп атайды (51 б.). Неолибералды феминистер гендерлік теңсіздікті түсінеді. Алайда, олар неолиберализм теориясына сәйкес, жұмыс пен отбасы арасындағы тепе-тәуелділікті сақтау жауапкершілігін қабылдаған әйелдерді бағалайды, онда олар мемлекетті кінәламай, өздерінің әл-ауқаты туралы өзі сақтайды. Неолибералды феминизмнің пайда болуының саяси себебі ретінде Роттенберг "жауапкершілікті" әйелдерге жүктеу арқылы неолибералды феминизмнің әлеуметтік мәселелерді (яғни, сексизм, расизм, капитализм) таратуға көмектесетінін айтады.

Либертариандық феминизм

Индивидуалистік немесе либертариандық феминизм кейде либералдық феминизмдегі тарихи түбірлері бар феминизмнің көптеген бағыттарының бірі ретінде жіктеледі, бірақ көптеген мәселелерде либералдық феминизмнің бағытынан едәуір өзгешеленеді. Мысалы, "либертариандық феминизм материалдық теңсіздікті азайтуға бағытталған әлеуметтік шараларды қажет етпейді; шындығында, ол мұндай шараларға қарсы тұрады, ал либералдық феминизм мұндай талаптарды қолдауы мүмкін, ал феминизмнің теңдікке бағытталған түрлері олардың қажеттілігін қатаң талап етеді". Либертариандық феминисттер сексуалдық саясатқа көбірек назар аударады, бұл дәстүрлі түрде либералдық феминисттерді аз қызықтыратын тақырып. Ұлттық әйелдер ұйымы сияқты негізгі либералдық феминисттер проституцияға қарсы тұрады, бірақ проституция саясаты бойынша либертариандық және радикалдық феминисттерден өзгеше, белгілі бір даулы мәселелер бар.

Батыс феминизмі

Халықаралық әйелдер альянсы сияқты либералды феминистік ұйымдар либералды демократиялық мемлекеттердің сыртқы және қауіпсіздік саясатын қолдайды және Суық соғыс кезеңінің барлық уақытында Батысқа жақын тұрды. 20-шы ғасырдың екінші жартысынан бастап дамушы елдердегі әйелдер мәселесі либералды феминистік ұйымдар үшін маңызды тақырыпқа айналды. Хиллари Клинтон көбінесе либералды феминист ретінде қарастырылады және "феминист" терминін либералды феминистік анықтамаға сәйкес, "тең құқықтарды қолдайтын адам" деп түсіндіреді. Кейбір мақалалар оны нақты либералды феминист деп сипаттамаса да, Клинтонның саясаты мен оның ақ терілілік артықшылығы көптеген әйелдерді, мысалы, түрлі нәсілді әйелдерді, төмен кірісті әйелдерді және иммигранттарды назардан тыс қалдырады деп санайды. Ал NOW (2015) оны "әйелдерге үлкен үлгі көрсеткен, қоғамдық қызметте керемет нәтижелерге жеткен және әйелдер құқықтарын басты назарда ұстаған" деп бағалайды.

Теңдік феминизм

Теңдік феминизмі – 1980-жылдардан бері талқыланып келе жатқан либералдық феминизмнің бір түрі. Бұл, ең алдымен, заң алдындағы теңдік, тең бостандықтар мен құқықтарды бағалайтын, терең әлеуметтік өзгерістерге емес, классикалық либералдық немесе либертариандық феминизмнің түрі. Стэнфорд философия энциклопедиясы Венди МакЭлрой, Джоан Кеннеди Тейлор, Кэти Янг, Рита Саймон, Кэти Ройфе, Диана Фурхтгот Рот, Кристина Столба және Кристина Хофф Сомерсті теңдік феминистері деп атайды. Барри Куле теңдік феминизмінің гендерлік феминизмге қарама-қарсы, эволюциялық психологиямен үйлесімді екенін мәлімдейді.

Жазушылар

Бұл теориямен байланысты феминист жазушылар: Мэри Уоллстонкрафт, Джон Стюарт Милл, Хелен Тейлор, Элизабет Кейди Стэнтон және Джина Крог; Екінші толқын феминистері Бетти Фридан, Глория Штайнем, Симон де Бовуар; Үшінші толқын феминисі Ребекка Уокер.

Мэри Вулстонкрафт

Мэри Вулстонкрафт (1759–1797) өзінің «Әйелдер құқықтарын қорғау» атты еңбегінде өте ықпалды болды, ол қоғамның әйелдерге деген көзқарасын сынап, әйелдерді бұрын олар үшін қабылданған шешімдерден өзгеше, өздерінің дауыстарын пайдаланып шешім қабылдауға шақырды. Вулстонкрафт «әйелдердің табиғатынан ерлерге қарағанда көбірек ләззат іздеуге және ләззат сыйлауға бейім екенін жоққа шығарды. Ол, егер ерлер де әйелдер сияқты шектеуге алынса, олар да сондай қателіктерге ұшырайтынын айтты. Вулстонкрафт әйелдер үшін ең қажетті нәрсе – жеке тұлға ретінде танылуы еді». Осы қозғалыстағы оның серігі – бірдей ықпалды Сьюзан Б. Энтони болды. Олар бірлесіп, он төртінші және он бесінші түзетулерге «әйел» сөзін қосу үшін лингвистикалық өзгеріс жасауға күш салды. Сонымен қатар, 1890 жылы ол Ұлттық американдық әйелдер сайлау құқығы қауымдастығын құрды және 1892 жылға дейін оның президенті болды. Одан әрі, көптеген қол жинап, 1848 жылғы «Некедегі әйелдердің мүлігі туралы» заңның қабылдануына көмектесті, бұл заң әйелдерді күйеулерінен заңды түрде тәуелсіз деп санайды және оларға өз мүліктеріне ие болу құқығын берді. Осы әйелдер бірлесіп, сайлау құқығын алу үшін заң шығарушы органдармен және соттармен жұмыс істеуге бағытталған NWSA (Ұлттық әйелдер сайлау құқығы қауымдастығы) деп аталатын ұйым құрды.

Джон Стюарт Милл

Джон Стюарт Милл (20 мамыр 1806 – 7 мамыр 1873) екі жыныстың да заң алдында тең құқыққа ие болуы керек деп сенді және «теңдік орнағанша, әйелдер мен ерлер арасындағы нағыз табиғи айырмашылықтарды бағалау мүмкін емес, өйткені олар бұрмаланған. Екі жыныстың да табиғаты тек қана олардың қабілеттерін еркін дамыту мен пайдалану арқылы анықталады». Милл бұл теңсіздік туралы жиі айтатын және әйелдердің отбасын қамтамасыз етуде ерлердей "шынайы, өзімшілдікке" қабілетті емеспе екендігін ойлады. Милл жақтаған осы өзімшілдік – «адамдарды жеке тұлғаның немесе шағын отбасының ғана емес, қоғамның да мүддесін ескеруге жетелейтін сезім». Ол сондай-ақ, жыныстық теңсіздіктің адамзаттың прогресіне үлкен кедергі келтіретінін айтады.

Норвегия әйелдер құқықтары жөніндегі қауымдастығы

Норвегияда 1884 жылдан бері үкімет тарапынан қолдау көрсетілетін либералды феминизм дәстүрі қалыптасқан, сол кезде Норвегиялық әйелдер құқықтары үшін қауымдастық (NKF) сол кездегі үстемдік ететін Либералды партияның прогрессивті өкілдерінің қолдауымен құрылды (келесі жылы сайлауда 63,4% дауыс алды). Қауымдастықтың негізін қалаушылардың арасында Норвегияның бес премьер-министрі болды, ал оның алғашқы бірнеше басшылары премьер-министрлерге үйленген. Бірінші толқын либералды феминизмінің негізінде құрылған ол "либералды демократия шеңберінде және саяси және құқықтық реформалар арқылы гендерлік теңдікті және әйелдер мен қыздардың адам құқықтарын ілгерілету" мақсатында жұмыс істейді. НКФ мүшелері Норвегияда 1884 жылдан бастап гендерлік теңдікке қатысты мемлекеттік аппаратты және заңнаманы әзірлеуде маңызды рөл атқарды; 1970 жылдардан бастап гендерлік теңдікті қорғауды кәсіби деңгейге көтеруімен бірге, "Норвегия үкіметі НКФ-тің [теңдік] идеологиясын өз қағидаларының бірі ретінде қабылдады". 19 ғасырдың прогрессивті либерализмінен өркендегенімен, норвегиялық либералды феминизмі қазіргі заманғы партиялық саяси мағынадағы либерализмпен ғана шектелмейді, және НКФ орталық-солдан орталық-оңға дейінгі демократиялық саяси спектрді кеңінен бейнелейді, соның ішінде социал-демократиялық Еңбек партиясы да бар. Норвегия Жоғарғы сотының судьясы және бұрынғы NKF президенті Карин Мария Брузелиус НКФ либералды феминизмін "шындыққа жақын, салмақты, практикалық феминизм" деп сипаттады.

Символизм

Күнбағыс (кейде оның символикасы бойынша Күн) және сары/алтын түстер (геральдикада – алтын), ағартушылықты бейнелеу мақсатымен 1860-шы жылдардан бастап либералды әйелдер құқықтары қозғалысы мен әйелдердің сайлау құқығы үшін күресте кеңінен қолданылған символдарға айналды, алғашқыда АҚШ-та, кейіннен Еуропаның бір бөлігінде. Суфражистер мен либералды феминистер Элизабет Кейди Стэнтон мен Сьюзан Б. Энтони 1867 жылы Канзаста дауыс беру құқығын қолдау науқанында күнбағыс белгішелерін тағып, оның қолданылуын ынталандырды. Осыдан кейін сары және ақ түстер ғасыр тобында халықаралық либералды (негізгі ағым немесе буржуазиялық деп те аталатын) сайлау құқығы қозғалысының басты түстеріне айналды, оларды Халықаралық әйелдер сайлау құқығы альянсы ерекше қолданды. Тарихшылар Шерис Крамарей және Паула А. Трейхлер түстердің сайлау құқығы қозғалысының иконографиясында маңызды рөл атқарғанын атап өтті.

Алтын түсті қолдану 1867 жылы Канзаста Элизабет Кейди Стэнтон мен Сьюзан Б. Энтонидің науқанымен басталды және ол Канзас штатының символы – күнбағыстың түсіне негізделген. Суфражистер өздерінің мақсатын көрсету үшін алтын белгішелер, ленталар, белбеулер және сары раушан гүлдерін пайдаланды. 1876 жылы АҚШ-тың жүз жылдығында әйелдер сары ленталар тағып, «Сары лента» әнін айтты. 1916 жылы демократиялық ұлттық конгресте суфражистер «Алтын жолды» ұйымдастырды; конгресс залына бару үшін барлық делегаттар бірнеше көше бойына созылған, ақ киім киген, алтын белбеу тағынған, сары қолшатыр ұстаған және жүздеген метрлік алтын тумен безендірілген әйелдер қатарынан өтуі керек болды. Алтын сонымен қатар АҚШ-тың негізгі ағымындағы сайлау құқығы қозғалысының мақсаты – ағартушылықты білдірді. Сары түс жалпы либерализмнің символы ретінде де кеңінен қолданылады.

Күнбағыс және/немесе сары/алтын түстер Норвегиялық әйелдер құқықтары қауымдастығы және әйелдердің сайлау құқығы үшін күресте құрылған Халықаралық әйелдер альянсы сияқты ескі либералды (буржуазиялық) феминистік ұйымдарда да қолданылып келеді. Сары түс жалпы либерализмнің символы ретінде де кеңінен қолданылады.

Гендерлік рөлдер

Либералды феминизмді сынаушылар оның жекешілдік көзқарастары әйелдерге қарсы әрекет ететін әлеуметтік құрылымдар мен құндылықтарды көруді қиындатады деп санайды. Олардың пікірінше, әйелдер жекелеген еркектерге тәуелді болмаса да, әлі де патриархалды мемлекетке тәуелді. Бұл сыншылар институционалдық өзгерістер, мысалы әйелдерге сайлау құқығын беру, әйелдерді толық азат ету үшін жеткіліксіз деп есептейді. Чжан мен Риос айтуынша, "либералды феминизмді қазіргі әлеуметтік құрылымға наразылық білдірмейтін 'басты ағымдағы' (яғни орта таптың) әйелдері қабылдауға бейім". Олар либералды феминистік сенімдер феминизмнің басым және "дефолттық" түрі ретінде қарастырылатынын анықтады. Либералды феминизмді сынаудың ең көп таралған пікірлерінің бірі - оның зерттеу ретінде әйелдердің еркектерге «өзгеріске ұшуына» тым көп назар аударуына және осылайша әйелдердің дәстүрлі рөлінің маңыздылығын қанағаттандырмай қалуы.

Растық көзқарастар

Белл Хукс либералды феминизм философиясын негізінен өздерінің таптағы ерлермен теңдікке тым көп назар аударуында сынға алады. Ол "топтық қанаудың мәдени негізі" ең үлкен мәселе екенін, либералды феминисттер оны көбінесе назарға алмайтынын айтады. Осы ретте, ақ либералды феминисттер ақ құтқарушылық комплексінің мәнін көрсетеді. Олар үстем қоғамнан тыс әйелдерді түсінбейді, бірақ оларды феминизмнің өзіндік идеалдарына ассимиляциялауға талпыныс жасап, "құтқаруға" немесе "көмектесуге" тырысады. Мұндай сыншылардың пікірінше, либералды феминизм түрлі-түсті және трансұлттық әйелдер арасындағы билік тепе-теңдігін, оның ішінде көптеген қанау көздерін ескермейді.