Кіріспе

Үндістан саясаткері (1934 жылы туған)

Доктор Мурли Манохар Жоши (1934 жылдың 5 қаңтарында туған) – үнді саясаткері. Ол 1991-1993 жылдары президенті болған Бхаратия Джаната партиясының (BJP) мүшесі. Жоши – Канпур сайлау округінен парламент депутаты болған. Ол Аллахабад университетінде физика профессоры қызметін атқарған. Ол БЖП-ның ең тәжірибелі және іргелі мүшелерінің бірі. Кейіннен Жоши Ұлттық демократиялық альянс үкіметінде Адам ресурстары және даму министрі болды. 2017 жылы Үндістан үкіметі Жошиге екінші жоғары азаматтық наградасы – «Падма Вибхушан» орденін табыс етті. Жоши студенттік кезінен бері RSS мүшесі болып келеді.

Түпнұсқасы мен жеке өмірі

Джоши 1934 жылдың 5 қаңтарында Делиде дүниеге келген. Оның отбасы Кумаун аймағындағы Алмора қаласынан шыққан, қазір ол Уттаракханд штатының құрамына кіреді. Әкесінің аты – Манмохан Джоши. Отбасы брахман қауымына жатады. 1956 жылы Джоши Тарла Джошиға үйленді, ол оның қауымынан және ұқсас отбасылық ортадан шыққан әйел еді. Бұл неке ата-аналарының ұйымдастыруымен, дәстүрлі үндік жолмен жасалған. Өмір бойына сақталған бұл одақ толық үйлесімді және дәстүрлі болып шықты. Жұбайлардың Ниведита және Приямвада есімді екі қызы бар.

Білім

Жоши өзінің алғашқы білімін Чандпур, Биджнор ауданында және Альморада, оның отбасы тегінен шыққан жерде алған. Ол Меерут колледжінде B.Sc. дәрежесін, ал Аллахабад университетінде M.Sc. дәрежесін аяқтады. Аллахабадта оның ұстаздарының бірі профессор Ражендра Сингх болды, ол кейіннен "Растрия Сваямсевак Сангх" ұйымының сарсангчалак болды. Жоши Аллахабад университетінде физика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Оның докторлық диссертациясының тақырыбы спектроскопия болды. Ол "Физика" саласындағы алғашқы зерттеу мақаласын қазақ тілінде жариялады. PhD-ны аяқтағаннан кейін Жоши Аллахабад университетінде физика пәнінен сабақ беруді бастады.

Саясат және белсенділік

Жоши жас кезінде Делиде RSS-пен байланысқа түсіп, 1953-1954 жылдары сиырларды қорғау қозғалысына, 1955 жылы Уттар-Прадеш штатындағы Кумбх Кисан Андоланға қатысып, жер салымын жартысына дейін төмендетуді талап етті. Үндістандағы төтенше жағдай кезінде (1975-1977) Жоши 1975 жылдың 26 маусымынан 1977 жылғы Лок Сабха сайлауына дейін түрмеде отырды. Ол Альмора округінен Парламент депутаты болып сайланды. Оның партиясы да кірген Халық партиясы билікке келіп, Үндістан тарихындағы алғашқы Конгресс емес үкіметті құрғаннан кейін Жоши Халық партиясының парламенттік партиясының Бас хатшысы болып сайланды. 1980 жылы үкімет құлағаннан кейін оның партиясы Халық партиясынан шығып, Бхаратия Джаната партиясын (БЖП) құрды. Жоши бастапқыда Бас хатшы ретінде Орталық кеңседе жұмыс істеді, кейін Партия қазынашысы болды. БЖП Бас хатшысы ретінде ол Бихар, Бенгал және Солтүстік-Шығыс штаттарына тікелей жауапты болды. Кейін БЖП Атал Бихари Важпаи басқаруымен үкімет құрғанда Жоши кабинетте Адам ресурстарын дамыту министрі болып тағайындалды. 1991 жылдың желтоқсан айында Жоши "Екта Ятра" атты науқан ұйымдастырды, оның мақсаты БЖП ұлттық бірлікті қолдайтынын және сепаратистік қозғалыстарға қарсы екенін көрсету болды. Науқан 11 желтоқсанда Тамил Наду штатының Каньякумари қаласында басталды және 14 штатты қамтыды. 1992 жылдың 26 қаңтарында Кашмирдегі Джамму қаласында Үндістан туын көтеру жоспарланған митингіс жалпы алғанда сәтсіз аяқталды, жергілікті тұрғындардың қатысуы өте төмен болды. Жоши Бабасахеб Амбедкар, Махатма Джотиба Пхуле және Диндайял Упадхьяяның өмірі мен еңбектерінен әсер алғаны белгілі. Жоши 2004 жылғы мамыр айындағы Лок Сабха сайлауында жеңіліске ұшырағанға дейін үш рет Аллахабадтан депутат болып сайланды. Ол 15-ші Лок Сабхаға Варанасиден БЖП үміткері ретінде сайланды. Сонымен қатар, ол 1996 жылы 13 күндік үкіметте ішкі істер министрі қызметін атқарды. 2009 жылы Жоши БЖП манифестін дайындау жөніндегі кеңестің төрағасы болып тағайындалды. Ол Аллахабад университетінің түлектері қауымдастығы тарапынан "Мақтанды түлек" атағымен марапатталды. 2014 жылғы Лок Сабха сайлауында ол Варанасиденгі мандатын Нарендра Модиге босатып берді. Кейін ол Канпурдан сайлауға түсіп, 2,23 миллион дауыс айырмасымен жеңіске жетті.