Кіріспе

Уайт аралы фестивалі – Англияның Ньюпорт қаласындағы Уайт аралында жыл сайын өтетін британдық музыка фестивалі. Ол бастапқыда 1968-1970 жылдар аралығында өткізілген контрмәдениет шарасы болды. 1970 жылғы шара осы ерте фестивальдердің ең ірісі еді және күтпеген жоғары қатысушылар саны 1971 жылы Парламенттің Уайт аралы округтік кеңесінің 1971 жылғы заңына аралда 5000-нан астам адамның түнгі ашық ауада жиналуын қажет ететін арнайы лицензиясыз тыйым салатын бөлімді қосуына себеп болды. Шара 2002 жылы қайта жандандырылды.

Бастапқы фестиваль

Бастапқы шараларды Фолк ағайындылары (Рон және Рэй Фолк) өз компаниясы Fiery Creations Limited және кіші ағасы Билл Фолк ұйымдастырып, өткізді. Шаралар Ford Farm (Годшилл маңы), Вуттон және Afton Down (Фрешвотер маңы) жерлерінде өтті. 1969 жылғы шараға Боб Дилан және The Band қатысты. Бұл Диланның үш жыл бұрынғы мотоцикл апатынан кейін алғашқы ақы төленген өнер көрсетуі болды. Көптеген адамдар оның тағы өнер көрсететініне күмәнданып жүрген кезде бұл өнер көрсету өтті. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген жанкүйерлер осы өнер көрсетуін тамашалауға жиналды. Шамамен 150 000–250 000 адам қатысты деп есептеледі. 1969 жылғы фестиваль 29 тамыз күні, Вудсток фестивалі аяқталғаннан кейін он бір күн өткен соң ашылды. Дилан сол кезде Нью-Йорктегі Вудстокта тұрып, шара "өзінің ауласында" болғандықтан ол жерде өнер көрсетеді деп күтілген. Бірақ Дилан 15 тамызда, Вудсток фестивалі басталған күні Аралына келіп кетті. 1970 жылғы шара осы алғашқы фестивальдердің ең ірісі болды. Ол кезде бұл әлемдегі ең көп адам жиналған шаралардың бірі деп айтылды, қатысушылар саны 600 000-нан асып, Вудсток фестивалін де басып өтті. Шараға Джими Хендрикс, Майлз Дэвис, The Doors, The Who, Lighthouse, Ten Years After, Терри Рид, Эмерсон, Лейк & Палмер, Джони Митчелл, The Moody Blues, Мелани, Донован, Гилберто Гил, Free, Chicago, Ричи Хевенс, Джон Себастьян, Леонард Коэн, Jethro Tull, Taste (ирландтық тобы) және Тини Тим сияқты елуден астам орындаушы қатысты. Күтпегендей көп қатысушы жиналғандықтан 1971 жылы Парламент Аралы округтік кеңесінің 1971 жылғы заңына аралда 5000-нан астам адамның арнайы рұқсатсыз түнде ашық ауада жиналуына тыйым салатын қосымша тармақ енгізді. 1970 жылғы фестивальді режиссер Мюррей Лернер түсірді, ол сол кезде «Ньюпорт фольклор фестивалі» фильмімен Академия сыйлығына ұсынылған болатын. Лернер бұл түсірілген материалды Фолк ағайындыларымен болған даудан кейін, әр тараптың өзара шартты бұзғандығы туралы талаптарын қарастырғаннан кейін, заңгерлік төлемдерін өтеу ретінде алды. Лернер фестиваль материалдарынан «Махаббатқа хабар» (АҚШ-та «Махаббатқа хабар: Аралы фестивалі: Фильм» деген атпен видеода шығарылған) фильмін жасады, ол 1996 жылы көрсетілді, содан кейін DVD форматында жарық көрді. Бұл фильмнен басқа, Лернер 1970 жылғы фестивальде жеке әртістердің өнер көрсетулеріне арналған толық метражды фильмдер де түсірді. Бүгінгі күнге дейін Майлз Дэвис, Джимми Хендрикс, The Who, Эмерсон, Лейк & Палмер, The Moody Blues, Free, Taste (ирландтық тобы), Леонард Коэн, Jethro Tull, The Doors және Джони Митчеллдің жеке фильмдері шығарылды. Дейв Роу (бұрынғы Ливерпуль колледжінің түлегі) плакаттар мен жарнама материалдары үшін барлық психоделикалық суреттерді жасады.

1968 жыл

Бірінші фестиваль 1968 жылдың 31 тамызы мен 1 қыркүйегінде Годшилл маңындағы Форд фермасындағы Хеллс Филд алаңында өтті, және шамамен 10 000 адам қатысты. Jefferson Airplane жетекші орында болды, сонымен қатар Артур Браун, The Move, Smile, Tyrannosaurus Rex, Aynsley Dunbar Retaliation, Plastic Penny, Fairport Convention және The Pretty Things та өнер көрсетті.

1969 жыл

Бұл 1969 жылдың 30 және 31 тамызында Вуттон жерінде болды, шамамен 150 000 адам қатысқан деп есептеледі.

1970 жыл

Бұл шара 1970 жылдың 26-30 тамызы аралығында Афтон Даунда өтті. Гиннес рекордтар кітабы бойынша, оған 600 000 немесе тіпті 700 000 адам қатысқан деп есептеледі. Дегенмен, промоутер Рэй Фолк бұл көрсеткіштің жартысы ғана деп санайды. 2004-2006 жылдары шараны Nokia демеушілік еткен. Қазіргі уақытта шараны ұйымдастырушылар – Solo Promoters Ltd. 2020 жылы фестиваль өткізілмеді.