Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед актрисасы (1925–1994)
Swedish actress (1925–1994)
Май Элизабет Цеттерлинг (24 мамыр 1925 – 17 наурыз 1994) – швед режиссері, романист және актриса.
Mai Elisabeth Zetterling (; 24 May 1925 – 17 March 1994) was a Swedish film director, novelist and actress.
Ерте өмір
Зеттерлинг Швецияның Вестерос қаласында жұмысшы отбасында дүниеге келді. 17 жасында Швед ұлттық театры – Корольдік драма театрында актерлік карьерасын бастап, соғыс жылдары түсірілген фильмдерде ойнады.
Zetterling was born in Västerås, Sweden to a working class family. She started her career as an actor at the age of 17 at the Royal Dramatic Theatre, the Swedish national theatre, appearing in war era films.
Мансап
Зеттерлинг 1940-1990 жылдар аралығында алты онжылдыққа созылған кино және телефильмдерде ойнады. Оның актриса ретіндегі табысы 1944 жылы Ингмар Бергман жазған «Тормент» фильмінде болды, онда ол азап шеккен дүкен қызы рөлінде даулы бейне жасады. Ұзақ өтпей ол Англияға көшіп, Базил Дирденнің «Фрида» (1947) фильміндегі бас рөлді ойнап, Дэвид Фаррармен бірге жұлдызды деңгейге көтерілді. 1960 жылы ол «Қауіпті адам» телесериалының «Әпкелер» атты эпизодында Надя рөлінде ойнады. 1960-шы жылдардың басында ол романдар мен ғылыми-популярлық кітаптар жазып, режиссерлікпен айналыса бастады. Оның фильмдері саяси деректі фильмдермен және «The War Game» (1963) атты қысқаметражды фильммен басталды, ол BAFTA сыйлығына ұсынылып, Венециядағы кинофестивальде «Үздік қысқаметражды фильм» номинациясында күміс арстанды жеңіп алды. Оның толықметражды фильмдегі режиссерлік дебюті «Älskande par» (1964, «Махаббаттағы жұбайлар»), Агнес фон Крузенстьернаның романдары негізінде түсіріліп, 1965 жылғы Канн кинофестивалінде ашық сексуалдық мазмұны мен жалаңаштығы үшін жанжал тудырды. Кейіннен «The Observer» газетінің Кеннет Тайнан оны «Граждан Кейннен» бергі амбициялық дебюттердің бірі деп атады. Ол түсірген фильмдердің тек осы ғана ашық сексуалдық мазмұнына байланысты дау тудырмады. Оның дебюттік фильмін сынға алғандар «Май Зеттерлинг ер адам сияқты режиссерлік етеді» деген пікір білдіргенде, ол өз жұмысында феминистік тақырыптарды айқын зерттей бастады. «Қыздар» фильміне швед актері Биби Андерсон мен Харриет Андерсон сынды жұлдыздар шақырылды. Бұл фильмде ерлер билік құратын қоғамдағы әйелдердің азаттығы (немесе оның жоқтығы) мәселесі талқыланды, ал басты кейіпкерлер өз өмірін Лисистрата пьесасындағы кейіпкерлермен салыстырып, әйелдердің жағдайы ежелгі заманнан бері көп өзгермегенін байқады. 1966 жылы ол BBC балалар бағдарламасы «Jackanory»-де әңгімеші ретінде пайда болды және бес эпизодта Тове Янссонның «Муминтролдер» отбасы туралы әңгімелерін баяндады.
Zetterling appeared in film and television productions spanning six decades from the 1940s to the 1990s. Her breakthrough as an actress came in the 1944 film Torment written for her by Ingmar Bergman, in which she played a controversial role as a tormented shopgirl. Shortly afterwards she moved to England and gained instant success there with her title role in Basil Dearden's Frieda (1947) playing opposite David Farrar. In 1960 she appeared in Danger Man as Nadia in the episode "The Sisters". She began directing and publishing novels and non fiction in the early 1960s, her films starting with political documentaries and a short film titled The War Game (1963), which was nominated for a BAFTA award, and won a Silver Lion at Venice, both for the Best Short Film. Her directorial feature film debut Älskande par (1964, "Loving Couples"), based on the novels of Agnes von Krusenstjerna, caused a scandal at the 1965 Cannes Film Festival for its sexual explicitness and nudity. Kenneth Tynan of The Observer later called it "one of the most ambitious debuts since Citizen Kane". It was not the only film she made that caused controversy for its frank sexuality. When critics reviewing her debut feature stated that "Mai Zetterling directs like a man", she began to explore feminist themes more explicitly in her work. The Girls, which had an all star Swedish cast that included Bibi Andersson and Harriet Andersson, discussed women's liberation (or lack thereof) in a society controlled by men, as the protagonists compare their lives to characters in the play Lysistrata, and find that things have not progressed very much for women since ancient times. In 1966, she appeared as a storyteller on the BBC children's programme Jackanory, and in five episodes narrated Tove Jansson's Finn Family Moomintroll.
Жеке өмір
Зеттерлинг 1944 жылдан 1953 жылға дейін норвегиялық актер Тютте Лемковке үйленген. Олардың Этьен есімді қызы және Барселона автономиялық университетінде экологиялық социология профессоры Луис есімді ұлы болды. Ол "Барлық ертеңдер" атты өмірбаян жариялады. 1958 жылдан 1979 жылға дейін ол британдық жазушы Дэвид Хьюзге үйленген, ол режиссерлік жолының алғашқы фильмдерінде оған көмектескен. Лондондағы Ұлттық мұрағаттағы құжаттар көрсеткендей, ол Голливудтың сол жақтарында болғандықтан, MI5 оны коммунист деп күдіктенген. Бірақ бұл оның мансабына ешқандай кедергі келтірмеді.
Zetterling was married to Norwegian actor Tutte Lemkow from 1944 to 1953. They had a daughter, Etienne and a son, Louis, who is professor of environmental sociology at the Autonomous University of Barcelona. She published an autobiography, All Those Tomorrows. From 1958 to 1979, she was married to British author David Hughes, who collaborated with her on her first films as director. Documents at the National Archives in London show that, as a member of the Hollywood Left, she was watched by MI5 as a suspected Communist. It did not hamper her career, however.
Өлім
1994 жылдың 17 наурызында, телевизиядағы соңғы рөлінен кейін бір жыл өткен соң, Зеттерлинг Лондондағы үйінде рактан қайтыс болды. Ол 68 жасқа толыпты.
On 17 March 1994, a year after her final role on television, Zetterling died from cancer at her home in London. She was 68 years old.