Кіріспе

Докторлық дәреже

Өнер докторы (D. A.; кейде D. Arts немесе Art. D., латынша artium doctor) – бастапқыда ғылыми-зерттеуге негізделген философия докторы (Ph.D.) мен білім беру докторы (Ed.D.) дәрежелеріне балама ретінде жобаланған, пәндік-кәсіби біліктілік деңгейін көрсететін докторлық дәреже. Басқа докторлық дәрежелер сияқты, D. A. да жоғары деңгейдегі академиялық дәреже болып табылады. D. A. жиі құрметті дәреже ретінде де табыс етіледі, онда "honoris causa" деген қосымша белгі қойылады. Карнеги қоры алғашқы болып он университеттерге осы дәреже бағдарламасын бастау үшін қаржылай көмек көрсетті. D. A. дәрежесі Ph.D. және Ed.D. дәрежелерінен ғылыми зерттеуге баса назар қоюдан (әдетте жоба немесе диссертация талап етілсе де) белгілі бір пәннің терең біліміне, мазмұндық саладағы тәжірибеге, оқыту теориясына және оқу бағдарламасын жобалауға көшуімен ерекшеленеді. Осы себепті, ол көбінесе "оқытуға бағытталған докторлық" деп сипатталады. D. A. Ed.D. дәрежесінен пәннің қатаң бағытымен ерекшеленеді, бірақ білім беру мәселелеріне Ed.D.-нің қызығушылығын сақтайды, сонымен қатар педагогикадағы теориялық және практикалық дайындыққа да баса назар аударады.

Австралия

Австралияда шығармашылық өнер докторы дәрежесі бірнеше университетте осы саладағы жоғары білім деңгейі ретінде беріледі.

Еуропа

2016 жылы ELIA (Еуропа өнер институттары лигасы) өнер саласындағы докторлық дәрежеге қатысты Флоренция қағидаларын жариялады. Флоренция қағидалары, Салцбург қағидаларымен және Еуропалық университеттер қауымдастығының (EUA) Салцбург ұсынымдарымен байланысты, ғылыми докторлық немесе Ph.D. дәрежесімен салыстырғандағы өнер саласындағы докторлық дәреже арасындағы айырмашылықты анықтайды. Флоренция қағидаларын Еуропа консерваториялары қауымдастығы, CILECT, Cumulus қауымдастығы және Өнер зерттеулері қоғамы қолдады. Финляндияда өнер докторы дәрежесі – Хельсинки өнер және дизайн университеті өнер мен дизайн салаларында оқуды және диссертацияны сәтті аяқтаған жағдайда табыс ететін ғылыми дәреже.

Солтүстік Америка

PhD АҚШ-та ең көп таралған докторлық дәреже болса да, АҚШ Білім департаменті мен Ұлттық ғылым қоры D.A. сияқты бірқатар зерттеуге бағытталған докторлық дәрежелерді "теңдес" деп мойындайды және олардың арасында ешқандай айырма жасамайды. Өнер докторы дәрежесі туралы идея алғаш рет 1932 жылы Америка университеттері қауымдастығының мәжілісінде Кларк университетінің президенті Уоллес Этвуд ұсынған. Бірақ, 1967 жылға дейін, Нью-Йорк Карнеги корпорациясының қолдауымен Карнеги Меллон университеті (бұрынғы Карнеги технология институты) математика, тарих, ағылшын тілі және бейнелеу өнері салалары бойынша D.A. дәрежесін беруді бастады. АҚШ-та алғашқы Өнер докторы дәрежесі 1968 жылы Карнеги Меллон университеті математика саласындағы Дональд Х. Тарантоға табысталды. Өнер докторы дәрежесінің басшылық қағидалары 1970 жылы Америка мемлекеттік колледждері мен университеттері қауымдастығының аспирантура жөніндегі комитеті және АҚШ-тағы аспирантуралар кеңесімен бекітілді. 1971 жылы Карнеги қоры қосымша қолдау көрсетті. Ұлттық Өнер докторы қауымдастығы (NDAA) 1991 жылы Айдахо штаты университетінде құрылды.

Оңтүстік Америка

Аргентинада өнер докторы дәрежесі Кордова ұлттық университеті мен Росарио ұлттық университетінде беріледі.