1777 ж. Американ революциясы шайқасы: Орисқани шайқасы – қанды шайқастардың бірі. Патриоттар мен британдықтар арасындағы қақтығыс, ирокездердің қатысуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1777 жылы Америка Тәуелсіздік соғысындағы шайқас
1777 battle of the American Revolutionary War
Орискани шайқасы (/ɔːr/'/ɪ//s//k//ə//n//iː/ немесе /ə/'/rɪ//s//k//ə//n//iː/) – Америка Тәуелсіздік соғысындағы Саратога науқанының маңызды шайқасы, сондай-ақ Патриот күштері мен Ұлыбританияға адал күштер арасындағы ең қанды шайқастардың бірі. 1777 жылдың 6 тамызында британдықтардың жүздеген үнді одақтастары, корольдің Нью-Йорк корольдік полкінің (Royal Yorkers) және британдық үндістер департаментінің лоялистерімен бірге, Форт Станвикстің қоршауынан құтқаруға бет алған Патриот ополчениесінің колоннасына шабуыл жасады. Бұл шайқасқа қатысушылардың көп бөлігі америкалық отаршылар болған сирек кездесетін шайқастардың бірі еді. Патриоттар мен одақтас Oneida тайпасы лоялистермен, одақтас ирокездермен және миссиссауга тайпасымен шайқасты. Британдық әскерлер қатыспады, бірақ гессендік жасақ болды. Патриоттық көмек колоннасы бригадир генерал Николас Геркимердің басшылығымен Мохок аңғарынан жол тартты және бастапқыда Трайон округі ополчениесінің 800-ге жуық сарбазы, сондай-ақ 60-тан 100-ға дейін Oneida жауынгерлері болды. Бұл орын Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды және Орискани шайқасы алаңының мемлекеттік тарихи орнында орналасқан ескерткішпен белгіленді.
The Battle of Oriskany (/ɔːr/'/ɪ//s//k//ə//n//iː/ or /ə/'/r//ɪ//s//k//ə//n//iː/) was a significant engagement of the Saratoga campaign of the American Revolutionary War, and one of the bloodiest battles in the conflict between Patriot forces and those loyal to Great Britain. On August 6, 1777, several hundred of Britain's Indigenous allies, accompanied by Loyalists of the King's Royal Regiment of New York (Royal Yorkers) and the British Indian Department, ambushed a Patriot militia column which was marching to relieve the siege of Fort Stanwix. This was one of the few battles in which the majority of the participants were American colonists. Patriots and allied Oneidas fought against Loyalists and allied Iroquois and Mississaugas. No British regulars were involved; however, a detachment of Hessians was present. The Patriot relief column came up the Mohawk Valley under the command of Brigadier General Nicholas Herkimer and initially numbered about 800 men of the Tryon County militia, plus a party of 60 to 100 Oneida warriors. The site has been designated a National Historic Landmark and is marked by a monument at the Oriskany Battlefield State Historic Site.
Өмірбаян
1777 жылдың маусым айында британдық армия генерал Джон Бургойннің басшылығымен Квебектен екі бағытты шабуыл бастады. Бургойннің мақсаты Нью-Йорк штатының Гудзон аңғарын бақылауға алып, Жаңа Англияны басқа колониялардан бөлу еді. Негізгі күш Бургойннің басшылығымен Шамплейн көлінен оңтүстікке қарай жылжыды; ал екінші күшті Сент-Легер басқарды, олар Мохок аңғары арқылы келіп, Олбани маңында Бургойн әскерімен қосылуды жоспарлады. Сент-Легер экспедициясы шамамен 1800 адамнан тұрды, олардың арасында британдық әскерлер, Кройцбургтің егерлік корпусы, Корольдік Йоркерлер мен Британдық Үндістер департаментінің лоялистері, сондай-ақ Сенека, Кайюга, Онондага, Мохок және Миссиссауга тайпаларының үнді жауынгерлері болды. Негізгі күш Лашиннен Сент-Лоуренс өзенімен және Онтарио көлінің жағалауымен Освего өзеніне дейін сапарлады. Освегода оларға Форт-Ниагарадан британдық Үндістер департаментінің сақшылары, вице-суперінтендант Джон Батлер және бірнеше жүз үнді жауынгері қосылды. Экспедиция Освего өзенімен жоғары көтеріліп, Онеида көлінен өтіп, Онеида тасымалына жетті. Континентальдық армияның порттың шығыс жағындағы бекінісі – Форт Стенвикс 2 тамыздан бастап қоршауға алынды.
In June 1777, the British Army launched a two pronged attack from Quebec under the command of General John Burgoyne. Burgoyne's objective was to split New England from the other colonies by gaining control of New York's Hudson Valley. The main thrust came south across Lake Champlain under Burgoyne's command; the second thrust was led by St. Leger and was intended to come down the Mohawk Valley and meet Burgoyne's army near Albany. St. Leger's expedition consisted of about 1,800 men who were a mix of British regulars, Creuzbourg's Jäger Corps, Loyalists from the Royal Yorkers and the British Indian Department, and Indigenous warriors of several tribes, including the Seneca, Cayuga, Onondaga, Mohawk, and Mississauga. The main body travelled from Lachine up the Saint Lawrence River and along the shore of Lake Ontario to the Oswego River. At Oswega they were joined by British Indian Department rangers from Fort Niagara under the command of Deputy Superintendent John Butler, and several hundred Indigenous warriors. The expedition ascended the Oswego River and crossed Oneida Lake to reach the Oneida Carry. Fort Stanwix, a Continental Army outpost at the east end of the portage was besieged beginning August 2.
Кіріспе
Трайон округінің қауіпсіздік комитетінің басшысы Николас Херкимер Мохок өзені бойындағы британдықтардың шабуылдауы мүмкін екені туралы ескертілді және 17 шілдеде әскери қимылдар туралы хабарлап, қажет болған жағдайда халықты әрекет етуге шақырды. 30 шілдеде Онейда одақтастары британдықтардың Стэнвикс бекінісіне төрт күндей жерде екенін хабарлады, соның салдарынан Херкимер қарулы күштерді жинауға шақырды. Трайон округінің ополченнясынан 800 адамдық күш жиналды, олардың көп бөлігі Пфальцтан келген, нашар жаттығудан өткен шаруалар еді. Олар 4 тамызда Форт-Дейтоннан аттанып, 5 тамызда Орискадағы Онейда ауылының жанында орналасты. Ополченцтердің бір бөлігі дене шынықтыру жетіспеуіне байланысты колоннадан шығып кетті, бірақ Херкимердің күштеріне Патриоттық іске адал Хан Ерри бастаған 60-тан 100-ге дейін Онейда жауынгерлері қосылды. Сол күні кешке Херкимер форт командирі полковник Питер Гансвортқа хабар жіберу үшін үш адамды жіберді. Гансворт хабарды алғанын үш зеңбірек оғымен белгілеп, содан кейін қарсыластың колоннасын кездесуге аттанбақ болды. 5 тамызда Сент-Лежер Молли Бранттың өзінің ағасы, могавк басшысы Джозеф Брантка жіберген хабары арқылы Херкимер мен оның көмекші экспедициясы жолға шыққандығын білді. Сент-Лежер Херкимердің ілгерілеуін бақылау үшін сол күні кешке сэр Джон Джонсонның Корольдік йоркерлерінен жеңіл жаяу әскер бөлімін Орискаға жіберді, ал Брант пен Батлер ертесіне таңда 400-ге жуық үнді жауынгерлерімен және үндістер бөлімінің рейнджерлерімен келді. Жауынгерлердің көпшілігі мылтықпен қаруланған, бірақ кейбіреулері тек томахок пен сүйріммен қаруланған.
Tryon County's Committee of Safety head Nicholas Herkimer was warned of a possible British attack along the Mohawk River, and he issued a proclamation on July 17 warning of possible military activity and urging the people to respond if needed. Oneida allies warned him on July 30 that the British were just four days from Fort Stanwix, and he put out a call to arms. The force raised totaled 800 from the Tryon County militia composed primarily of poorly trained farmers who were chiefly of Palatine German descent. They set out from Fort Dayton on August 4 and camped near the Oneida village of Oriska on August 5. A number of the militia dropped out of the column due to their lack of conditioning, but Herkimer's forces were augmented by a company of 60 to 100 Oneida warriors led by Han Yerry, a strong supporter of the Patriot cause. That evening, Herkimer sent three men toward the fort with messages for the fort's commander Colonel Peter Gansevoort. Gansevoort was to signal the receipt of the message with three cannon shots and then sortie to meet the approaching column. St. Leger learned on August 5 that Herkimer and his relief expedition were on their way from a message that Molly Brant had sent to her brother Joseph Brant, the Mohawk leader who led a portion of St. Leger's Indigenous contingent. St. Leger sent a detachment of light infantry from Sir John Johnson's Royal Yorkers towards Oriska that evening to monitor Herkimer's advance, and Brant and Butler followed early the next morning with about 400 Indigenous warriors and Indian Department rangers. Many of the warriors were armed with muskets, however, others carried only tomahawks and spears.
Шайқас
Геркимер 6 тамызда таңертең соғыс кеңесі өткізді. Ол күтуге ниеттенді, себебі форттан күтілген сигналды естімеген еді, бірақ капитандықтары оны тори деп айыптады, өйткені оның інісі Сент-Лежердің қол астында қызмет ететін. Ол айыптауларға өте ренжіді, содан кейін колоннаға Стэнвикске қарай жорықтап жүруді бұйырды. Форттан шамамен 9,6 шақырымдай жерде, жол 15 метрден астам тереңдіктегі батпақты шатқалға түсіп, түбінде шамамен үш метр ені бар өзен ағып жатты. Корольдік йорктер жақын маңдағы төбе артында күтті, ал ирокездер шатқалдың екі жағында жасырынып қалды. Жоспар бойынша, Корольдік йорктер колоннаның басын тоқтатып, содан кейін олардың үндістер одақтастары созылған колоннаға шабуыл жасауға тиіс еді. Сағат 10 шамасында Геркимердің колоннасы шатқалға түсіп, өзеннен өтіп, Геркимер ат үстінде колоннаның алдында көтеріле бастады. Бірнеше офицер оны қараға айналдырып, қауіптен қашып кетуге шақырып, зейнетке шығуын өтінді. Ол: «Мен жаумен бетпе-бет келемін», – деп жауап берді де, тыныш отырып, ағашқа сүйеніп, түтін тартып, жақындағы сарбаздарға нұсқаулар мен жігерлендіретін сөздер айтты. Тұзақ күтілгеннен бұрын іске қосылды, ал колоннаның бір бөлігі әлі шатқалға кірмеген еді. Колоннаның артқы бөлігінен айырылып, алғашқы шабуылда қаза тапқандар мен жараланғандардың санына байланысты, Геркимердің сарбаздарының жартысы ғана 30 минут бойы соғысты. Соғыс кезінде Онида басшысы Луи Акиатонхаронквен (Джозеф Льюис Кук) өте дәл атып, жау жауынгерін өлтірді, ол «әр көтерілген сайын біздің сарбаздарымыздың біреуін өлтіреді» деп атап өтті. Геркимердің сарбаздары ақыры жиналып, шатқалдан шығып, батысындағы төбеге дейін жорық жасады. Джон Джонсон отаршылдардың тайсалмайтынына алаңдады, сондықтан ол британдық лагерьге оралып, Сент-Лежерден 70 сарбазбен күш қосып беруді сұрады. Бір сағатқа созылған дауыл соғысты тоқтатты. Соғыс қайта басталғанда, Корольдік йорктер шабуылға шықты, бірақ патриот капитан Джейкоб Гардиниер соғысшы көршісінің бетін танығанда, алдауы ашылды. Бірнеше минут бойы көрші болған адамдар қолға-қол соғысып, қақтығыс жалғасты.
Herkimer held a war council on the morning of August 6. He wanted to wait because he had not heard the expected signal from the fort, but his captains pressed him to continue, accusing him of being a Tory because his brother was serving under St. Leger. He was stung by the accusations and relented, ordering the column to march on toward Stanwix. About six miles (9.6 km) from the fort, the road dipped more than 50 feet (15 m) into a marshy ravine with a stream at the bottom that was about three feet wide. the Royal Yorkers waited behind a nearby rise and the Iroquois concealed themselves on both sides of the ravine. The plan was for the Royal Yorkers to stop the head of the column, after which their Indigenous allies would attack the extended column. At about 10 am, Herkimer's column descended into the ravine, crossed the stream, and began ascending the other side with Herkimer on horseback near the front. Several of his officers carried him to a beech tree and urged him to retire from further danger. He defiantly replied, "I will face the enemy", and calmly sat leaning against the tree smoking a pipe and giving directions and words of encouragement to the men nearby. The trap had been sprung too early, and portions of the column had not yet entered the ravine. Between the loss of the column rear and those killed or wounded in the initial volleys, only about one half of Herkimer's men were still fighting 30 minutes into the battle. During the battle, Oneida leader Louis Akiatonharónkwen (Joseph Lewis Cook) shot and killed an enemy warrior whose musket fire was devastatingly accurate, noting that "every time he rises up he kills one of our men". Herkimer's men eventually rallied, fighting their way out of the ravine to the crest to its west. John Johnson was concerned about the militia's tenacity, so he returned to the British camp and requested some reinforcements from St. Leger, returning with 70 men. A thunderstorm caused a one hour break in the fighting, When the fighting resumed, the Royal Yorkers advanced, but the ruse failed when Patriot Captain Jacob Gardinier recognized the face of a Loyalist neighbor. Close combat continued for some time, often hand to hand between men who had been neighbors.
Станвикс бекінісінен шығу
Геркимердің хабаршылары фортқа таңғы сағат 11-де жетті, ал полковник Гансворт сұралған шабуылды ұйымдастырды. Подполковник Марин Уиллетт 250 адамды форттан бастап, оңтүстікке қарай жаудың көбінесе бос қалған лагерлеріне шабуыл жасап, ондағы аздаған адамдарды (ішінде әйелдер де бар) қуып шықты және жол бойында төрт тұтқын алды. Олар жергілікті лагерьлерден көрпелер мен басқа да жеке заттарды жинады, сондай-ақ Джон Джонсонның лагеріне шабуыл жасап, оның хаттары мен басқа да жазбаларын алды. Лагерьлерді күзеткен жауынгерлердің бірі шайқас алаңына жетіп, өздерінің лагерьлеріне шабуыл жасалып жатыр деген хабарды жеткізді. Олар "Оо, оо!" деген Сенеканың кері шегіну сигналымен айқайлап, әйелдері мен мүлкін қорғау үшін лагерьлерге бет алды. Бұл неміс және лоялист жауынгерлерінің аз санын да кері шегінуге мәжбүр етті. Жергілікті жауынгерлер келесі күні көптеген қаза тапқандарын алып кетті, бірақ көптеген қаза тапқан және жарақат алған патриоттар далада қалды. Бенедикт Арнольдтың көмекші колоннасы бірнеше аптадан кейін келді, және солдаттар иіс пен қорқынышты көріністен қозғалды. Генерал Филип Шейлер Орисканиден шегіну туралы естіп, дереу сол аймаққа қосымша көмек жіберуді ұйымдастырды. Арнольдтың колоннасы 21 тамызда Стэнвикс фортына келді, ол британдық лагерге хабаршылар жіберіп, оларға өз күшінің нақтысынан әлдеқайда үлкен екенін сендірді. Британдықтар мен жергілікті қоршаушылар қоршаудан бас тартып, кері шегінді.
Herkimer's messengers reached the fort at around 11 a. m., and Colonel Gansevoort organized the requested sortie. Lieutenant Colonel Marinus Willett led 250 men from the fort and raided the nearly deserted enemy camps to the south, driving away the few people left in them (including women) and taking four prisoners along the way. They collected blankets and other personal possessions from the indigenous camps, and they also raided John Johnson's camp, taking his letters and other writings. One of the warriors guarding the camps ran to the battlefield to alert fellow warriors that their camps were being raided. They disengaged with cries of "Oonah, oonah! ", the Seneca signal to retire, and headed for the camps to protect their women and possessions. This forced the smaller number of German and Loyalist combatants to also withdraw. The indigenous warriors retrieved most of their dead by the following day, but many dead and wounded Patriots were left on the field. Benedict Arnold's relief column marched through several weeks later, and the men were moved by the stench and grisly scene. General Philip Schuyler learned of the retreat from Oriskany and immediately organized additional relief to be sent to the area. Arnold's relief column arrived at Fort Stanwix on August 21, and he sent messengers into the British camp who convinced the British and indigenous besiegers that his force was much larger than it actually was. They abandoned their siege and withdrew.
Лоялистер
1777 жылдың қыркүйегінде британдық Үндістер департаментінің Джон Батлер провинциялық полк құруға рұқсат алды, ол Батлер рейнджерлері деп белгілі болды. Орискани шайқасында күрескен британдық Үндістер департаментінің рейнджерлері осы полктің ядросын құрады. Қоршаудан кейін көптеген патшашыл әскерлер Форт-Ниагараға немесе Монреальге қайтып оралды, ал басқалары Гудзон өзеніндегі Бургойннің жорығына қосылды, соның ішінде түрлі тайпалардан келген көптеген жауынгерлер де болды.
In September 1777, John Butler of the British Indian Department was authorized to raise a provincial regiment that became known as Butler's Rangers. British Indian Department rangers who had fought at Oriskany formed the core of this regiment. After the siege was lifted, many of the Loyalist soldiers returned to Fort Niagara or Montreal, while others joined Burgoyne's campaign on the Hudson, including numerous warriors from various tribes.
Ирокездер
Брант пен Сенека басшысы Саенкерахта келесі күні Патриоттарды Нью-Йорк штатының Герман Флатс қаласына қарай өзен бойымен қуалау арқылы шайқасты жалғастыруды ұсынды, бірақ Сент-Легер оған келіспеді. Бұл шайқас Ирокез конфедерациясының тайпалары арасындағы соғыстың басталуын қадағалады, себебі олар алғаш рет бір-біріне қарсы күш қолданды. Мохок, Сенека, Кайюга және Онондага тайпалары британдықтармен одақтас болды, сондай-ақ кейбір Онида тайпасы да олармен бірге болды. Сент-Легер лагеріндегі ирокездер кеңес өткізіп, Патриоттармен одақтас Онида тайпасына қанды балта жіберуге шешім қабылдады. Шайқас барысында көптеген Патриоттарды жергілікті жауынгерлер тұтқынға алды. Олардың көпшілігі британдықтарға тапсырылды, ал кейбіреулері азаптап өлтірді. Патриот тұтқыны доктор Мозес Янглав шайқас туралы есебінде британдықтар мен лоялистерді кісі өлтіруге қатысқандары үшін айыптады және "жабайылар" екі тұтқынды жегенін мәлімдеді. Алайда, канадалық тарихшы Гэвин Уатт бұл мәлімдемелерді "әдемілеп айтылған" және "күдік тудыратын" деп сипаттап, оларды жоққа шығарды.
Brant and Seneca chief Sayenqueraghta proposed the next day to continue the fighting by pursuing the Patriots downriver toward German Flatts, New York, but St. Leger turned them down. This battle marked the beginning of a war among the tribes in the Iroquois Confederacy, as it was the first time that they had fought against one other. The Mohawks, Senecas, Cayugas, and Onondagas were allied with the British, as were some Oneidas, and the Iroquois in St. Leger's camp met in council and decided to send the Patriot allied Oneidas a bloody hatchet. A number of Patriots were taken prisoner by Indigenous warriors during the battle. While many of these captives were turned over to the British, some were tortured and killed. In his account of the battle, Patriot prisoner Dr. Moses Younglove accused the British and Loyalists of aiding and abetting the murders, and claimed "the savages" ate two of the prisoners. Canadian historian Gavin Watt, however, has debunked these claims, describing them as "highly coloured" as well as being "extremely suspect."
Бағалау
Бұл шайқас қаза болғандардың пайыздық үлесі есебімен ең қанды шайқастардың бірі болды. Геркимердің әскерінің шамамен жартысы, ал Лоялистердің шамамен 15 пайызы қаза тапты немесе жараланды.
The battle was one of the bloodiest of the war, based on the percentage of casualties suffered. About half of Herkimer's force were killed or wounded, as were about 15 percent of the Loyalist force.
Мұра
Көп жылдар өткен соң берген сұхбатында губернатор Блэкснейк "Сол кезде қанның жер бетімен ағып жатқанын ойладым" деп еске алды. 1883 жылы 43° 10.6′N 75° 22.2′W координаталарында болған шайқасты еске алу үшін ескерткіш орнатылды, ал шайқас алаңының көп бөлігі қазір Орискани шайқас алаңы мемлекеттік тарихи орнында сақталған. 1962 жылы бұл орын Ұлттық тарихи ескерткіш деп танылды және 1966 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне қосылды. Нью-Йорк штатының Геркимер қаласы мен Геркимер округі Геркимердің құрметіне аталды. Шайқас құрметіне 1945 жылы құрылған, қазір жасанды рифке айналған "Орискани" ұшақ тасығыш кемесінің аты берілді, сондай-ақ 1977 жылы пошта маркасы шығарылды.
In an interview many years afterwards, Governor Blacksnake recalled how he "thought at that time the Blood Shed a Stream running down on the ground." A monument was erected in 1883 to commemorate the battle at 43° 10.6′N 75° 22.2′W, and much of the battlefield is now preserved in the Oriskany Battlefield State Historic Site. The site was recognized as a National Historic Landmark in 1962, and added to the National Register of Historic Places in 1966. The town of Herkimer, New York and Herkimer County, New York were named in Herkimer's honor. The battle was honored by the name of aircraft carrier Oriskany, launched in 1945, now an artificial reef, and also by the issuance of a postage stamp in 1977.