Кіріспе

Уттар-Прадеш штатының 18-ші бас министрі

Кумари Маявати (туған күні Кумари Маявати Дас; 15 қаңтар 1956 жылы) – Үндістан саясаткері. Маяватидің қызметі мақтау мен сынға ұшырады. Үндістанның миллиондаған далиттері оны өрнекті тұлға ретінде қарастырады және оны Бехен джи (әпке) және темір әйел деп атайды. Ол партиясының атынан қаржы жинау жөніндегі күш-жігері үшін мақталып, оның туған күнін жақтастары кеңінен тойлап өткен. Алайда, оның жеке және партиялық байлығының өсуі сыбайлас жемқорлықтың белгісі ретінде сынға ұшырады. Ол 1956 жылдың 15 қаңтарында Нью-Делидегі Шримати Сухета Криплани ауруханасында шамар кастасының отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Прабху Дас, Дадри қаласының жанындағы Бадалпур ауылында пошта қызметкері болған. 2012 жылдың тамызында мемлекеттік қызметтердегі лауазымдық өсуге квота жүйесін кеңейту үшін конституцияға түзетулер енгізу процесін бастайтын заң қабылданды. Ол 2003 жылдың 18 қыркүйегінде БСП-ның ұлттық президенті болып сайланды. 2006 жылдың 27 тамызында екінші, 2014 жылдың 30 тамызында үшінші және 2019 жылдың 28 тамызында төртінші рет қарсылығызсыз сайланды. 2023 жылдың 10 желтоқсанында Маявати өзінің жүрегі жақын немере інісі Акаш Анандты ізбасары етіп тағайындады.

Уттар-Прадеш штатының бас министрі

Бас министр ретінде Маявати тиімді басқарумен және заң мен тәртіпті нығайтумен көзге түсті, тіпті оппозициялық партиялар мен қарсыластарынан да мақтау алды. 2007 жылы жерді заңсыз иелену ісінде айыпталған оның саяси партиясының депутаты Умакант Ядав оның бұйрығымен үйінің жанында тұтқындалды. 2010 жылдың қыркүйек-қазан айларында Айодхьядағы сот шешімі жарияланған кезде, оның үкіметі заң мен тәртіпті сақтап, штат аймағында тыныш жағдай сақталды. Оның билік ету кезеңінде бірнеше танымал қылмыскерлер мен мафия басшылары түрмеге жабылды. Ол зорлауға қарсы қатаң заңдар қабылдауды талап етті. Оның билік кезінде бұрынғы және кейінгі үкіметтермен салыстырғанда тәртіпсіздік, зорлау және сыбайлас жемқорлық аз болды. 2007-2012 жылдар аралығындағы құрамында тек 124 депутат миллионер болды, ал 2012 жылы сайланған келесі құрамда бұл көрсеткіш 271-ге жетті. Маявати билігінде Уттар-Прадештің жалкі өнімнің өсу қарқыны 17 пайызға дейін өсті және қылмыстың көрсеткіші бұрынғы және кейінгі үкіметтерге қарағанда төмендеді.

Бірінші мерзім, 1995 жыл

Маявати алғаш рет 1995 жылдың 3 маусымынан 18 қазанына дейін БЖДП қолдауымен бас министр болып қызмет етті. Осы кезеңде Амбедкар Нагар және Удам Сингх Нагар аудандары құрылды.

Екінші мерзім, 1997 жыл

Екінші өкілеттік мерзімі 1997 жылдың 21 наурызынан 20 қыркүйегіне дейін болды. Оның үкіметінің бастамасымен мыңдаған жерсіз тұрғындарға патталар немесе грам сабха жерлері жалға берілді. 1997 жылдың сәуір айында ол Газиябад ауданынан Гаутам Буддха Нагар ауданын құрды, Каушамби ауданы Аллахабад ауданынан бөлінді, ал Морадабад ауданынан Жйотиба Фуле Нагар ауданы (қазіргі Амроха ауданы) құрылды. 1997 жылдың мамыр айында Махамая Нагар ауданы (қазіргі Хатрас ауданы деп аталады) Алигарх ауданынан құрылды, ал Банда ауданы Банда және Чатрапати Шахуджи Махарадж Нагар аудандарына бөлінді. Маявати бюрократтармен есеп беру жиналыстарын өткізіп, 127 қызметкерді қызметтен шеттетуге бұйрық берді. Ол Доктор Амбедкар атындағы сыйлықтарды тағайындады және Лакхнау, Канпур, Аллахабад және басқа да ірі қалаларда Амбедкардың әртүрлі өлшемдегі 100-ден астам мүсінін орнатты. Үшінші өкілеттік мерзімі 2002 жылдың 3 мамырынан 2003 жылдың 26 тамызына дейін созылды, ол БЖДП-нің қолдауына ие болды. Ол 12 АІС қызметкерін, оның ішінде дивизиялық комиссарлар мен аудандық әкімдерді қызметтен шеттетуге бұйрық берді. Заң мен тәртіпті сақтамағаны үшін алты ІШҚ қызметкері қызметтен шеттетілді, ал 24 қызметкерге жағдайды жақсарту туралы ескерту жасалды. Ол 511 акр жерді алып жатқан Гаутам Будда университетін құрды. Ол Король Жордж медициналық университетінің атын Чатрапати Шахуджи Махарадж медициналық университеті деп өзгертті. Ол бірнеше әкімшілік бөлімдердегі тексерулерден кейін үш жоғары лауазымды шенеунікті қызметтен шеттетуге бұйрық берді.

Төртінші мерзім, 200712

Үндістанның ең көп халқы бар және ең кедей штаттарының бірі – Уттар-Прадеш, көптеген сайлаушыларының арқасында Үндістан саясатында маңызды рөл атқарады. Маявати 2007 жылдың 13 мамырында төртінші рет Уттар-Прадештің бас министрі болып тағайындалды. Ол қоғамның әлсіз топтарына әлеуметтік әділдік беру және жұмыссыздарға ақша таратудың орнына жұмыс орындарын құруға бағытталған бағдарлама жариялады. Оның ұраны – «Уттар-Прадеш» («Солтүстік провинция») «Уттам-Прадеш» («Үздік провинция») болуы керек еді. Бірақ кейіннен Үндістанның Жоғарғы соты жоққа шығарған, лауазымға тағайындаулар үшін квота енгізілді. 2007 жылдың қыркүйегінде Б.Р.Амбедкар атындағы ауылдық даму бағдарламасы басталды, оның мақсаты – далиттер көп тұратын ауылдарға су, электр энергиясын жеткізу және жол салу еді. Бұл бағдарлама аясында 24 716 ауылда жақсарту жұмыстары жүргізілді. 2008 жылы Маявати Маниявар Шри Канширам Джи Шахри Гариб Авас Йожнасын іске қосты, бұл жоба қалалық кедейлер үшін қолжетімді бағадағы тұрғын үйлер салуға бағытталған. Маявати үкіметі күн электр станцияларын салуға күш салды және 2012 жылдың наурызында Аллахабад ауданындағы Наинидегі алғашқы 5 МВт күн электр станциясы жұмыс істей бастады. Үкімет NTPC Limited компаниясымен 1320 МВт электр станциясын салу үшін келісімге келді. Маяватидің арман жобасы – 165 шақырымдық алты жолақты Ямуна тас жолы, Дели мен Аграны Нойда және Үлкен Нойда арқылы байланыстырып, штаттың 1182 ауылын қамтиды. Кейіннен Үндістан Әуе Күштері сынақ ретінде «Дассо Мираж 2000» истребителін Ямуна тас жолына қондырды. 2008 жылдың 15 қаңтарында Маявати Баллиядан Үлкен Нойдаға дейін 1047 шақырымдық Ганга тас жолының құрылысын басталды. 2008 жылы оның үкіметі физикалық мүмкіндігі шектеулі студенттер үшін доктор Шакунтала Мисра атындағы ұлттық оңалту университетін құрды. 2009 жылдың қараша айында Маявати Нойда метрополитенінің құрылысын аяқтады. Ол Нойда маңындағы Жевар әуежайын салуды ұсынды. 2011 жылдың қазан айында Маявати үкіметі Jaypee Group компаниясымен бірлесіп, Jaypee Group салған Будд халықаралық трассасында өткен бірінші F1 Үндістан Гран-приін табысты өткізді. Бұл шара 2010 жылғы Делиде өткен Ойындардың ашылу салтанатына дейін болған ұятты оқиғалармен салыстырғанда, мінсіз ұйымдастырылды және Үндістанның беделін сақтап қалды. Маявати жеңімпаз Себастьян Феттельге жеңімпаз кубогын табыс етті. Шетелдіктер трассаны «көрнекті» деп бағалады, ал F1 сарапшылар тобы үш үндістандық жасөспірімді Еуропадағы болашақ Формула-1 жүргізушілері ретінде даярлау үшін іріктеді. Маявати Бахужан Самадж идеалдарына арналған бірнеше ескерткіштерді аяқтады, олардың ішінде Маниявар Шри Канширам Джи Грин Эко-бақшасы (2011 жылдың наурыз айында ашылды), Канпур Дехат – Рамбай Нагар, Самбал – Бхеем Нагар, Шамли – Прабудда Нагар, Хапур – Панчшиль Нагар, Кашганж – Канширам Нагар, Хатрас – Махамая Нагар және Амроха – JP Нагар. Маявати өкілеттігі кезінде барлық комиссарлар мен аудандық әкімдерге қоғамның әлсіз топтарына 3 акр жерді немесе құжаттарды бөлуді, заңсыз иеленушілерден құжаттарды алуды және мафия мен зорлық-зомбылыққа қарсы қатаң шаралар қабылдауды тапсырды. 2010 жылы ТБ және ТБ қауымдастықтарына жататын 5596 адамға 1054,879 гектар ауыл шаруашылығы жері бөлінді. Арнайы шара аясында ауыл шаруашылығы жерлерін заңсыз иемденгені үшін 74 қылмыстық іс қозғалып, 88 адам тұтқындалды. SMS және IVRS жүйесімен қолдау көрсетілетін қант өнімі туралы ақпараттық веб-сайт құрылды. Маявати Лакхнаудағы 286 төсектік супер-арнайылық Centenary ауруханасын және CSMMU-дағы 50 төсектік жансақтау бөлімін ашты, сондай-ақ дәрігерлердің жалақысын көтерді. 2007 жылы Маявати Үлкен Нойдада Маниявар Канширам көп мамандықты ауруханасын ашты, ол 2013 жылдың сәуірінде амбулаториялық қызметтерді бастады. Оның үкіметі сондай-ақ Нойданың 30-шы секторындағы доктор Б.Р.Амбедкар атындағы көп мамандықты ауруханаға қаржы жұмсады. Оның үкіметі сондай-ақ Сант Равидас Қала Сэмман сыйлығын және Савитри Бай Фуле Балалық Шәкіртақы Мадад Жоспары аясында ақшалай сыйлықты ұйымдастырды. 2007 жылы билікке келгеннен кейін Маявати 2007, 2008 және 2009 жылдары Уттар-Прадешті төрт штатқа бөлу туралы Премьер-министрге хаттар жазды. Соңында 2011 жылдың 15 қарашасында Маявати кабинеті Уттар-Прадешті төрт штатқа (Пашхим-Прадеш, Авад-Прадеш, Бундельханд және Пурванчал) бөлуді мақұлдады. 2012 жылдың 13 наурызында ол Раджа Сабхаға үміткерлікке өтініш берді және 22 наурызда сайланғаны жарияланды. Ол Үндістанның BJP үкіметінен Туризм және мәдениет министрі Джагмоханды оған қарсы барлық қастандықтар жасағаны үшін қызметтен шеттетуді сұрады. 2007 жылдың маусымында Губернатор Т.В.Раджешвар оны қудалауға жеткілікті дәлелдер жоқ екенін айтты. Оның 23 беттік бұйрығында: «Миссияны басқару кеңесі, мемлекеттік және орталық үкіметтің өкілдерінен тұратын, жобаны үнемі талқылаған және орталық үкіметтің мемлекеттік кәсіпорны NPCC арқылы 17 крор сом жұмсалғаны, Маявати мен министрге тағылған ауыр қылмыстар қарауға келмейтінін көрсетеді» делінген. Оның партиясы оның кірісі партия қызметкерлері мен жақтастарының сыйлықтары мен шағын үлестерінен түсетінін мәлімдеді. Оның құрамында буддалық және индуисттік, далит/ЖСҚ идеалдарын бейнелейтін саябақтар, галереялар, мұражайлар, ескерткіштер, суреттер мен мүсіндер бар, мысалы Гаутама Будда, Гадже Махарадж, Сант Равидас, Сант Кабир, Нараяна Гуру, Джотирао Фуле, Чатрапати Шахуджи Махарадж, Бабасахеб Амбедкар, BSP партиясының негіз қалаушысы Канши Рам және өзі. 2012 жылғы Раджа Сабхадағы сайлау тізімінде Маяватидың активтері 111,64 крор рупиге жетеді, ал міндеттемелері 87,68 лакх рупи (0,87 крор) құрайды. # Жылдан Жылға Лауазым Партиясы 1. 1989 1991 Парламент депутаты (1-ші мерзім) 9-шы Лок Сабхада Бижнордан BSP 2. 1994 1996 Парламент депутаты (1-ші мерзім) Уттар-Прадештен Раджа Сабхада (1996 жылдың қазанында отставкаға кетті) BSP 3. 1996 1997 Заң шығарушы (1-ші мерзім) 13-ші Видхан Сабхада Харорадан (1996 жылы отставкаға кетті) және Билсиден (1997 жылы отставкаға кетті) BSP 4. 1998 1999 Парламент депутаты (2-ші мерзім) 12-ші Лок Сабхада Акбарпурдан BSP 5. 1999 2002 Парламент депутаты (3-ші мерзім) 13-ші Лок Сабхада Акбарпурдан (2002 жылы отставкаға кетті) BSP 6. 2004 2004 Парламент депутаты (4-ші мерзім) 14-ші Лок Сабхада Акбарпурдан (2004 жылдың шілдесінде отставкаға кетті) BSP 7. 2004 2007 Парламент депутаты (2-ші мерзім) Уттар-Прадештен Раджа Сабхада (2007 жылдың шілдесінде отставкаға кетті) BSP 8. 2007 2012 Бас министр (4-ші мерзім) Уттар-Прадеш үкіметінде BSP 9. 2007 2012 Уттар-Прадеш заң шығару кеңесінің мүшесі (2012 жылы отставкаға кетті) BSP 10. 2012 2017 Парламент депутаты (3-ші мерзім) Уттар-Прадештен Раджа Сабхада (2017 жылдың шілдесінде отставкаға кетті) BSP.

Жеке өмірі мен қоғамдағы беделі

Маявати Бахужан Самадж партиясының негізін қалаушы Канши Рам оны мемлекеттік қызметке орналаспауға, саясатқа қатысуға көндіргеннен кейін саяси мансабын бастады. Маявати отбасы құрмауды жөн көрді. Ол «Темір әйел» деп те танылады. Канши Рам партия атынан қаржы жинаудағы Майаватидің еңбегін оның 47 жылдығында жоғары бағалады. Ол партияның соңғы мақсаты – ұлттық деңгейде билікке ие болу екенін, ал Майаватидің күш-жігері осы мақсатқа жетуге көмектескенін айтты. Ол Ақпараттық технологиялар департаментінің ең көп салық төлеуші 200 адамның тізімінде 20-шы орынды иеленді, тізімде Шах Рукх Хан және Сачин Тендулкар сияқты есімдер де болды. Маявати 2007 жылдың сәуір-желтоқсан айларында алдын ала салық төледі. Ол басқа да табыстарынан салық төледі, олардың көп бөлігі партия мүшелерімен «сыйлық» ретінде жарияланды. 2010 жылдың 15 наурызында БСП-ның 25 жылдығы Канши Рамның туған күнімен бірге аталып өтті. Осы мерекеде БСП мүшелері Майаватиді ақшадан жасалған гүл шоқтарымен құрметтеген кезде, үнділік жаңалықтар арналары мен газеттер бұл оқиғаны «жеңілтек» деп көрсетуге тырысты. Олардың пікірінше, бас министр ашық түрде сыбайлас жолмен алынған ақшадан жасалған гүл шоқтарын қабылдап, заң бұзған. Ал Майавати, оның министрлері мен жақтастары бұл гүл шоқтары БСП жақтастарының қайырымдылығынан жасалғанын мәлімдеді. 2006 жылы Канши Рамның қоштасу рәсімінде Маявати Канши Рамның және өзінің буддалық дәстүрлер мен әдет-ғұрыптарды сақтағанын және осылай жалғастыра беретінін айтты. Ол саяси жағдай оған Үндістанның премьер-министрі болуға мүмкіндік берген кезде буддизмге ресми түрде өту ниетін білдірді. Оның соңғы рәсімдерді (әдетте еркек мұрагер орындайтын) өзі орындауы – гендерлік теңсіздікке қарсы олардың ұстанымдарының көрінісі болды. Маявати Раджарши Шаху Мемориалдық қорынан Раджарши Шаху сыйлығымен де марапатталды. 2008 жылы Forbes журналы Маяватиді әлемдегі ең ықпалды 100 әйелдің тізіміне 59-шы орынға қосты. Ол 2007 жылы Newsweek журналының ең табысты әйелдер тізіміне енді. 2009 жылы Newsweek журналында жарияланған мақалада ол Үндістанның Барак Обамасы және премьер-министрлікке үміткер деп сипатталды. 2007 жылы Time журналы Маяватиді Үндістанның ең ықпалды 15 адамының тізіміне қосты.