Кіріспе

Британдық отаршылдық шенеунік Томас Поунолл (крещен 4 қыркүйек 1722 Н. С. – 25 ақпан 1805) – британдық отаршылдық лауазымды тұлға және саясаткер. Ол 1757 жылдан 1760 жылға дейін Массачусетс шығанағының губернаторы болды, ал кейін 1767 жылдан 1780 жылға дейін Парламент палатасында отырды. Америка революциясы алдында Солтүстік Америка колонияларында кеңінен саяхаттап, колонияларға салық салуға Парламенттің тырысуларына қарсы шықты және революцияға дейін колониялық ұстанымдарды аздықтың жақтаушысы болды. Классикалық білім алған және Лондондағы отаршылдық әкімшілігімен байланысы жақсы болған Поунолл алғаш рет 1753 жылы Солтүстік Америкаға сапар шекті. 1755 жылы Нью-Джерсидің вице-губернаторы болып тағайындалғанға дейін екі жыл колонияларды зерттеумен айналысты. 1757 жылы ұзақ жылдар губернаторлық қызмет атқарған Уильям Ширлидің отставкаға жіберуіне көмектескеннен кейін Массачусетс губернаторы болды. Оның басқаруы француз және үнді соғысы (Жеті жылдық соғыс) кезінде басым болды, онда Поунолл Массачусетс провинциялық милициясын соғысқа дайындауда маңызды рөл атқарды. Ол отаршылдық әкімшілікке әскери араласуға қарсы болды, соның ішінде британдық әскерлерді жеке үйлерге орналастыруға жасалған әрекеттерге де қарсылық көрсетті және отаршылдық жиналысымен жақсы қарым-қатынаста болды. 1760 жылы Англияға оралған Поунолл колониялық мәселелерге қызығушылығын жалғастырып, колониялардағы жағдай туралы кеңінен таралған материалдарды жариялады, оның ішінде «Колониялар әкімшілігінің» бірнеше басылымдары да болды. Парламент мүшесі ретінде ол үнемі колониялық ұстанымдарды қолдады, бірақ көп жетістікке жете алмады, бірақ революциялық соғыс басталғаннан кейін соғыс күшін қолдады. 19 ғасырдың басында ол сауда кедергілерін азайту немесе жою және Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы тығыз қарым-қатынасты орнатудың ерте жақтаушысы болды. Кейбір жазушылар Поуноллдың британдық үкіметтік тәжірибелерді сынаған хаттардың авторы – Джуниус екенін болжады. Джон Адамс: «Менің ойымша, Поунолл осы провинцияда тәжді білдірген ең конституциялық және ұлттық губернатор болды» деп жазды.

Ерте өмір

Томас Пауналл Уильям мен Сара (Бурнистон) Пауналлдың үлкен ұлы, Джон Бернистон мен оның әйелінің қызы. Оның әкесі ауылдық помещик және солдат болған, нашар денсаулығының және 1735 жылы ерте қайтыс болуының салдарынан отбасы қиын жағдайға түскен. 1722 жылдың 4 қыркүйегінде (Жаңа стиль) Линкольнде крещение алған Томас, Линкольн грамматикалық мектебінде және Кембридждегі Тринити колледжінде білім алды, онда 1743 жылы бітірді. Оның білімі оны классикалық және заманауи философтармен, сондай-ақ ғылыммен таныстырды. Оның алғашқы жарияланымы – 1752 жылы жарық көрген үкіметтің пайда болуы туралы трактаты Кембриджде жасалған жазбалар негізінде жазылған.

Бастапқы еңбек жолы

Томас Кембридж университетінде оқып жүрген жылдары оның інісі Джон британдық колониялық істерді қадағалайтын Сауда кеңесінде жұмысқа орналасып, бюрократиялық сатыдан жылдам өсті. Ағайындылардың әрқайсысы бір-біріне қолдау көрсетіп, мансаптық жолда алға жылжуға көмектесті. Джон Томасқа колониялық кеңседе жұмыс тауып берді, онда ол колониялардағы лауазымдарға ие болу және ықпал ету мүмкіндіктерін білді. 1753 жылы Нью-Йорк губернаторы болып тағайындалған сэр Денверс Осборнның жеке хатшысы ретінде ол Америкаға барды. Осборн Нью-Йоркке жеткеннен кейін бірнеше күн өткен соң өзіне-өзі қол жұмсады, соның салдарынан Поуналл жұмыссызда қалды және оны қолдайтын адам да болмады. Поуналл Америкада қалып, американдық колониялардың жағдайын зерттеумен шұғылданды. Келесі айларда ол Мэрилендтен Массачусетске дейін кеңінен саяхат жасады. Ол колониядағы жетекші тұлғалар мен қоғамдық өмірдің белгілі өкілдерімен танысты, Бенджамин Франклин және Массачусетс губернаторы Уильям Ширли сияқты ықпалды адамдармен қарым-қатынас орнатты. Губернатор Осборнға Нью-Йорк маңындағы алты ирокез тайпасы арасындағы наразылықтың күшеюімен күресу тапсырылған еді (олардың жері қазіргі Нью-Йорк штатының орталық және батыс бөліктерін, сондай-ақ Пенсильванияның бір бөлігін қамтиды). Поуналл бұл мәселені зерттеді, сондықтан Пенсильваниядағы байланыстары оны 1754 жылғы Албани конгресіне бақылаушы ретінде шақырды. Оның үндістермен колониялық байланыстардың сипаты (үнді саудасын бақылау үшін саяси күрес, үнді жерлерін жемқорлықпен және алаяқтықпен иемдену) туралы байқаулары оны колониялық басқаруға қатысты бірқатар ұсыныстар жасауға итермеледі. Ол үндістер ісі жөніндегі король тағайындаған басқарушыны құруды ұсынды, атап айтқанда, ирокез тайпалары арасында үлкен беделі бар Нью-Йорктің үндістер ісі жөніндегі комиссары Уильям Джонсонды. Ол сондай-ақ колониялардың батысқа қарай кеңеюін басқару жолдары туралы ой-пікірлерін білдірді. Конгрестен кейін Поуналл Филадельфияға оралды. Осы уақытта ол Франклинмен жақын достық қарым-қатынасын нығайтты және онымен бірлесіп бизнес-жобаларға инвестиция салуды бастады. Албани конгресінде колониялық одақ құруды ұсынған Франклин Поуналлдың жазбаларына да үлес қосып, оның әсерінің нақты сипаты әлі анықталған жоқ. Филадельфияда болған кезінде Поуналл картограф Льюис Эванспен тығыз ынтымақтастық орнатты, екеуі де француз және үнді соғысында Жаңа Франциямен даулы аймақтардың дәл карталарын жасау қажеттігін түсінді. Эванс 1755 жылы жариялаған картасын Поуналлға арнады, бұл оған кең танымал болды. 1755 жылы патша Поуналлдың Уильям Джонсонды үндістер ісі жөніндегі басқарушы етіп тағайындау ұсынысын қабылдады.

Нью-Джерсидің вице-губернаторы

Пауналл өз қаражаты есебінен тіршілік етіп, бір күні жұмысқа орналасады деген үмітте болды. 1755 жылдың мамыр айында ол Нью-Джерси вице-губернаторы болып тағайындалды, оның жауапкершілігі көне губернатор Джонатан Белчердің өлімін күтуден және жалғасып жатқан соғысқа қатысты әскери кеңестерге қатысудан аспады. Бірақ Белчер күткеннен ұзақ өмір сүрді (1757 жылы қайтыс болды), ал Пауналл мазасыздыққа толы болды. Әскери кеңестер оны Джонсон мен Ширли арасындағы билік күресіне тартты (Ширли 1755 жылдың шілдесінде генерал Эдвард Брэддоктың қайтысынан кейін бас қолбасшы болып көтерілді) – бұл күрес үндістердің істерін басқару мәселесіне байланысты болды. Пауналл бұрынғы бір рет Ширлиден көрген немқұрайлылыққа байланысты оған жаман ниеттілікпен қарады, және ол Нью-Йорк губернаторы сэр Чарльз Хардиге жолдаған есептерімен, Джонсонның басқа қолдаушылары ұсынған зиянды айыптаулармен бірігіп, Ширлидің бас қолбасшы лауазымынан алынуына себеп болды. Пауналл 1756 жылдың басында Англияға оралды, онда Джонсонның айыптауларын растады және жаңа бас қолбасшы лорд Лудонның «Ерекше хатшысы» (бұл лауазымды Пауналл өзі ойлап тапқан) болып тағайындалды. Пауналл Англияда болғанда Ширлидің беделі оның әрекеттерінен туындамаған айыптауларға байланысты зардап шекті – оған қарсы жаудың қолына әскери ақпараттың тиіп кеткені туралы айыптаулар таралды, және Сауда кеңесі оны қайта шақыруға шешім қабылдады. Сонымен қатар, Пенсильванияның иелері Пауналлға губернаторлық қызметін ұсынды, бірақ оның кең ауқымды өкілеттіктерді талап етуі оларды ұсыныстан бас тартуға мәжбүр етті. Пауналл бұл жағдайды өз пайдасына пайдаланып, «иелерінің ақылға сыймайтын, қараңғы көзқарасы» себебінен ұсыныстан бас тартқанын жариялады. Ол 1756 жылдың шілдесінде лорд Лудонмен бірге Америкаға қайтып келді, бірақ Ширлидің әскери басшылығына қатысты тыңдауларда Лудонды өкілдік ету үшін Англияға қайта оралды. Лорд Лудон Пауналлға өзінің әскери жоспарлары мен мақсаттарын да жеткізді. Лондонда ол жаңа Питт-Ньюкасл министрлігінің мүшелеріне Солтүстік Америкадағы жағдай туралы хабарлаумен тығыз айналысты. Осы мәселелердегі еңбегінің нәтижесінде 1757 жылдың наурыз айында ол Массачусетс губернаторы болып тағайындалды. Ол отаршылдық істердегі қабілеттілігі үшін құрметке ие болды, бірақ сонымен қатар мақтандығы мен шаршаңқы мінезі үшін, сондай-ақ Ширлидің құлдырауына себеп болған рөлі үшін де сынға ілінді.

Массачусетс шығанағының губернаторы

Поуналл Бостонға 1757 жылдың тамызының басында келді. Ол жақсы қабылданып, 3 тамызда қызметін бастады. Ол бірден соғысқа байланысты дағдарысқа ілікті. Француз әскері Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі Форт-Уильям-Генриге қарай жылжып келе жатқаны хабарланды, ал ондағы әскери командир шұғыл түрде ополчение шақыру туралы өтініш білдірді. Поуналл ополчение ұйымдастыруда белсенділік танытты, бірақ қаруға шақыру кеш болды, себебі Форт-Уильям-Генри қысқа қоршаудан кейін соғыстың ең қорқынышты қасіреттеріне ұшырады. 1757 жылдың қыркүйегінде Поуналл Нью-Джерсиге губернатор Джонатан Белчердің қосылу рәсіміне қатысу үшін сапарлады және Нью-Йоркте лорд Лаудунмен кездесті. Бас қолбасшы Массачусетс Бас сотының өзі ұсынған талаптарды толық орындамағанын қанағаттандырмады және Поуналлді жауапты деп есептеді. Поуналл әскерилердің азаматтық істерге араласуына қарсы болды, Лаудун осы қауіпті өзінің мақсаттарын іске асыру үшін пайдаланды, провинциялық жиналысты басқаруға емес, жетелеуге губернатордың қажеттілігін айтты. Кездесу шиеленіскен, ал Лаудун кейін Лондонға Поуналлдың ұстанымын қатты сынап, басқару туралы оның идеяларын «жоғарыдан қараушылық» деп атап хат жазды. Лаудун Бостондағы британдық әскерлерді азаматтарға орналастыру туралы талабына провинциялық соттың қарсылығына тап болды және провинцияға қосымша әскерлер жіберіп, тұрғын үйлерді күшпен иеленумен қорқытты. Поуналл Бас соттың Лаудунның талаптарына келісуін сұрады және әскерлерді қонақүйлер мен басқа да қоғамдық орындарға орналастыруға рұқсат беретін заңға қол қойды. Заң танымал болмады және Поуналл Лаудунды және оның саясатын қолдаған жергілікті баспасөзде жағымсыз бейнеленді. Алайда Поуналлдың Лаудунмен болған әңгімелері оның отаршылардың ұстанымын жақсы білгенін көрсетті: «Бұл провинцияның тұрғындары ағылшын туған азаматтардың табиғи құқықтарына ие, осы құқықтарды пайдалану оларды қатыгез, басқыншы жауға қарсы тұруға шабыстайды және жігерлендіреді». Ол патшалық губернатор мен оның жиналысы арасындағы қарым-қатынас туралы да нақты айтты: «Губернатор осы халықты басқаруға тырысуы керек, өйткені ол оларды жетелемейді және оларды қадам сайын жетелеуі керек, өйткені ол [sic] бағынып жүреді». Ол өз идеяларына соншалықты берілгендіктен, отставкаға кетуді ұсынды, бірақ Лаудун оны қызметте қалуға көндірді. Поуналл кейіннен 1765 жылғы квартирлеу туралы заңның бөліктерін жазды, бұл заң колонияларда кеңінен қарсылық тудырды. 1758 жылдың қаңтар айында Поуналл Уильям Питтке бірнеше хат жазып, отаршылдық үкімет пен британдықтардың әскери және азаматтық әкімшіліктері арасындағы қарым-қатынасты қоршаған қиын мәселелерді атап өтті. Ол Лондонға соғыстың отарлық шығындарының көбірек бөлігін төлеуді ұсынды; бұл идеяны іске асыру соғыстың қалған жылдарында ополчениеге жаңадан қосылудың айтарлықтай өсуіне әкелді, оның ішінде 1758 жылғы науқанға Массачусетстен 7000 адам. Поуналл ополчение жүйесін реформалау үшін Жалпы сот арқылы заң жобасын өткізе алды. Заң жобасына Поуналлдың икемді және арзан ұйымға қол жеткізуге тырысқан барлық өзгерістері кірмеді, сондай-ақ оның шарттары жергілікті лауазымды адамдардың қолына отаршылдарға көбірек билік берді және губернатордың бақылауын азайтты. Реформаларға қарамастан, ополчениеге жауынгерлерді тарту қиын болды, ал жауынгерлік партиялар жиі қорланды және таспен атқыланды, бұл бірнеше рет тәртіпсіздікке әкелді. Алайда Поуналл провинцияның толық квотасын ополчениеге тартуға сәттілікке жетті, ал оның соғыс күш-жігеріне белсенді көмегі Питттен, Сауда кеңесінен және жаңа бас қолбасшы Джеймс Аберкромбиден мақтау алды. Сәттілікке толы Поуналл генерал Джеффри Амхерстке Пенобскот шығанағында француз қозғалысына қарсы тұру үшін форт құру идеясын ұсынды. Бұл аймақ 1755 жылдан бері мезгіл-мезгіл шекаралық шабуылдардың ортасы болды, оның ішінде 1758 жылдың көктемінде Сент-Джорджға жасалған ірі шабуыл да болды. Бұл идея аймаққа үлкен экспедицияға айналды, ол Амхерсттің ғана емес, жиналыстың да мақұлдауын алды. Поуналл экспедицияны басқарды, Форт Поуналлдің құрылысын қадағалады және оны жылдың басты жетістігі деп санады. Оның табыстылығы сол аймақтағы жерді аздап игеруді бастады. Поуналл билікке біршама қиын бастағанмен, оның провинциядағы танымалдылығы оның өкілеттігі өткен сайын өсті. Ол балықшылардың қажеттіліктерін мұқият қарастырды, әскери биліктерді ауыр бюрократиядан құтылуға сәтті көндірді және жергілікті саудагерлерге жол салды. Ол Томас және Джон Хэнкок басқарған кәсіпорындарға инвестиция жасады және оның кеткеніне байланысты Массачусетс саудагерлерінің тобы тарапынан мақтау алды. Бос адам болған ол әйелдерге көңіл бөлетін адам ретінде танымал болды және әлеуметтік өмірге белсенді қатысты. Ол дінге берілмегенімен, Англикан шіркеуіне үнемі қатысты, сонымен қатар жергілікті Конгрегациялық шіркеулерге де жиі баратын. Ол ополчениеге қосылу, орналастыру және жабдықтау мәселелерінде әскери және провинциялық талаптар арасында келісімге келу арқылы қиын мәселелерді шеше білді. Алайда ол өзінің лейтенант-губернаторы Томас Хатчинсонмен шиеленіскен қарым-қатынасқа ие болды. Екеуі де бірін-бірі сенбеді, Поуналл Хатчинсонды өзінің ішкі кеңесінен үнемі шеттетушілікке ұшыратты, бірақ оны ополчениеге қосылу мәселелерін шешу сияқты міссияларға жіберді. Поуналл колонияны тастап кеткенге дейін жасаған соңғы істерінің бірі - ұзақ жылдар бойы Хатчинсонның қарсыласы болған Джеймс Отис ағаны жиналыстың спикері етіп тағайындауды бекіту болды. 1759 жылдың соңында Поуналл Питтке Англияға оралуға рұқсат сұрап хат жазды, себебі «Мен бірдеңеге пайдалы бола аламын» деді. Себебі қандай болса да, Сауда кеңесі король Джордж II қайтыс болғаннан кейін колониялық лауазымдарды қайта бөлуге кірісті, соның салдарынан Поуналл Оңтүстік Каролина губернаторы болып тағайындалды және Англияда демалысқа шығуға рұқсат алды. Оның Бостондан кетуі ополчениеге жаңадан қосылу мәселелері және қаладағы ірі өрттің салдарымен байланысты кешікті, соның салдарынан ол 1760 жылдың маусымына дейін кетпеді.

Колониялардың басқаруы

Оңтүстік Каролинаның губернаторы болғанмен, ол ешқашан сол жерге бармаған. Ол Массачусетс штатындағы қызметін "қиын" деп сипаттады және 1760 жылдың қарашасында отарлау кеңсесіне, жаңа тағайындалған король Джордж III тікелей бұйрық берсе ғана, тағы бір губернаторлыққа келісетінін хабарлады. Питт оны Ганновер сайлау округіндегі әскери комиссариатқа тағайындады, онда ол 1763 жылы Жеті жылдық соғыс аяқталғанға дейін қызмет етті. Бірақ бұл лауазым оның отаршылдық әкімшіліктегі мансаптық амбицияларын ілгерілетуге көмектеспеді және қаржылық тәртіпсіздіктер туралы айыптауларға әкелді, ол олардан ақталды. Англияға оралғаннан кейін, ол "Колониялардың басқарылуы" атты еңбекті жариялауға дайындады. Алғаш рет 1764 жылы анонимді түрде жарық көрген Поуналл осы еңбекті қайта қарап, 1765 және 1777 жылдар аралығында бірнеше рет қайта жариялады. Он үш колониядағы өршіген шиеленістер туралы пікірлерді қамтитын Солтүстік Америкадағы жағдай туралы құрғақ және күрделі еңбек, Поуналлдың колонияларды қалай дұрыс түрде үлкен империяға біріктіруге болатынын зерттеуге бағытталған болатын. Поуналлдың еңбегі оны американдық бостандыққа қолдаушы ретінде көрсетті. Британия отарларын жоғалтудан қорқыныш білдіргенімен, америкалықтардың Англия, Шотландия және Уэльстегі азаматтары сияқты өкілдік үкімет құқығына ие екенін жазды. Сонымен қатар, британдықтардың отаршылдарға әскери қорғау қызметін көрсетуі, шығындардың бір бөлігін төлеуге де міндеттілік тудыратынын айтты. Ол сондай-ақ, Британ империясының барлық мүшелері үшін, соның ішінде Солтүстік Америкадағы наразы провинциялар үшін де міндетті болатын ортақ саясатты қабылдай алатын күшті орталық заң шығарушы органның қажеттігіне сенімді болды. Ақырында Поуналл, жалғыз шешім – Британия мен колониялардан өкілдер құратын императорлық парламент құру екендігіне келді. Ол императорлық парламент идеясын қабылдаған жалғыз британдық сарапшы болмаса да, көптеген американдықтар оны қабылдауға дайын болмады, сондықтан памфлет жазушылар Джеймс Отис кіші және Джон Дикинсон оның заңнамалық реформаның орталықтандырылған жоспарын айрықша сынады, осы сынды Дикинсонның ықпалды "Пенсильвания фермерінің хаттары" (1768) және Отистің "Британдық колониялардың құқықтары" еңбектерінде де көруге болады.

Колониалды қолдаушы

Пауналл Массачусетс штатындағы саяси одақтастарымен байланысын жалғастырды және бірнеше рет колониялық мәселелер бойынша пікір білдіру үшін парламенттік комитеттер алдына шақырылды. Егер мүмкіндігі болса, Массачусетске қайта оралуды ойлады, губернаторлық кезінде Мэнде алған жерлерінен өзге Новая Шотландиядағы мүліктерге инвестиция жасап, колониялық меншік мүдделерін кеңейтті. 1765 жылы ол Эверард Фокенердің жесірі, генерал-лейтенант Чарльз Черчилльдің қызы Харриет Фокенерге үйленді. Осылайша ол Марлбороның аристократиялық герцогтарымен байланыс орнатты. Пауналл оның төрт баласын өзінің балаларындай тәрбиеледі. Ол ізгі, зиялы әйел болғандықтан, оның саяси мансабын ілгерілетуде, қоғамдық шаралар ұйымдастыруда және зияткерлік ізденістерін қолдауда серіктес болды. 1767 жылы ол Трегони округінен парламентке сайлауға түсуге оны ынталандырған болуы мүмкін. Ол Массачусетс шындықтарымен хат алысып, провинцияның мүдделерін қорғайтын агенттікке тағайындалуға үміттене бірақ, нәтижеге қол жеткізе алмады. Ол колониялардан жиі қонақтар қабылдады, Пенсильваниядан ескі досы Бенджамин Франклин оның жиі келетін қонағы болды. Колониялардағы шиеленістің күшеюін және парламент басшылығы мен колониялық әкімшіліктің оны одан әрі ушықтыратын қателіктерін алаңдаумен бақылады. Ол парламенттегі өкілдігін 1765 жылғы жатақхана заңына және басқа да таныс емес заңнамаға қарсы отаршылдардың наразылығын атап көрсету үшін пайдаланды. 1768 жылы Тауншенд заңдарына қарсы наразылықтар зорлыққа ұласқаннан кейін Бостонға әскер жіберілгенде, ол Парламентте Британия мен колониялар арасындағы байланыстың үзілуі мүмкін екенін және соңындағы салдары тұрақты жарылысқа алып келуі мүмкін екенін ескертті. Пауналл 1770 жылы Лорд Норттың жек көрінетін Тауншенд заңдарын ішінара жоюына қарсы болды, онда шайға салынатын салық парламенттік биліктің символы ретінде сақталды. Заң жобасын талқылау кезінде Пауналл салықты сақтау американдықтар үшін мойынтұрық емес, керісінше, ағылшындардың мойнына салмақ болатынын және азаматтық соғысқа әкелетінін айтты. Ол бұл сөзді 1770 жылдың 5 наурызында, Бостон қырғыны болған күні айтқан. Парламент американдық мәселелерді түсінбейді деген көңілі толықпағандықтан, ол колониялық тілшілерін конституциялық мәселелерді жалғастыруға және зорлық-зомбылықтан аулақ болуға шақырды. Американың отарлау мәселесі біраз уақытқа сахнадан түсіп қалды. 1772 жылы Пауналл Ұлыбританияда азық-түлік өндірісі мен таратылуын реформалау туралы заң жобасын ұсынды. Ол Палаталар палатасынан өтті, бірақ Лордтар палатасы оны өзгертті, нәтижесінде Палаталар палатасы өзгертілген заң жобасын өкілеттіктерін бұзу деп қабылдамады. Заң жобасы келесі жылы қабылданды және «Губернатор Пауналлдың заңы» деп аталды. Ол көп мақтауға ие болды, соның ішінде Адам Смит сияқты ықпалды тұлғалардан да. Пауналл сонымен қатар Антикварлар қоғамы мен Корольдік қоғамға мүше болып қабылданды.

Революция

1773 жылдың желтоқсанында Бостон шай партиясынан кейін Парламент Массачусетс штатын жазалау мақсатында бірқатар заңдар қабылдады. Пауналл пікірді келісімге қарай бағыттай алмады. Ол сондай-ақ Томас Хатчинсонның Бенджамин Франклинге жазған жеке хаттарын жеткізген болуы мүмкін деген күдікпен Хатчинсон хаттары ісіне де қатысты, бірақ Франклин хаттардың авторын анықтаған жоқ. 1774 жылы Пауналл қызметтен босатылғандықтан, өзінің орнын сақтай алмады. Белсенділігін жалғастыруға тырысқан Пауналл Лорд Нортқа жүгінді, ол оған Майнхедтен сайлауда орын алуға көмектесті. Торизмге қарай бет бұрғаны Пауналлдың отарлық жақтастарының арасында алаңдаушылық тудырды, сондай-ақ Норт оның қолдауын алу үшін Пауналлдың жеңілісін ұйымдастырған болуы мүмкін деген болжамдар да бар. Пауналл Солтүстік Америка революциялық соғысының басталуына әкелген пікірталастарда келісімге қолдау көрсетті. Бірақ 1775 жылдың сәуір айында соғыс басталғаннан кейін, оның келісімшіл көзқарастары соғысты қолдаған торилер, сондай-ақ оның ұсыныстарын өздерінің позицияларын әлсіретуге бағытталған әрекет деп қараған вигтер тарапынан қабылданбады. Пауналл 1777 жылға дейін Нортты қолдады, содан кейін бейбітшілік партиясын ашық түрде қолдап мәлімдеме жасады. Францияның Америка тарапынан соғысқа қосылуы оны қайтадан соғысты қолдайтын тори позициясына қайтарды. Дегенмен, оның қолдауы толық болған жоқ, себебі ол американдықтармен келісімге келуді жалғастырды және француздық мәселеде берік патриоттық көзқарас сақтады. Бұл екі ұстанымды қатар ұстау оған оңай болған жоқ, сондықтан ол 1780 жылы қайта сайлануға түспеді. Соғыс жылдарында ол «Колониялар әкімшілігі» еңбегіне бірнеше түзетулер енгізіп, жаңа жағдайларға сәйкес жаңартып, кеңейтті. Ол сонымен қатар Эванс картасын жаңарту және қайта қарау үшін колониялық тілшілерден деректер мен жаңартылған карталар жинады. 1777 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін ол біршама шегініп қалды, бірақ парламентте қатысуын тоқтатпады.

Кейінгі өмірі

1780 жылы шілдеде Пауналл анонимді түрде «Еуропа мемлекеттерінің билеушілеріне арналған аса бір көңілді эссе» атты мақала жариялады. Көп тараған бұл құжат Пауналлға Еуропа бойынша кеңінен танымал болуына себеп болды; автор аты-жөнінің жасырынып қалуына «Колониялар әкімшілігінен» алынған ұзақ үзінділердің қолданылуы себепкер болды. Мақалада Еуропа басшыларына жаңадан тәуелсіздік алған АҚШ-пен қалай қарым-қатынас жасау керектігі туралы нұсқаулар берілді, онда Американың тәуелсіздігі мен халық санының жылдам өсуі әлемдік саудаға үлкен өзгерістер әкелетіні айтылды. Ол еуропалық көшбасшылардың дүниежүзілік еркін сауда ережелерін белгілеу үшін кездесу өткізуді ұсынды. Соғыс аяқталғаннан кейін де Пауналл АҚШ-қа деген қызығушылығын сақтап, бірақ ол ешқашан қайта бармады. Ол Массачусетс жасағына офицерлік лауазым алуға тырысты, көбінесе оны Еуропа саяхаттарында көрсету үшін формальды қадам ретінде қарастырды. Ол эссе жазуды (жаңаларын және ескілерін өңдеуді) жалғастырды және 1755 жылғы картасының жаңартылған нұсқасын жариялады. Өмірінің соңғы жылдары Пауналл Испаниядан Латын Америкасының тәуелсіздігін жақтаған венесуэлалық отаршыл генерал Франсиско де Мирандамен танысты. Тарихшы Уильям Спенс Робертсонның сөзіне сүйенсек, Миранда кейінгі еңбектерінде алға қойған маңызды аргументтері Пауналлдың ықпалымен байланысты. Пауналл Мирандаға тікелей көмектесті, британ үкіметіндегі байланыстарын пайдаланып, тәуелсіздік мәселесін ілгерілетуге тырысты. Пауналлдың соңғы маңызды еңбегі – еркін сауданы тағы да қолдайтын және Латын Америкасының тәуелсіздігін британдықтардың қолдауымен, осы нарықтарды британдық және американдық сауда үшін ашудың жолы ретінде қарастыратын трактат болды. Пауналл 1805 жылғы 25 ақпанда Бат қаласында қайтыс болды және Уолкот шіркеуіне жерленді.

Көне заттарды сақтау

Томас Поуналл американдық отаршылдық губернатор және ағылшын саясаткері ретінде кеңінен танымал болғанымен, ол 18 ғасырдың соңындағы антиквариаттық және археологиялық зерттеулерде де маңызды тұлға болды. Брайони Орм Поуналл туралы зерттемесінде оны "әлдебір ең көп назардан тыс қалған ертедегі антикварлардың бірі, және бұл лайық емес" деп атап көрсетеді. Ол осы қызығушылықты әкесі, капитан Уильям Поуналлдан мұра еткен, ол Линкольн соборының айналасында орналасқан Минстер-Ярдтағы №5 Поттергейтте тұрған. Оның әкесі Уильям Стуклимен Линкольн және оның төңірегіндегі ежелгі табылған заттар туралы хат алмасып тұрған, ал Томас Поуналлдың ағасы Джон да археологиялық тақырыптарда жазатын болған. Поуналл Америкаға аттанғанға дейін археологияға деген қызығушылығын көрсеткен, 1752 жылы Линкольнширдегі Глентворттағы римдік вилланың іздерін жазған.

Америкадан оралғаннан кейін, 1770 жылы Антикварлар қоғамының мүшесі болды және «Archaeologia» журналының алғашқы нөмірлеріне көп үлес қосты. Оның жазбаларының кейбіреулері Линкольн төңірегіндегі жаңа жаңалықтарды сипаттайды. Бірақ одан да маңыздысы, ол 1773 жылы Ирландиядағы Нью-Грандж және Солтүстік Уэльс жағалауындағы Пенменмаурдағы Брайх-и-Динас туралы кеңінен жазды. Францияда тұрғанда Римнің қалдықтарын сипаттаған, ал Батқа көшіп келгеннен кейін римдік табылған жерлердің сипаттамаларын берді.

Отбасы және мұра

Поунелл екі рет үйленген. Оның бірінші әйелі – Гарриет Черчилль, сэр Эверард Фокенердің жесірі және генерал-лейтенант Чарльз Черчилльдің заңды емес қызы. 1784 жылы Поунелл Ханна (Кеннет) Астелге үйленді, соның арқасында ол маңызды мүліктерге және жер иеленушілерге тән дәрежеге ие болды. Мэн және Вермонт штаттарындағы Поунал қалалары Томас Поунеллдің құрметіне аталған. Бұл есімнің естелігі 1761 жылы салынған тарихи Поуналбороу соты ғимаратында сақталған. Оның атымен аталған Форт Поуналлдың қираған қалдықтары Мэн штатындағы Форт-Пойнт мемлекеттік саябағында бар.

Юниус

1769 және 1772 жылдар аралығында Лондонның "Public Advertiser" газетінде Junius атты псевдониммен бірқатар хаттар жарияланды. Көптеген хаттарда британ үкіметінің шенеуніктерінің жемқорлығы және билікті теріс пайдалануы туралы айыптаулар келтірілген, осы мәселелер туралы Пауналл да айтқан және жазған. Junius кім болғаны содан бері қазіргі заманғы және тарихи пікірталас тудырып келеді. Қазіргі ғалымдар бұл пікірмен келіспейді және бірнеше дәлелдерге сүйене отырып, хаттардың авторы Филип Францис болған деп санайды.

Томас Поуналлдың басылымдары

Ирландияның Мит графтығындағы Дрогеда маңындағы Нью-Грейндж зират ескерткішінің сипаттамасы. Томас Поуналл, эск., құрметті Грегори Шарпқа, Д. Д., Орта ғибадатхананың магистріне жазған хаты. 1770 жылдың 21-28 маусымында Антиквариаттар қоғамында оқылды. Археология, 2 том (1773), 236–276 беттер.