Кіріспе

Брансуик мылтығы – 19-ғасырдың басында Энфилдтегі Корольдік қару фабрикасында Британ армиясы үшін жасалған, ірі калибрлі, оқпен зарядталатын, соққылы механизмді мылтық. Оның атауы тарихи неміс мемлекеті Брансуиктен шыққан, себебі сол кезде Ұлыбритания мен Ганновер (1714–1837) бір басшыға ие болғандықтан, британдықтар Ганновердің соққылы қапшақ технологиясын сынап көрген.

Құрылымы мен ерекшеліктері

Брансуик мылтығының екі жолақты оғы "белдемелі" дөңгелек оқты қабылдауға арналған. Сол кездегі барлық мылтықтар сияқты, Брансуик мылтығын да жүктеу қиын болды. Оқтардың оғы оқпанға тығыз орналасуы керек еді, осылайша оқ оқпан ішінде жылғанда жолақтарды ұстап, айналып тұрып, оның тұрақтылығын арттыратын еді. Брансуик мылтығының жолақтары мен ойықтары оқтарды толығымен тығыз болмаса да пайдалануға мүмкіндік бергенімен, сол кезде қолданылған қара ұнтақ оқпанды тез тозататын, тіпті Брансуик мылтығының дизайны да қолданылған сайын жүктеуді қиындататын еді. Брансуик мылтығы оқпанның ойықтарымен сәйкес келетін арнайы оқтарды пайдаланғандықтан, оны жүктеу үшін дұрыс бағытта орналастыру қажет еді. Бұл мылтықты түнде жүктеуді қиындататын, өйткені ойықтарды көру мүмкін болмайтын. Мылтықтың құлпы бастапқыда артқы әрекетті дизайнмен жасалған, серіппе соққының артында орналасқан. Бұл дизайн көп ұнамады, өйткені ол мылтық сапасының әлсіреуіне себеп болды. Кейінірек жасалған Брансуик мылтықтарында дәстүрлі жақтанғы құлып қолданылды. Мылтықтың сапасы жаңғақтан жасалған, тік саптамасы және төменгі түйіршік бөлігі болған. Артқы бөлігінде шарнирлі латунь қақпағы бар жапсырма сақтағыш орналасқан. Бастапқыда Брансуик мылтығы бір бөлімді жапсырма сақтағышты пайдаланған. Кейінірек жасалған мылтықтарда екі бөлімді, сәл үлкен жапсырма сақтағыш қолданылған. Оқпанға арналған құбырлар, құлып және саптама барлығы жылтыратылған латуньдан жасалған. Мылтық қанжар тәрізді байнетті қабылдауға арналған, ол Бейкер мылтығындағыдай байнет таяғы арқылы бекітілетін. Бейкер мылтығында туындаған мәселелерге байланысты байнет таяғы артқа жылжытылған. Брансуик мылтығында алдыңғы тұғыр және екі позициялық бүгілетін артқы тұғыр болған. Мылтықтың салмағы шамамен (үлгісіне байланысты) байнетсіз құрайды.

Нұсқалар

1836 модельінде түпнұсқалық кері иілмелі құлып және бір бөлікті жапсырма сандық болды. Алғашқылары - калибрлі. Бұл мылтықтың өмірінің басында өзгертілді, ал көпшілігі калибрлі болды. Барлық келесі үлгілер бірдей калибрлі болды. 1840 үлгісі екі бөлікті жапсырма сандығымен және 1836 үлгісіне қарағанда бірнеше шағын жақсартулармен жабдықталды. 1841 үлгісі кері иілмелі құлыпты бүйір құлыппен алмастырды. Алайда, бұл құлыпты өзгерту 1845 жылға дейін өндіріске енгізілмеді. Бұл нұсқада бұралған болаттың орнына балқытылған темірден жасалған ұңғы және ертерек үлгілерде қолданылған бұрылыс плагиннің орнына қарапайым тығын қолданылды. 1848 үлгісі басқа да шағын жақсартулар жасады және штык бекіткішінің жақсартылған нұсқасы қолданылды, құлыптау тігізігі штықтың жоғарғы жағындағы ортасында орналасқан. Британ армиясы үшін жасалған мылтықтардың тек бірнеше партиясы ғана осы жақсартумен жабдықталды. Корольдік теңіз күштері үшін калибрлі ауыр нұсқасы шығарылды. Брансуик мылтығының көшірмелері Непалда шамамен 1840 жылдан 1860 жылға дейін жасалды. Бұл көшірмелер қолмен жасалған болуы мүмкін, сондықтан олардың егжей-тегжейі аздап өзгеше болды. Екі ерекше нұсқасы болды: шамамен салмағы бар "жеңіл" үлгісі және стандартты Брансуик мылтығына ұқсас, салмағы астам нұсқа. Непалда шамамен 10 000 - 12 000 данасы жасалған деп есептеледі.