Жозе Арнольдо Алеман: Никарагуа президенті және саяси өмірі

Кіріспе

Никарагуа президенті 1997-2002 жылдар аралығында.

Хосе Арнольдо Алеман Лакайо (23 қаңтар 1946 жылы туған). 2003 жылы ол сыбайлас жемқорлық қылмысы үшін сотталды және 20 жылға бас бостандығынан айырылды; алайда, 2009 жылы Никарагуа Жоғарғы соты оның үкімін күштен шығарды.

Ерте өмір

Алеман Манагуада дүниеге келді және алғашқы білімін Манагуадағы Ла Саль институтында алды. Оның әкесі 1970 жылдары Никарагуаның диктаторы Анастасио Сомоса Дебайльдің серіктесі болған және Сомозаның білім министрі қызметін атқарған көрнекті заңгер болған. Отбасы Манагуаның оңтүстігінде кең кофе плантацияларына ие болған. 1967 жылы Никарагуаның Леон автономиялық университетін аймақтық экономикалық интеграция және қаржы құқығы мамандығы бойынша заңгер дипломымен бітірді. 1968-1979 жылдары коммерциялық және банк саласында заңгер болып жұмыс істеді. Ол Анастасио Сомоса Дебайль үкіметінде лауазымды тұлға болды. 1980 жылы Сандинисттер хунтасы оны тұтқындап, мүлкінің бір бөлігі тәркіленді және тоғыз ай түрмеде отырды. Оның тұтқындалу кезеңі әкесінің қайтыс болуымен бірге орын алды. Бұл оның әкесінің жерлеу рәсіміне қатысуына мүмкіндік бермеді. Түрмеден босатылғаннан кейін ол біраз уақыт АҚШ-та болды. Никарагуаға оралған соң Алеман бизнес, саясат және ғылым салаларында белсенді қатысты. Ол Consejo Superior de la Empresa Privada (COSEP, 1988–1990) мүшесі, Никарагуаның агроөнеркәсіптік өндірушілер одағының (UPANIC, 1986–1990) вице-президенті болды. Ол Манагуадағы кофе өндірушілер қауымдастығының (1983–1990) президенті; Никарагуадағы кофе өндірушілер одағының (UNCAFENIC, 1986–1990); Орталық Америка муниципалитеттер федерациясының (1992–1993) және Орталық Америка қалалары муниципалитеттер федерациясының (1993–1995) президенті болды. Сондай-ақ ол Тулейн университетінде және АҚШ-тағы Флорида халықаралық университетінде лекциялар оқыды. Ол Сандинисттердің жетекшісі Даниэль Ортеганы 48% дауыспен, ал Ортега 40% дауыспен жеңіп алды. Көптеген адамдар сайлауда кең ауқымды алаяқтық болғанын мәлімдеді және Ортега жеңілісін мойындаудан бас тартты. Алеман инфляцияны және ЖІӨ өсуін төмендету арқылы экономикалық жаңаруға қол жеткізді. Оның басшылығымен Никарагуаның инфрақұрылымын жақсартуға көмектесетін шетелдік инвестициялар өсті. "Іс-қимыл, сөз емес!" ("Obras, no palabras!") деген ұранымен Алеман Никарагуаның барлық аймақтарындағы жол жүйесін кең ауқымды түрде қайта жаңартуға жетекшілік етті. 1980 жылдары жолдардың жағдайы нашарлап, көптеген жерлерде тек тозығы жеткен жолдар ғана қалды. Алеман сондай-ақ Никарагуаның ең кедей аймақтарында мектептер салу бағдарламасын құрды. Ол халықаралық конференцияларға қатысты және оған Колумбия үкіметінің Orden Nacional al Mérito және Испания үкіметінің Orden de Isabel la Católica ордендері табысталды. Оның бірінші әйелі Мария Долорес Карданал Варгас 1989 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болды. Алеманның бірінші әйелінен екі ұлы мен екі қызы бар.

Alemán was born in Managua and received his early education at the La Salle institute in Managua. His father was a prominent lawyer who was an associate of the 1970s Nicaraguan dictator Anastasio Somoza Debayle and served as Somoza's minister of education for a period, and the family owned a large coffee plantation south of Managua. In 1967 he graduated with a law degree from the Universidad Nacional Autónoma de Nicaragua León with specializations in regional economic integration and financial law. Between 1968 and 1979, he worked as a lawyer in the commercial and banking world. He became an official in the government of Anastasio Somoza Debayle. In 1980 he was arrested by the Sandinista junta, had some of his property seized and spent nine months in prison. The period of his arrest coincided with the death of his father. This kept him from attending his father's funeral. After he was released from prison, he spent some time in the United States. Upon his return to Nicaragua, Alemán became heavily involved in business, political, and academic activities. He was a member of the Consejo Superior de la Empresa Privada (COSEP, 1988–1990), vice president of the Unión de Productores Agropecuarios de Nicaragua (UPANIC, 1986–1990). He was president of the Asociación de Cafetaleros de Managua (1983–1990); the Unión de Cafetaleros de Nicaragua (UNCAFENIC, 1986–1990); the Federación de Municipios de América Central (1992–1993) and of the Federación Municipal de Ciudades de Centroamérica (1993–1995). He also imparted conferences at Tulane University and at Florida International University in the United States. He defeated Daniel Ortega, the Sandinista leader, by 48% of the vote to Ortega's 40%. Many claimed widespread election fraud and Ortega refused to concede. Alemán was successful in promoting economic recovery with reduced inflation and growth of GDP. Foreign investment grew during his administration, which helped to improve Nicaragua's infrastructure. Under his slogan of "Obras, no palabras!" ("Actions, not words"), Alemán directed a comprehensive reconstruction of the roadway system throughout Nicaragua. In the 1980s roads had deteriorated to the point that many were little more than sparsely paved dirt trails. Alemán also created a program to build schools throughout Nicaragua in some of the poorest regions. He has participated in international conferences and awards given to him include the Orden Nacional al Mérito of the Colombian government and the Orden de Isabel la Católica of the Spanish government. His first wife, Maria Dolores Cardenal Vargas died of cancer in 1989. Alemán has two sons and two daughters by his first wife.

1996 жылғы 20 қазандағы президент сайлауының нәтижелері

Кандидат
Партия
Дауыс саны
%
Арнольдо Алеман
Либералдық одақ
896,207
50.99
Даниел Ортега
Сандинист Ұлттық азаттық фронты
664,909
37.83
Гиллермо Антонио Осорно Молина
Никарагуаның Христиандық жол партиясы
71,908
4.09
Ноэль Хосе Видаурре Аргуэльо
Никарагуаның Консервативтік партиясы
39,983
2.27
Бенджамин Рамон Ланзас Селва
Ұлттық жоба
9,265
0.53
Сержио Рамирес
Сандинист жаңару қозғалысы
7,665
0.44
Франциско Хосе Майор Балладарес
Нан және күш одағы (PAN–ASR)
7,102
0.40
Франциско Хосе Дуарте Тапиа
Ұлттық консервативтік әрекет
6,178
0.35
Эдгар Энрике Киньонес Таклер
Никарагуаның қарсыласу партиясы
5,813
0.33
Андрес Абедино Роблес Перес
Никарагуа жұмысшылары, шаруалары және мамандарының біртұтас партиясы
5,789
0.33
Вирхилио Годой
Тәуелсіз либералдық партия
5,692
0.32
Хорхе Альберто Диас Крус
Ұлттық әділет партиясы
5,582
0.32
Алехандро Серрано Кальдера
Біртұтас одақ
4,873
0.28
Эли Альтамирано
Никарагуа Коммунистік партиясы
4,802
0.27
Мириам Ауксилиадора Аргуэльо Моралес
Халықтық консервативтік одақ
4,632
0.26
Аусберто Нарваэс Аргуэльо
Либералдық біртұтас партия
3,887
0.22
Альфредо Сезар Агирре
UNO 96 одағы (PND–MAC–MDN)
3,664
0.21
Аллан Антонио Тефель Альба
Ұлттық жаңару қозғалысы
2,641
0.15
Джеймс Однит Уэбстер Питтс
Демократиялық әрекет партиясы
1,895
0.11
Серхио Абилио Мендиета Кастильо
Орталық Америка интеграциялық партиясы
1,653
0.09
Исса Моисес Хассан Моралес
Жаңару әрекеті қозғалысы
1,393
0.08
Густаво Эрнесто Табладо Зелая
Никарагуа социалистік партиясы
1,352
0.08
Роберто Уркуйо Муньос
Никарагуа демократиялық партиясы
890
0.05
Жарамсыз/бос дауыстар
91,587
–
Барлығы
1,849,362
100
Тіркелген сайлаушылар/қатысу
2,421,067
76.39
Источник: Nohlen

2011 жылғы 6 қарашадағы президент сайлауының нәтижелері

КандидатПартия/АльянсДауыстар%Даниел ОртегаСандинисттік ұлттық азаттық фронты (FSLN)1,569,28762.46Фабио Гадеа МантиллаТәуелсіз либералдық партия (PLI)778,88931.00Жозе Арнольдо Алеман ЛакайоКонституциялық либералдық партия (PLC)148,5075.91Эдгар Энрике Кинонес ТаклерНикарагуалық либералдық альянс (ALN)10,0030.40Рогер Антонио Гевара МенаРеспублика үшін альянс (APRE)5,8980.23Жалпы жарамды дауыстар2,512,584100.00

Сыбайлас жемқорлық айыбы мен айыптау

Конституция бойынша тағы бір мерзімге сайлануға құқығы жоқ Алеманның орнын вице-президенті Энрике Боланос басты. Ол өкіметтік кезеңінде кең ауқымды сыбайлас жемқорлықты жасырған деген айыптар пайда болды. Президенттік қызметтен кейін үкіметінде жасалған сыбайлас жемқорлыққа қатысты ақпарат көпшілікке жария болды. Боланос Алеманды әкімшіліктегі кең таралған сыбайлас жемқорлыққа кінәлады. Бұл схемаға Арнольдо Алеманның жақын туыстары, оның ішінде ағасы мен апасының қатысы бар екені хабарланды. Бұрынғы министрлер мен жақын достары да айыпталып, олардың кейбіреуі елден қашып кетті. Дегенмен, сыбайлас жемқорлықтың басты фигурасы болған, Салық департаментінің бұрынғы басшысы Байрон Жерез "қайта сыбайлас жемқорлық жасады деген айыптама бойынша" түрмеге қамалды. Барлығы он төрт адамға айып тағылды. Бірнеше шетел мемлекеттері Алеманның елдегі банк шоттарын тоқтатты және қаражатты тәркілеумен қорқытты. Ол мұндай жағдайларда ақша ұрланбағанын, оның кофе шаруашылықтарынан түскен табыс екенін айтты. 2002 жылдың желтоқсанында Алеманға ресми айып тағылды, ал 2003 жылдың 7 желтоқсанында ол ақша жылыстыру, мемлекеттік мүлікті жымқыру және сыбайлас жемқорлық сияқты қылмыстар үшін 20 жылға бас бостандығынан айырылды. Сот барысында прокурорлар оның әйелімен бірге мемлекеттік кредиттік карталарға үлкен сомада шығын жасағанын дәлелдеді, "оның ішінде Балидегі Ritz Carlton қонақ үйіне 13 755 долларлық, ал Үндістандағы қонақ үйлер мен қолөнер бұйымдарына 68 506 долларлық есеп-фактуралар бар". Сонымен қатар, прокурорлар оның 1999 жылы Каирде демалыс кезінде Үндістанның Тадж-Махал қонақ үйінде 30 878 доллар жұмсағанынан басқа, кілем дүкенінен 22 530 доллар, ал сол жылдың тамызында Флорида штатының Корал Гейблс қаласындағы Biltmore қонақ үйінде нике құдалық кешіне 3 867 доллар жұмсағанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ үйлену тойынан кейін Италияға балуайын сапарына 25 955 доллар жұмсады. Бұл шығындардың барлығы, басқа да шығындармен бірге, Никарагуадағы саяси сыбайлас жемқорлыққа қатысты алаңдаушылықты күшейтті, онда орташа азамат жылына шамамен 430 доллар табады. Денсаулығына байланысты ол түрме жазасын үй қамауында өтеді. Оған АҚШ-қа кіруге де тыйым салынды. 2004 жылы Transparency International оны соңғы жылдардағы ең жемқор басшылардың бірі деп атап, ол отбасымен бірге мемлекеттік қаражаттың 100 миллион долларын Панамадағы өздеріне тиесілі банк шоттарына аударғанын, содан кейін ақшаның бір бөлігін партияның кандидаттарына жібергенін мәлімдеді. Осыдан кейін, президенттік қызметтен кейін Алеман елде тұрақтылықты сақтау үшін Даниэль Ортегамен стратегиялық одақ құрды, Сандинист партиясының маңызды мүшелеріне мемлекеттік қызметтерде жұмыс және басқа да артықшылықтар ұсынып, тиімді оппозициясыз билік жүргізуге тырысты. Конституциялық реформаға әкелген осы келісімнің басты мақсаты мемлекеттік институттарды елдің екі негізгі саяси партиясының билігіне пропорционалды түрде бөлу болды деген пікірлер де бар. 2009 жылдың 16 қаңтарында Никарагуа Жоғарғы сотының судьялары мен Бас судья Мануэль Мартинес бұрынғы президент Арнольдо Алеманға қатысты 20 жылдық сыбайлас жемқорлық үкімін жоққа шығарды. Бұл шешім дау тудырды: "оппозициялық заң шығарушылар дереу Transparency International ұйымының мәліметінше, әлемдегі ең жемқор 10 басшының бірі саналатын Алеман мырза мен Никарагуа президенті және Сандинист партиясының басшысы Даниэль Ортега арасындағы құпия келісімге күдік танытты, ол сот жүйесіне айтарлықтай ықпал етеді және бақылайды". "Ол жеке бостандығы үшін Ұлттық Ассамблеяны тапсырып отыр", - деді конгрессмен Энрике Саенс. Алеман бұл айыптаманы жоққа шығарып, "әділет соңынан келді" деді. Оның ізінен президенттікке келген Энрике Боланос, Алеманның вице-президенті болған, қаңтарда оның орнына отырып, елдегі жемқорлықты жоюға уәде берді, бұл оны бұрынғы президентімен және оның әкімшілігімен келіспеушілікке түсірді. 2020 жылдың 9 қарашасында АҚШ Мемлекеттік департаменті Алеманды жемқор шетелдік лауазымды тұлғалар тізіміне енгізіп, оның отбасына елге кіруге тыйым салды.

Alemán, constitutionally barred from another term, was succeeded by his vice president, Enrique Bolaños. Allegations emerged that Alemán had concealed massive corruption in his administration. At the end of his presidency, public information about alleged corruption committed under his government became available. Bolaños accused Alemán of widespread corruption in the Alemán administration. The scheme was reported to have involved several members of Arnoldo Alemán's closest family, including a brother and sister. Ex–ministers and close friends were also charged, some of whom fled the country. However, one of the central figures in the corruption plot, the former chief of the Department of Taxes Byron Jeréz, was imprisoned "on the basis of another charge of corruption. All in all, fourteen persons were charged." Several foreign governments froze Alemán's bank accounts in their countries and threatened to confiscate the funds. In such cases, his defense has been to claim that the funds were not stolen, but that they came from his coffee plantations. Alemán was formally charged in December 2002, and on 7 December 2003 he was sentenced to a 20 year prison term for a string of crimes including money laundering, embezzlement and corruption. During his trial, prosecutors produced evidence showing that he and his wife had made extremely large charges to government credit cards, "including a $13,755 bill for the Ritz Carlton hotel in Bali and $68,506 for hotel expenses and handicrafts in India." In addition prosecutors allege that on top of the $30,878 he spent at the Taj Mahal Hotel in India during a vacation, in Cairo in 1999, he charged $22,530 at a carpet shop, and in August that year, charged $3,867 at the Biltmore Hotel in Coral Gables, Florida, for his engagement party. He also used $25,955 for a honeymoon trip to Italy after his wedding. All of these expenses, along with others, have contributed to the growing concerns about the political corruption scandals in Nicaragua, a nation where the average citizen earns about $430 a year. Because of health problems, he had been serving his prison term under house arrest. He was also barred from entering the United States. In 2004, Transparency International named him the ninth most corrupt leader in recent history, estimating that he had looted the country of $100 million in state funds to Panamanian bank accounts controlled by him and his family and then funneled some of the money to his party's candidates affiliates. Meanwhile, following his presidency, Alemán developed a strategic alliance with Daniel Ortega to rule without effective opposition by offering employment in public offices and other privileges to key members of the Sandinista party, in order to stabilize the country. There are those who claim that the main purpose of this agreement, which led to a constitutional reform, was to distribute the institutions of the state in proportion to the power managed by the two main political parties of the country. On 16 January 2009, Nicaraguan Supreme Court justices and Chief Justice Manuel Martinez overturned the 20 year corruption sentence against former President Arnoldo Alemán. The decision generated some controversy: "stunned opposition lawmakers immediately suspected a secret deal between Mr. Alemán, ranked one of the world's 10 most corrupt leaders ever by Transparency International, and Daniel Ortega, President of Nicaragua and leader of the Sandinista Party, who wields considerable influence and control over the courts. "He's handing over the National Assembly in exchange for his personal liberty", said Congressman Enrique Saenz. Mr. Alemán, who denies the allegation, said, "Justice has finally been served"." The following president, Enrique Bolaños, who served under Aleman as his vice president, succeeded him in January, pledging to clean up the corruption in the nation's government, which put him at odds with his predecessor and his administration. On 9 November 2020, the United States Department of State put Alemán on a list of corrupt foreign officials and also barred his family from entering the country.