Кіріспе

Үндістандық саясаткер (1918–2004)
крикетші

Сикандер Бахт (24 тамыз 1918 – 23 ақпан 2004) – Үндістанның Баратья Джаната партиясының (БЖП) мүшесі, саясаткер. 2002 жылдан қайтыс болғанға дейін Кераланың 15-ші губернаторы қызметін атқарды. БЖП-ның вице-президенті болып сайланды, партияның Раджья Сабхадағы жетекшісі болды және Атал Бихари Ваджпаи басқаратын Үндістан демократиялық альянсы (NDA) үкіметінде министр болды. 2000 жылы Үндістан үкіметінің екінші жоғары азаматтық наградасы – «Падма Вибхушан» орденімен марапатталды.

Ерте өмір

Сикандер Бахт 1918 жылы Үндістанның Дели қаласындағы Куреш Нагарда дүниеге келген. Ол Англо-араб жоғары мектебінде оқыды және Англо-араб колледжінде (қазіргі Закир Хусейн колледжі) ғылым бакалаврын аяқтады. Оқу жылдарында ол хоккейге аса құмар болды және түрлі турнирлерде Дели университеті мен Дели қаласының құрама командаларында өнер көрсетті. Сонымен қатар, ол "Independents" хоккей клубында ойнап, оның капитаны болды. Бірде ол өзінің БЖДП мүшесі екенін айтқан, және Үндістанның секуляризм елі екенін, сонымен қатар оның рухани құндылықтарын үнемі қолдап келді.

Саяси мансап

1952 жылы Бахт Дели қалалық корпорациясына Конгресс партиясынан кандидат ретінде сайланды. 1968 жылы ол Дели электрмен жабдықтау басқармасының төрағасы болып сайланды. 1969 жылы Конгресс партиясы жарылып, Бахт Конгресс (Ұйым) партиясында қалды. Кейін Бахт Делидің метрополитен кеңесіне Конгресс (О) партиясынан кандидат ретінде сайланды. 1975 жылдың 25 маусымында премьер-министр Индира Ганди төтенше жағдай жариялады, Бахт тағы басқа оппозициялық көшбасшылармен бірге 1975 жылдың 25 маусымында тұтқындалды. Ол 1976 жылдың желтоқсанында босатылғанға дейін Рохтақ түрмесінде қамауда болды. 1977 жылдың наурыз айында премьер-министр Индира Ганди жалпы сайлаулар жариялады. Оппозициялық көшбасшылар босатылғаннан кейін, олар барлық оппозициялық партияларды біріктіріп, «Жанта» партиясын құрды. 1977 жылдың наурыз айында Бахт Жаңа Делидегі Чандни Чоктен «Жанта» партиясынан Лок Сабхаға (Индия парламентінің төменгі палатасы) сайланды. Морарджи Десай премьер-министр болып тағайындалды және Бахтты Жұмыс, Тұрғын үйлерді жарақтандыру, Жабдықтау және Қайта оңалту министрі етіп тағайындады. Ол осы лауазымда 1979 жылдың шілдесіне дейін қызмет етті. 1980 жылы «Жанта» партиясы жарылып, Бахт «Бхаратия Жаната» партиясына (БЖП) қосылды. Ол БЖП-ның бас хатшысы болып тағайындалды. 1984 жылы ол БЖП вице-президенті болды. 1990 жылы Бахт Мадхья-Прадеш штатынан Раджья Сабхаға (Индия парламентінің жоғарғы палатасы) сайланды. 1992 жылы ол Раджья Сабхадағы Оппозиция көшбасшысы болды (Оппозиция көшбасшысы лауазымы кабинет министрінің лауазымымен тең). 1996 жылдың 10 сәуірінде ол Мадхья-Прадештен Раджья Сабха депутаты болып қайта сайланды. 1996 жылдың мамыр айында Атал Бихари Ваджпаи Бахтке қалалық істер министрі лауазымын ұсынды. Алайда Бахт жоғары лауазым сұрады, және 24 мамырда оған сыртқы істер министрінің қосымша лауазымы берілді. Ваджпаи үкіметі тек 13 күн ғана билікте болды. Бахт сыртқы істер министрі болып бір аптадан астам уақыт қызмет етті, өйткені Ваджпаи үкіметі 1996 жылдың 1 маусымында құлаған кезде ол отставкаға кетуге мәжбүр болды. Ваджпаи үкіметінің құлауынан кейін Бахт тағы да Раджья Сабхадағы Оппозиция көшбасшысы болды. 1998 жылы Ваджпаи қайтадан премьер-министр болып тағайындалды және Бахт 2002 жылға дейін өнеркәсіп министрі болып тағайындалды. Сонымен қатар, ол Раджья Сабхадағы Үкімет көшбасшысы болып тағайындалды. Өнеркәсіп министрі болып толық мерзім қызмет еткеннен кейін Бахт белсенді саясаттан шығып, 2002 жылы Кераланың губернаторы болып тағайындалды. Ол Кераланың губернаторы болып тағайындалған БЖП-ның алғашқы көшбасшысы болды.

Марапаттар

2000 жылы Бахтқа «Падма Вибхушан» ордені табысталды. Бұл – Үндістанның екінші ең жоғары азаматтық наградасы. «Падма Вибхушан» орденімен тағы төрт BJP өкілі марапатталды: Атал Бихари Ваджпаи, Лал Кришна Адвани, Сушма Сварадж және Арун Жейтли. Кейін Атал Бихари Ваджпаиге Үндістанның ең жоғары азаматтық наградасы – «Бхарат Ратна» ордені табысталды.

Өлім

Бахт 2002 жылғы 9 сәуірде Раджья Сабхадағы өкілеттік мерзімін аяқтады. 9 күннен кейін ол Кераланың губернаторы болып тағайындалды, Сухдев Сингх Кангті ілесіп кірді. 83 жас 128 күндік шағында ол Керала штатының ең қарт губернаторы болды. Ол халыққа өте танымал болды және осы лауазымда өмірінің соңына дейін қызмет етті. Бахт 2004 жылғы 23 ақпанда Кераланың астанасы Тируваннатпурамдағы Медициналық колледж ауруханасында 19 ақпанда жасалған ішек хирургиясының салдарынан қайтыс болды. Ол лауазымында қайтыс болған Кераланың алғашқы губернаторы болды. Екі күннен кейін оның орнын Карнатака губернаторы Т. Н. Чатурведе иеленді. Әсіресе БЖП мүшелері арасында Бахт медициналық қателік салдарынан қайтыс болған болуы мүмкін деген алаңдаушылық болды, бірақ ешқандай дәлел табылмады. Сикандер Бахт қайтыс болған кездегі бас министр А. К. Антони дәрігерлердің кінәсі немесе басқа да себептерді анықтау үшін тергеу жүргізуге халықтың талабына көнуге мәжбүр болды. Үндістан Президенті А. П. Дж. Абдул Калам: «Оның өлімімен біз көрнекті қоғам қайраткері мен мемлекет қайраткерін жоққа шығардық» деді. Премьер-министр Ваджпаи: «Мырза Бахт – азаттық күрескері. Ол демократия және ұлттық мүдделер үшін батылдықпен күресті. Ол менің кабинетімдегі мүше ретінде біраз уақыт бойы ерекше қызмет атқарды» деді.