Кіріспе
Албанияның Социалистік партиясы (PS немесе PSSh) – Албаниядағы әлеуметтік-демократиялық саяси партия. Ол орталық-солшыл деп сипатталады. 1991 жылдың 13 маусымында құрылған. ПС Еуропалық социалистер партиясымен байланысты және Социалистік интернационалдың мүшесі болып табылады, сонымен қатар Еуропалық бағытталған көзқарастарды ұстанады.
The Socialist Party of Albania (, PS or PSSh) is a social democratic political party in Albania. It has been described as centre left. It was founded on 13 June 1991. The PS is an associate of the Party of European Socialists and a member of the Socialist International, and holds pro European views.
Тарих
ПС-ның алдыңғысы, Албанияның Еңбек партиясы (Partia e Punës së Shqipërisë, PPSH) 1941 жылғы қарашада құрылды және 1991 жылдан бері Социалистік партия (Partia Socialiste, PSSH) деп белгілі болды. Ол 1989 жылдан бастап Албанияда болған үлкен өзгерістерден кейін сақталды. PPSH – Албанияның коммунистік партиясы, оның негізін қалаушы және ұзақ жылдар бойы басшысы болған Энвер Ходжамен байланысты, және Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері елдегі жалғыз билік партиясы болды. Ходжаның ізбасары Рамиз Алия 1980-жылдардың соңында шектеулі реформалар енгізуге мәжбүр болды. 1990 жылғы 11 желтоқсанда Алия ППШ билік монополиясынан бас тартқанын жариялады. ППШ 1991 жылғы Албания Конституциялық Ассамблеясының сайлауында жеңіске жетті, бұл елде шамамен 80 жылдан бері өткен алғашқы еркін сайлау болды. Ол кезде ол енді марксистік-лениндік партия емес еді. 1991 жылғы 10-13 маусымда өткен кезектен тыс съезде ППШ жаңа жүйеде өмір сүру үшін атын ПС-ге өзгертуге дауыс берді. Интеллигенция өкілі Фатос Нано жаңа төраға болып сайланды. Нано ескі коммунистік партияны реформалауға көмектесіп, оны Социалистік Интернационалға мүше етті. 2004 жылы Илер Мета басқаратын партияның бір тобы ПС-тен бөлініп, Интеграция үшін Социалистік қозғалысын (Lëvizja Socialiste për Integrim, LSI) құрды. 2005 жылғы 10 қазанда Нано 2005 жылғы Албания парламенттік сайлауында жеңілгеннен кейін ПС төрағалығынан кетті, оның орнын Эди Рама басты. Рама басшылығымен ПС бірнеше саяси партияны біріктірген Еуропалық Албания Альянсын құрды. Альянс 2013 жылғы Албания парламенттік сайлауында жеңіске жетіп, социалистерді 8 жылдан кейін үкіметке қайтарды. Қазіргі уақытта жеке өзі сайысқа түскен Социалистік партия 2017 жылғы және 2021 жылғы сайлауда 74 мандатқа ие болды, соның арқасында қазір Албанияны жеке басқара алады, бірақ парламенттегі Социал-демократиялық партия оған сырттан қолдау көрсетуде.
Саяси ұстанымдар
2013 жылғы партиялық бағдарламасында партия біркелкі салықты прогрессивті салыққа ауыстыруға міндеттеме берді және барлық азаматтарға арналған медициналық көмекті қолдайды. Партия жетекшісі Эди Рама Албанияда ЛГБТ құқықтарын қолдайтынын мәлімдеді. Партия сондай-ақ Еуропалық бағытталған, Албанияның Еуропалық Одаққа және НАТО-ға қосылуын қолдайды, ал Косовоны "Албанияның ең маңызды стратегиялық серіктесі және досы" деп есептейді. Рама бұрынғы британ премьер-министрі Тони Блэрдің "Үшінші жол" тәсілін ұстануға ұмтылатынын айтты.
Партия басшылары
Жоқ. ПрезидентТуған–өлгенҚызмет мерзімінің басталуыҚызмет мерзімінің аяқталуыҚызметте болған кезең1Фатос Нано (1952 жылы туған)13 маусым 199110 қазан 20052Эди Рама (1964 жылы туған)10 қазан 2005Қазіргі уақытта қызметте
Сайлау нәтижелері
СайлауДауыс саны%Орын саны+/РангіҮкімет1992433,60223.87 131 2-орын1996335,40220.37 28 2-орын1997413,36952.75 97 1-орын2001555,27242.27 28 1-орын2005538,90639.44 31 2-орын2009620,58640.85 23 1-орын2013713,40741.36 1-орын2017764,76148.19 9 1-орын2021768,17748.68 1-орын
Логотиптер
Қазіргі логотип 1977 жылы Хосе Мария Круз Новильо Испания Социалистік жұмысшылар партиясы үшін жасаған жұмсақ тоқпан мен раушаннан тұратын логотипінің нұсқасына негізделген.