Томас Лантос: Американдық саяхатшы және құқық қорғаушысы

Кіріспе

Америка саясаткері (1928 – 2008)

Томас Питер Лантос (туған Тамас Петер Лантос; 1 ақпан 1928 – 11 ақпан 2008) – Венгрияда туған американдық саясаткер, 1981 жылдан 2008 жылы қайтыс болғанға дейін Калифорния штатынан АҚШ Өкілдер палатасының депутаты болып қызмет етті. Демократиялық партия мүшесі, ол 1993 жылға дейін штаттың 11-ші сайлау округін, содан кейін 12-ші сайлау округін өкілдік етті. Бұл округтерге Сан-Матео округінің солтүстік екі бөлігінен бірі және Сан-Францисконың оңтүстік-батыс бөлігі кірді. Сайлау округі қайта бөлінгеннен кейін бұл аймақтардың арақатынасы сақталды. Лантос, соңғы мерзімінде Палата Сыртқы істер комитетінің төрағасы болды, 2008 жылдың қаңтар айының басында асқазанның қатерлі ісігіне байланысты қайта сайлануға түспейтінін мәлімдеді. Ол мерзімін аяқтамай қайтыс болды. Венгриялық еврей Лантос – АҚШ Конгресінде қызмет еткен Холокосттан аман қалған жалғыз адам. Ол Рауль Валленбергтің көмегімен геноцидтен құтылды. Өлімінен кейін Өкілдер палатасында сөз сөйлеген спикер Нэнси Пелоси Лантостың "өмірін қанаудың қараңғы бұрыштарына жарық түсіруге арнағанын" айтты. Ол өзінің қуатты дауысымен әлемдік көшбасшылардың және жұртшылықтың санасын ояртты. U2 тобының әншісі Боно оны "күрескер" деп атады, оның шыдамдылығы оны "адам құқықтары мен қарапайым адалдықты қорғау үшін кез келген адаммен, кез келген жерде, кез келген раундқа" түсуге дайын етті. 2008 жылы оның қайтысынан кейін, ол 1983 жылы құрған Конгресс Адам құқықтары жөніндегі тобы Том Лантос Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы болып қайта аталды. Комиссияның мақсаты – "халықаралық деңгейде танылған адам құқықтарын ілгерілету, қорғау және жақтау". Өмірінің соңғы апталарында Лантос өзінің қызметін жалғастыру үшін коммерциялық емес ұйым құруды сұрады. Сол жылы осы тілегін орындау үшін "Лантос" Адам құқықтары және әділеттілік қоры құрылды. 2011 жылы Будапештте Том Лантос институты құрылды, ол Орталық және Шығыс Еуропадағы төзімділікті дамытуға және аз ұлт өкілдерінің мүдделерін қолдауға, сондай-ақ әлемнің басқа да аймақтарындағы осы мәселелерді шешуге бағытталған.

Ерте өмір

Лантос Тамас Петер Лантос Венгрияның Будапешт қаласында еврей отбасында дүниеге келді. Оның анасы Анна - жоғары мектепте ағылшын тілінен сабақ беретін мұғалім, әкесі Пал Лантос - банкир. Оның отбасы білім беру ісіне терең қатысып, Будапешт университетінде профессор болған туысы мен жоғары мектеп директоры болған әжесі де бар еді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1938 жылы нацистік Германияның Австрияны басып алуынан кейін оның Венгриядағы өмірі өзгерді, Австрия шекарасы Будапешттен 161 шақырым қашықтықта болды. Лантос осы кезеңді және он жасында оқыған газеттегі «Гитлер Австрияға басып кірді» деген тақырыпты еске алды. Ол жас кезінде-ақ бұл шабуылдың маңыздылығын түсінген. 1999 жылы Вашингтон университеті журналына берген сұхбатында ол: «Мен бұл тарихи сәт венгр еврейлерінің, менің отбасымның және өзімнің өміріне зор әсер ететінін сездім» деп айтты. Алты жылдан кейін, 1944 жылдың наурыз айында, неміс әскері Венгрияға басып кіріп, оның астанасы Будапештті басып алды. Ол еврей болғандықтан, 16 жасар Лантосты тұтқындап, Будапешттен тыс жердегі мәжбүрлеу еңбек лагеріне жіберді. Ол қашып құтылды, бірақ көп ұзамай немістер оны ұстап алып, қатты ұрып-соғып, еңбек лагеріне қайта оралды. Ол тағы да қашып кетіп, бұл жолы 64 шақырым қашықтықтағы Будапештке қайтып келді. Ол жерде таяуымен бірге швед дипломаты Рауль Валленберг құрған қауіпсіз үйде жасырынды. 1945 жылдың қаңтар айында, бір жылдан аз уақыт өткен соң, Кеңес әскерлері үй-үйді аралап шайқасып, Венгрияны неміс оккупациясынан азат етті. Алайда, Лантос, ол кезде 17 жаста, үйіне оралғанда, оның анасы мен басқа да отбасы мүшелерінің бәрін немістердің, олардың 10 айлық оккупациясы кезінде 440 000 басқа венгр еврейлерімен бірге өлтіргенін білді. Лантос өзінің кейбір тәжірибелерін Стивен Спилбергтің Шоа қоры түсірген «Соңғы күндер» (1998) атты марапатталған фильмде баяндады. Конгрессмен ретінде сөйлеген сөздерінде ол өзін фашизмге қарсы күрескен Конгресс мүшелерінің санатындағылардың бірі деп атады. 1981 жылы Лантос Валленбергтің АҚШ-тың құрметті азаматы болып жариялау туралы заң жобасын ұсынды және Халықаралық Рауль Валленберг қорының мүшесі болды. 2006 жылдың қаңтар айында ол Венгрияға сапар шегіп, Будапешт геттосының азат етілуінің 61 жылдығына арналған салтанатты шараға қатысты. Бұл шара Будапешттегі Ұлы синагогада өтті.

His life in Hungary would change after the annexing of Austria by Nazi Germany in 1938, with the Austrian border just 100 mile (161 km) from Budapest. Lantos remembered this period and a newspaper headline he read when he was ten years old, "Hitler Marches into Austria". Even at a young age, he understood the significance of this invasion, recalling in a 1999 interview with University of Washington Magazine, "I sensed that this historic moment would have a tremendous impact on the lives of Hungarian Jews, my family, and myself". Six years later, in March 1944, the German military invaded Hungary and occupied Budapest, its capital. As he was Jewish, Lantos, then 16, was arrested and sent to a forced labor camp outside of Budapest. He escaped, but was soon caught by the Germans and beaten severely, then returned to the labor camp. He again escaped, this time making his way back to Budapest, 40 mile (64 km) away. There, he hid with an aunt in a safe house set up by Raoul Wallenberg, a Swedish diplomat. In January 1945, less than a year later, Soviet military forces fought door to door battles and liberated Hungary from German occupation. However, Lantos, then 17, returned home only to discover that his mother and other family members had all been murdered by the Germans, along with 440,000 other Hungarian Jews, during the preceding 10 months of their occupation. Lantos described some of his experiences in the Academy Award winning documentary film The Last Days (1998), produced by Steven Spielberg's Shoah Foundation. In his floor speeches as a congressman, he sometimes referred to himself as one of the few living members of Congress who had fought against fascism. In 1981, Lantos sponsored a bill making Wallenberg an Honorary Citizen of the United States, and became a member of the International Raoul Wallenberg Foundation. In January 2006, he traveled to Hungary and attended a ceremony commemorating the 61st anniversary of the liberation of the Budapest Ghetto. The event was held at the Great Synagogue in Budapest.

Білім

1946 жылы Лантос Будапешт университетіне түсті. Ағылшын тілін еркін меңгергендігі үшін ол Франклин Д. Рузвельт туралы эссе жазып, Хиллель қорының стипендиясымен АҚШ-та оқуға мүмкіндік алды. Одан кейін ол АҚШ-қа эмиграциялап, Сиэтлдегі Вашингтон университетінде экономиканы оқыды, онда 1949 жылы бакалавр, ал 1950 жылы магистр дәрежесін алды. Оқуын Калифорния университетінде, Берклиде аспирантурада жалғастырып, 1953 жылы экономика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін қорғады.

Ерте мансап

Берклиді бітіргеннен кейін Лантос Сан-Франциско мемлекеттік университетінде экономика профессоры болды. Келесі жылдары ол сыртқы саясат мәселелері бойынша бизнес-консультант және телекомментатор болып жұмыс істеді. Соңында ол АҚШ-тың бірнеше сенаторларының аға кеңесшісі болды, ал 1980 жылы АҚШ Конгресіне сайланды және 2008 жылдың ақпан айында қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды. Өзінің жас кезін еске алып, Конгреске: «Мен осы ұлы елге деген терең алғысымды толыққанды білдіре алмаймын» деп зейнетке шығу туралы хабарлады. Аннеттің әкесі Себастьян, Джоли Габордың інісі болды, ал Джолидің Магда, Зса Зса және Ева Габор атты қыздары Аннет Лантосқа бірінші туысқан болды. Лантос пен оның әйелінің екі қызы болды – Аннет Мари мен Катрина, сондай-ақ 18 немересі бар еді, олардың ішінде жазушы және энергетика сарапшысы Леви, бұрынғы демократтық саяси сөздердің авторы Томика және опера әншісі және қоғамдық белсенді Чарти есімді немерелер де болды. Лантостың қызы Аннет 2008 жылы қайтыс болғанға дейін Колорадодағы тәуелсіз кәсіпкер Тимбер Дикке үйленген. Лантостың кіші қызы Катрина, Нью-Гэмпширден бұрынғы АҚШ өкілі Ричард Светтке үйленген және өзі Нью-Гэмпширде Конгресске үміткер болған. Лантос өзін дінге сенбеуші яһуди санады.

Саяси мансап және лауазымдар

Лантос 1980 жылы алғаш рет сайлауға түсіп, 1979 жылы демократ Лео Райан Джонстаун қырғынында қаза тапқаннан кейін өткен қосымша сайлауда жеңіске жеткен республикалық конгрессмен Билл Ройерге қарсы күресті. Лантос Ройерді 5700 дауыспен жеңді. Ол ешқашан осы деңгейдегі қызықты бәсекеге тап болған жоқ және 13 рет қайта сайланды. Лантос түрлі адам құқықтарын қорғаушы ретінде танылды, мысалы, Yahoo компаниясының бас директоры Джерри Янгты екі қытай диссидентінің электрондық хаттарын қытай үкіметіне тапсырғаннан кейін, оларды іздеуге және біреуін түрмеге кесуге мүмкіндік бергені үшін конгресс тыңдауында куәлік беруге шақырды. Лантос Конгресс прогрессивтік қауымдастығының мүшесі болды және елдің денсаулық сақтау жүйесін реформалауды, ұлттық бюджет тапшылығы мен мемлекеттік қарызды азайтуды, 2001 жылғы Экономикалық өсім және салықты жеңілдету туралы келісім заңының күшін жоюды бірнеше рет талап етті. Ол Әлеуметтік қамсыздандыруды жекешелендіруге қарсы болды. Ол бір жынысты неке құқығын және медициналық мақсатта марихуана қолдануды жақтады, қару-жараққа қатаң бақылаудың жақтаушысы болды және абортты қолдады. Лантос қоршаған ортаны қорғау ісіне белсенділік танытты, оның заңнамалық қызметі үшін Консервация дауыс берушілер лигасы және басқа да экологиялық ұйымдардан жоғары баға алды. Оның ашық кеңістікті қорғау жөніндегі ұзақ жылдарлық күш-жігері мыңдаған акр жерді "Алтын қақпа" ұлттық демалыс аймағының қорғауына алып келді, оның ішінде Мори Пойнт, Суини Ридж және Ранчо Коррал де Тьерра кірді, бұл оның су айдындарын және нәзік экожүйелерін мәңгілікке дамудан сақтайды. Лантос Ирак соғысын бастапқыда қолдағанмен, 2006 жылдан бастап соғыстың жүргізілуіне байланысты халықтың сынына назар аударып, жаулықты тоқтату үшін дипломатиялық жолдарды іздеуді ұсынды.

Сыртқы істер мәселелері

Лантос АҚШ Конгресінің Сыртқы істер жөніндегі комитетінің төрағасы болды. Конгресс Адам құқықтары жөніндегі кокусы 20 жылдан астам уақыт бойы жұмыс істеді, және Лантос өкіл Фрэнк Вольфпен бірге оның төрағасы болды. Олар Сауд Арабиясы мен Судандағы христиандардың дінін білдіруге, тибеттіктерге Тибетте өз мәдениетін және дінін сақтауға көмектесуге, сондай-ақ әлемдегі басқа да азшылықтарды қорғауға қатысты. Оның басқа да күш-жігерлерінің бірі – Жапонияны Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде сексуалдық құлдыққа байланысты кешірім сұрауға шақыру болды. Ол Түркияның Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде армян халқына жасаған жаппай қырғынын геноцид деп жариялады. Американың сыртқы саясатының басқа да мәселелері бойынша Лантос Ирактағы АҚШ-тың миллиардтаған долларлық қайта құру бағдарламасындағы ысырапшылыққа, алдап-қонуға және теріс пайдалануға қарсы шықты, және егер Буш әкімшілігі саяси тұрақтылықтың нашарлауын тоқтату үшін шешуші шаралар қабылдамаса, АҚШ Ауғанстанды Талибанға жоғалтуы мүмкін екенін ескертті. Лантос Мысырға АҚШ-тың әскери көмегіне қарсы болды, себебі Мысыр әскері Газадағы Хамасқа Мысыр шекарасы арқылы ақша мен қару-жарақ ағынын тоқтата алмады, сондай-ақ Мысыр Ауғанстан және басқа да елдердегі бейбітшілік орнату жұмысына әскерлерін жібермеді. Кейін "Мейірбике Найраның" сол кезде АҚШ-та Кувейттің елшісі болған Сауд Насер Аль Сауд Аль Сабахтың қызы екені анықталды. Оған өзін таныстырмай, оның айтқандары расталмаған күйде куәлік беруге рұқсат бергені туралы сұраққа Лантос: "Кувейт елшілігі арқылы кокусқа әкелінген куәгерлердің сенімді болмайтыны туралы ой менің ойыма келген жоқ. Оның әңгімесіне шүбә келтіруге негіз жоқ, бірақ мәселе одан да кең. Егер әйелдің әңгімесі басынан аяғына дейін ойдан шығарылған болса да, бұл адам құқықтарының бұзылуының ауқымын кемсітпейді" деді. Бірақ конгрессмен Том Лантос осының дәл солай жасағанын көрсетті. Оның осы мінез-құлқы Палатаның этика комитетінен жан-жақты тергеуді талап етеді.

Lantos served as the chairman of the United States House Committee on Foreign Affairs. Through its more than 20 years of work, the Congressional Human Rights Caucus—of which Lantos was co chair with Representative Frank Wolf—covered a wide range of human rights issues. They included speaking for Christians in Saudi Arabia and Sudan to practice their faith, helping Tibetans to retain their culture and religion in Tibet, and advocating for other minorities worldwide. Among his other efforts was a demand that Japan apologize for sex slavery during World War II. He declared Turkey's mass killings of Armenians during World War I to be genocide. On other aspects of American foreign policy, Lantos spoke out against waste, fraud and abuse in the multi billion dollar U. S. reconstruction program in Iraq, and warned that the U. S. could lose Afghanistan to the Taliban if the Bush administration failed to take decisive action to halt the current decline in political stability there. Lantos was against U. S. military aid to Egypt as the Egyptian military had failed to stop the flow of money and weapons across the Egyptian border to Hamas in Gaza, and Egypt had not contributed troops to the peacekeeping efforts in Afghanistan and elsewhere. "Nurse Nayirah" later turned out to be the daughter of Kuwaiti politician Saud Nasser Al Saud Al Sabah, who serve as Kuwait's ambassador to the United States at the time. Asked about having allowed the girl to give testimony without identifying herself, and without her story having been corroborated, Lantos replied, "The notion that any of the witnesses brought to the caucus through the Kuwaiti Embassy would not be credible did not cross my mind I have no basis for assuming that her story is not true, but the point goes beyond that. If one hypothesizes that the woman's story is fictitious from A to Z, that in no way diminishes the avalanche of human rights violations." Yet Representative Tom Lantos has been caught doing exactly that. His behavior warrants a searching inquiry by the House Ethics Committee."

Тибет

1983 жылы Конгресс адам құқықтары жөніндегі тобының құрылушыларының бірі және Сыртқы істер комитетінің төрағасы ретінде Лантос "әлемдік көшбасшылардың және жалпы халықтың санасын оятар еді", деді өкіл Нэнси Пелоси. Ол былай деп жалғастырды: "Әділетсіздік немесе зұлымдық болған жерде, ол өзінің білімі мен моральдық беделін АҚШ-ты әділеттілік және адам құқықтарының жағына қою үшін пайдаланды". 2007 жылы Қытай және Тибет халқына көмектесу мақсатында ол Далай-ламаға Конгресс Алтын медалін табыс етті.

Дарфур

2006 жылдың 28 сәуірінде Лантос және тағы төрт демократ АҚШ конгрессмені, сондай-ақ алты белсенді бірге Вашингтондағы Судан елшілігі алдында наразылық акциясына қатысты. Олар Судан үкіметінің Дарфур қақтығысында геноцид жасауына қарсылық білдірді және тәртіпсіздік тудырғаны үшін қамауға алынды.

Венгерлік азшылықтар

Лантос венгр азшылықтарының құқықтары үшін күрескен белсенді болды; АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі ретінде. 2007 жылғы хатында ол Словакияның премьер-министрі Роберт Фицодан Бенеш жарлықтарынан бас тартуды, Хедвиг Малина ісін әділ қарауды және венгр азшылығының мүшелерін тең құқылы деп қарауды сұрады. Америка Венгрия Федерациясы конгрессмен Лантосты "Орталық және Шығыс Еуропадағы демократияны, адам құқықтары мен азшылықтар құқықтарын қолдаған лидерлігі" үшін мойындады және оған ұйымның жоғары наградасы – "Полковник-командир Майкл Коватс азаттық медалі" табыс етті. Бұл марапат 2005 жылғы 19 қазандағы Құрама Штаттар Конгресінің қабылдауында, 1956 жылғы Венгрия революциясының 49 жылдығын еске алуға арналған шарада берілді.

Ливан

2006 жылдың 27 тамызында Израильдегі Израиль Сыртқы істер министрлігі ғимаратында Лантос президент Джордж Буш Ливанға уәде еткен сыртқы көмек пакетін Бейрут Сириямен шекараға халықаралық әскерлерді орналастыруға келіспейінше және Ливан Сириямен шекараны бақылауға алып, Хезболла жасақтарына қару-жарақ жеткізілуін болдырмайынша тоқтататынын мәлімдеді.

Марокко және Батыс Сахара

Лантос Марокконың Батыс Сахараға егемендік алу талабын қолдады және даулы аймақтың тәуелсіздігін талап ететін Полисарио фронтын сынады. 2007 жылы ол Марокконың аймақты марокколық басқаруда автономиялық ету ұсынысын қолдады, былай деді: "Полисарио басшылығын олар өкілдік ететін халық үшін мұндай тиімді келісімге енді ешқашан қол жеткізе алмайтынын түсінуге шақырамын".

Өлім және мұра

2008 жылдың 2 қаңтарында, асқазан қатерлі ісігіне шалдыққаннан кейін Лантос 15-ші мерзімге сайланбау ниетін білдірді, бірақ соңғы мерзімін аяқтауды жоспарлады. Ол жасаған мәлімдемесінде былай деді: "Холокосттан аман қалған, нацистерге қарсы жер асты қозғалысында күрескен адамның АҚШ-та ғана білім алуға, отбасын құруға және өмірінің соңғы үш онжылдығын Конгресс мүшесі ретінде өткізуге мүмкіндік алғанын елестетуге болмайды. Осы ұлы елге деген терең алғысымды толыққанды жеткізе алмаймын". 2008 жылдың 14 ақпанында Капитолийдегі Мүсіндер залында Лантосқа арналған естелік шара өтті. Сөз сөйлегендердің қатарында сенатор Джо Байден, U2 тобының Боносы, конгрессмен Стенни Хойер, БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун, Израильдің сыртқы істер министрі Ципи Ливни, спикер Нэнси Пелоси, Мемлекеттік хатшы Кондолиза Райс, конгрессмен Кристофер Шейс және Эли Визель болды. Ол Вашингтондағы Конгресс зиратында жерленді. Оның орнын толтыру үшін 2008 жылдың 8 сәуірінде қосымша сайлау өтті, оның жеңімпазы бұрынғы штат сенаторы Жакки Спейер болды, оны Лантос қолдаған еді. 2008 жылдың 19 маусымында Буш Лантосқа өлімінен кейін «Еркіндік медалін» табыстады. Ақ үйінде өткен салтанатта Буш: «Біз оның адам құқықтарын қорғауға арнаған күшті күресі мен адам бостандығы үшін жасаған батыл тұруын сағынамыз. Өмірі бойы көшбасшылық танытқаны үшін, бостандыққа деген адалдығы үшін және қабылдаған еліне жасаған жанқиярлық қызметі үшін Том Лантосқа «Еркіндік медалін» өлімінен кейін беруге мақтан тұтамын, сондай-ақ оның сүйікті әйелі Аннет отбасының атынан марапатты қабылдайды» деді. 2008 жылы ол 1983 жылы құрған Конгресс Адам құқықтары жөніндегі тобы «Том Лантос Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы» деп қайта аталды. Комиссияның мақсаты – «халықаралық деңгейде танылған адам құқықтарын ілгерілету, қорғау және жақтау». 2009 жылы алғашқы Лантос Адам құқықтары сыйлығы 14-ші Далай-ламаға табысталды. 2011 жылы Будапештте институт құрылды, ол Орталық және Шығыс Еуропа мен әлемдегі төзімділікті насихаттауға және аз ұлт өкілдерінің мүдделерін қорғауға бағытталған. Лантостың қызы Катрина Лантос Светт – Қордың президенті және бас директоры. 2011 жылдың 10 қыркүйегінде Peninsula Humane Society & SPCA Том және Аннет Лантос Аталымындағы Инабат орталығын ресми түрде ашты, ол Калифорния штатының Берлингем қаласындағы 1450 Rollins Road мекенжайында орналасқан. Бұл нысанды «Оракул» компаниясының негізін қалаушы Ларри Эллисон және оның әйелі Мелани Лантос отбасының құрметіне берілген қаржылық сыйлықпен қаржыландырды. Сан-Францисконың оңтүстігінде орналасқан Том Лантос туннельдері, сондай-ақ Израильдің Нетания қаласындағы бір көше марқұм конгрессменнің есімімен аталады. BBYO, Inc. (бұрынғы B'nai B'rith Жастар ұйымы) бөлімшесі Том Лантостың мұрасын құрметтеп, бөлімге оның есімін берді. Lantos AZA #2539 қазір Мэриленд штатының Роквилл аймағында қарқынды дамуда. Будапешт 2016 жылы Лантостың құрметіне қаланың бір даңғылын атады. Лантос Венгрияның ең жоғары азаматтық наградасы – «Ұлы крест» орденімен марапатталды.

On January 2, 2008, after having been diagnosed with esophageal cancer, Lantos announced he would not run for a 15th term in the House, but planned to complete his final term. In his statement, he said:

blockquote|It is only in the United States that a penniless survivor of the Holocaust and a fighter in the anti Nazi underground could have received an education, raised a family, and had the privilege of serving the last three decades of his life as a Member of Congress. I will never be able to express fully my profoundly felt gratitude to this great country." A memorial service was held for Lantos on February 14, 2008, at Statuary Hall in the Capitol. Speakers included Senator Joe Biden, Bono of U2, Rep. Steny Hoyer, UN Secretary General Ban Ki moon, Israeli foreign minister Tzipi Livni, Speaker Nancy Pelosi, Secretary of State Condoleezza Rice, Rep. Christopher Shays and Elie Wiesel. He was buried in Congressional Cemetery in Washington, D. C.

A special election was held to fill his seat on April 8, 2008, and was won by former State Senator Jackie Speier, whom Lantos had endorsed. On June 19, 2008, Bush posthumously awarded Lantos the Medal of Freedom. In a ceremony at the White House, Bush stated "We miss his vigorous defense of human rights and his powerful witness for the cause of human freedom. For a lifetime of leadership, for his commitment to liberty, and for his devoted service to his adopted nation, I am proud to award the Presidential Medal of Freedom, posthumously, to Tom Lantos, and proud that his loving wife Annette will receive the award on behalf of his family." In 2008, the Congressional Human Rights Caucus, which he founded in 1983, was renamed The Tom Lantos Human Rights Commission. Its mission is partly "to promote, defend and advocate internationally recognized human rights." The first Lantos Human Rights Prize was presented to the 14th Dalai Lama in 2009. In 2011, the institute was set up in Budapest to promote tolerance and support minority issues in central and eastern Europe and in the world. Lantos's daughter, Katrina Lantos Swett, serves as the Foundation's president and CEO. On September 10, 2011, the Peninsula Humane Society & SPCA officially opened the Tom and Annette Lantos Center for Compassion, located at 1450 Rollins Road in Burlingame, California. The facility was funded with a naming gift in the Lantos's honor by Oracle founder, Larry Ellison, and his wife, Melanie. Tom Lantos Tunnels south of San Francisco have been named after the late Congressman, as has a street in Netanya, Israel. BBYO, Inc. (formerly B'nai B'rith Youth Organization) chapter honored Tom Lantos's legacy by naming the chapter in his honor. Lantos AZA #2539 now thrives in the Rockville, Maryland, area. Budapest named a promenade in the city in honor of Lantos in 2016. Lantos received the Grand Cross, Hungary's highest civilian honor.

Даулар

1996 жылы Filegate скандалын тергеу кезінде Лантос куәгер Крейг Ливингстонға: «Сізден әлдеқайда жоғары тұрған, адмирал Борда тіпті ұсақ қателік жасаған болса да, өзін-өзі өлтірді» деді. Әскери-теңіз күштерінің бас штабы болған Боорда, «Combat V» орденін тағу құқығына күмән туғаннан кейін өз өмірін өз қолымен аяқтады. Лантостың бұл сөзін кейбір адамдар (оның ішінде конгрессмен Джо Скарборо) сынға алды. 2000 жылдың 3 мамырында Лантос Капитолий төбесінде автокөлікті жүргізу кезінде апатқа ұшырады. Ол жас баланың аяғын басып, көлігін тоқтатпады және кейіннен абайсыздықпен жүргізгені үшін айыппұл төледі. 2002 жылы Халықаралық қатынастар жөніндегі палата комитетінің мүшесі Лантос Израиль Кнессетінің Еңбек партиясының өкілі Колетт Авиталдың қолын ұстап, «Хаарец» газетінің мәліметінше, оны былай деп жұбатты: «Сүйікті Колетт, уайымдамаңыз. Саддаммен сізге ешқандай мәселе болмайды. Біз одан жақын арада құтылып қаламыз. Оның орнына бізге де, сізге де пайдалы болатын батысшыл диктаторды тағайындаймыз». Кейіннен ол бұл сөздерді жоққа шығарды, бірақ Авитал оны сол жылы Лантосқа қарсы кандидат болған Либертариандық партия өкілі Маад Х. Абу Газалахтың кеңесшісі Бен Терралл растады. 2007 жылдың маусым айында Лантос коммунизм құрбандарының ескерткішінің ашылу салтанатында Германияның бұрынғы канцлері Герхард Шредерді «саяси әйел» деп атады, бұл Германия үкіметінің наразылығын тудырды. Лантос Шредердің Ресейдегі энергетикалық бизнеспен байланысын айта келіп, бұл сөздің әйелдерді ренжітетінін атап өтті. 2007 жылдың қазан айында голланд парламентінің өкілдері Лантос оларды қорлағандығын мәлімдеді, ол Терроризмге қарсы күрес тақырыбын талқылағанда Нидерландының Екінші дүниежүзілік соғыста азат етілгендіктен АҚШ-қа көмектесуі керек деді, сондай-ақ «Еуропа Аушвицке қарағанда Гвантанамо шығанағына көбірек ашуланды» деді. 2008 жылдың 6 қаңтарында ФБР-дің құпия ақпарат берушісі Сибел Эдмондс Лантостың суретін өзінің веб-сайтында жарияланған «Мемлекеттік құпиялар галереясына» қосты, онда оның ісіне қатысты тұлғалардың суреттері жиналған. 2009 жылдың 8 тамызында ол Шмидт пен Крикориан ісі бойынша Огайо сайлау комиссиясының алдында куәлік берген кезде Лантос және басқалар туралы ант беріп мәлімдеді, ол оның «пара берумен ғана емес, сонымен қатар АҚШ-тың жоғары құпиялы ақпаратты және қару-жарақ технологияларын Израиль мен Түркияға беруімен, сондай-ақ басқа да ауыр қылмыстармен» күдіктелгенін айтты.

During a 1996 congressional inquiry into the Filegate scandal, Lantos told witness Craig Livingstone that "with an infinitely more distinguished public record than yours, Admiral Boorda committed suicide when he may have committed a minor mistake". Boorda, the Chief of Naval Operations, had taken his own life after his right to wear Combat V decorations had been questioned. Lantos was criticized by some (including fellow Congressman Joe Scarborough) for this comment. On May 3, 2000, Lantos was involved in an automobile accident while driving on Capitol Hill. He drove over a young boy's foot and then failed to stop his vehicle and was later fined over the incident for inattentive driving. In 2002, Lantos, who was on the House Committee on International Affairs, took Colette Avital, a Labor Party member of the Israeli Knesset, by the hand and, according to Haaretz, tried to reassure her with these words: "My dear Colette, don't worry. You won't have any problem with Saddam. We'll be rid of the bastard soon enough. And in his place we'll install a pro Western dictator, who will be good for us and for you." He later denied saying this, but Avital confirmed it, according to Ben Terrall, an adviser to Maad H. Abu Ghazalah, a Libertarian Party candidate who ran against Lantos that year. In June 2007, Lantos called former German Chancellor Gerhard Schröder a "political prostitute" at the dedication ceremony of the Victims of Communism Memorial, which caused a political backlash from the German government. Lantos was referring to Schröder's ties to energy business in Russia, and remarked that this appellation would offend prostitutes. In October 2007, Dutch parliamentarians said Lantos insulted them while discussing the War on Terror by stating that the Netherlands had to help the United States because it liberated them in World War II, while adding that "Europe was not as outraged by Auschwitz as by Guantanamo Bay." On January 6, 2008, FBI whistleblower Sibel Edmonds included Lantos's photograph among others featured in the "State Secrets Privilege Gallery" posted on her website, composing images of figures considered to be relevant to her case. On August 8, 2009, she gave sworn testimony about Lantos and others during a witness deposition before the Ohio Elections Commission in the Schmidt v. Krikorian case, in which she alleged that he had engaged in "[N]ot only bribe[ry], but also disclosing highest level protected U. S. intelligence and weapons technology information both to Israel and to Turkey. other very serious criminal conduct."

Сайлау тарихы

+: Нәтижелері 1980–1990 жылдар Демократтық дауыс % Республикалық дауыс % Үшінші партия дауыс % Үшінші партия дауыс % 1980 Том Лантос 85,823 46% Билл Ройер 80,100 43% Уилсон Бранч Бейбітшілік және еркіндік 13,723 7% Уильям С. Уэйд, кіші Либертариан 3,816 2%* 1982 Том Лантос 109,812 57% Билл Ройер 76,462 40% Чак Олсон Либертариан 2,920 2% Уилсон Бранч Бейбітшілік және еркіндік 1,928 1%* 1984 Том Лантос 147,607 70% Джек Хики 59,625 28% Николас В. Кудровзефф Америкалық тәуелсіз 3,883 2% 1986 Том Лантос 112,380 74% Билл Кураиши 39,315 26% 1988 Том Лантос 145,484 71% Билл Кураиши 50,050 24% Билл Уэйд Либертариан 4,683 2% Виктор Мартинес Бейбітшілік және еркіндік 2,906 1%* 1990 Том Лантос 105,029 66% Билл Кураиши 45,818 29% Джун Р. Генис Либертариан 8,518 5% *Ескерту: 1980 жылы Николас В. Кудровзефф, Америкалық тәуелсіз партиясы, 1,550 дауыс (1%) алды. 1982 жылы Николас В. Кудровзефф, Америкалық тәуелсіз партиясы, 1,250 дауыс (1%) алды. 1988 жылы Николас В. Кудровзефф, Америкалық тәуелсіз партиясы, 1,893 дауыс (1%) алды. +: Нәтижелері 1992–2006 жылдар Демократтық дауыс % Республикалық дауыс % Үшінші партия дауыс % Үшінші партия дауыс % 1992 Том Лантос 157,205 69% Джим Томлин 53,278 23% Мэри Уэлдон Бейбітшілік және еркіндік 10,142 4% Джордж О'Брайен Либертариан 7,782 3% 1994 Том Лантос 118,408 67% Дебора Уайлдер 57,228 33% 1996 Том Лантос 149,049 72% Шторм Дженкинс 49,276 24% Кристофер В. А. Шмидт Либертариан 6,111 3% Ричард Борг Табиғи құқық 3,472 2% 1998 Том Лантос 128,135 74% Роберт Эванс, кіші 36,562 21% Майкл Дж. Молони Либертариан 8,515 5% 2000 Том Лантос 158,404 75% Майк Гарза 44,162 21% Барбара Дж. Лесс Либертариан 6,431 3% Рифкин Янг Табиғи құқық 3,559 2% 2002 Том Лантос 105,597 68% Майкл Молони 38,381 25% Маад Х. Абу Газала Либертариан 11,006 7% 2004 Том Лантос 171,852 68% Майк Гарза 52,593 21% Пэт Грей Жасұл 23,038 9% Харланд Харрисон Либертариан 5,116 2% 2006 Том Лантос 138,650 76% Майкл Молони 43,674 24%