Мэттью Стюарт: Шотланд математигі және дін қызметкері

Кіріспе

Шотланд математигі (1717–1785)

Мэтью Стюарт FRS FRSE (1717–1785) – шотланд математигі және Шотландия шіркеуінің пасторы.

Өмір

Ол 1717 жылдың 15 қаңтарында Бьют аралындағы Ротсейдегі пасторлық үйінде дүниеге келді, ол жергілікті пастор Дугальд Стюарт пен оның әйелі Джанет Баннантиннің ұлы еді. Ол Ротсей грамматикалық мектебінде білім алды, содан кейін 1734 жылы Глазго университетіне түсіп, философ Фрэнсис Хатчесон мен математик Роберт Симсоннан сабақ алды. Симсон мен Стюарт арасында тығыз достық қалыптасты, оның бір себебі Александриялық Паппқа деген өзара құрметі болды, нәтижесінде жылдар бойы Пергалық Аполлонийдің «De Locis Planis» және Евклидтің «Поризмдері» туралы көптеген қызықты хат алмасулар өтті. Бұл хаттар Стюарттың 1743 жылдың мамырынан бастап бірнеше апта Глазгода Роберт Симсонға 1749 жылы жарық көрген «Apollonii Pergaei locorum planorum libri II» еңбегін дайындауға көмектескенін көрсетеді. Дегенмен, әкесі оны дін қызметкері болуға көндірді (бұл дін қызметкерлері отбасындағы әдеттегі үміт еді). Ол 1742/43 жылдары Эдинбург университетінде теологияны оқыды, сонымен қатар Колин Маклориннің математика лекцияларын тыңдады. 1744 жылдың мамырында Дунон шіркеуінің пресвитериі оған лицензия берді және бір жылдан кейін Думбартонширдегі Роснеатта пастор болды. 1746 жылы Колин Маклорин қайтыс болғаннан кейін Эдинбург университетіндегі математика профессоры лауазымы бос қалды, және бір жылдан кейін Стюарт математика профессоры болу үшін дін қызметін тастады. Оның ең белгілі еңбегі «Математиканың жоғары бөлімдерінде едәуір пайдалы кейбір жалпы теоремалар» жариялануы оған осы лауазымды алуға көмектескен болуы мүмкін. Бұл кітап Роберт Симсонның кейбір идеяларын дамытты және ең көп танымал II-ұсынысымен белгілі, қазірде Стюарт теоремасы деп аталады, ол үшбұрыштағы өлшемдерді төбесінен өтетін қосымша сызықпен байланыстырады. Стюарт 1756 жылы геометриялық әдістерді қолдана отырып Кеплер мәселесін шешуді ұсынды, сондай-ақ 1761 жылы планеталардың қозғалысы және бір планетаның екінші планетаға тигізетін бұзылысы туралы кітап, ал 1763 жылы «Физикалық және математикалық трактаттар» және «Ауырлық теориясымен анықталған Күннен Жерге дейінгі қашықтық» деген қосымша жариялады. Соңғы еңбекте қашықтық 25%-дан астам жоғары бағаланған, оның геометриялық әдісі тым қарапайым болды деп сынға ұшырады. 1772 жылы оның денсаулығы нашарлай бастады және Эдинбургтегі профессорлық міндеттері бастапқыда бөлісілді, содан кейін оның ұлы Дугальд Стюарт оларды өз мойнына алды, ол кейіннен көрнекті шотланд философына айналды. Мэтью 1775 жылы оқытуды тоқтатты, бірақ Эдинбург қоғамындағы рөлін жалғастырды, ең бастысы 1783 жылы Эдинбург Корольдік қоғамын құруға бірлесіп қатысты және полковник Мэтью Стюарттың (шамамен 1784-1851) әкесі болды.

He was born in the manse at Rothesay, on the Isle of Bute, on 15 January 1717, the son of Rev Dugald Stewart, the local minister, and his wife, Janet Bannantyne. He was educated at Rothesay Grammar School, then entered the University of Glasgow in 1734, where he studied under the philosopher Francis Hutcheson and the mathematician Robert Simson, the latter from whom he studied ancient geometry. A close friendship developed between Simson and Stewart, in part because of their mutual admiration of Pappus of Alexandria, which resulted in many curious communications with respect to the De Locis Planis of Apollonius of Perga and the Porisms of Euclid over the years. This correspondence suggests that Stewart spent several weeks in Glasgow starting May 1743 assisting Robert Simson in the production of his Apollonii Pergaei locorum planorum libri II, which was published in 1749. However, his father persuaded him to enter the ministry (this was a normal father son expectation in the ministry). He studied Divinity at Edinburgh University in the year 1742/43 also attending maths lectures under Colin Maclaurin. He was licensed by the Presbytery of the Church of Scotland of Dunoon in May 1744, and became a minister at Rosneath in Dumbartonshire one year later. In 1746, following the death of Colin Maclaurin, the chair as Professor of Mathematics became vacant at Edinburgh University and just over one year later Stewart left the ministry to become Professor of Mathematics. Publication of his best known work, Some General Theorems of Considerable use in the Higher Parts of Mathematics may have helped him secure the post. This book extended some ideas of Robert Simson and is best known for proposition II, or what is now known as Stewart's theorem, which relates measurements on a triangle to an additional line through a vertex. Stewart also provided a solution to Kepler's problem using geometrical methods in 1756, and a book describing planetary motion and the perturbation of one planet on another in 1761, along with a supplement on the distance between the Sun and Earth in 1763, Tracts Physical and Mathematical and The Distance of the Sun from the Earth determined by the Theory of Gravity respectively. The latter work overestimated the distance by more than 25%, for which his geometrical method received some criticism for being oversimplified. In 1772 his health began to deteriorate and his duties as professor at Edinburgh were initially shared, then taken over by, his son Dugald Stewart, who later became a prominent Scottish philosopher. Matthew ceased teaching in 1775 but continued to play a role in Edinburgh society, most notably being a joint founder of the Royal Society of Edinburgh in 1783. and grandfather of Colonel Matthew Stewart (c.1784 1851).

Фримасондық

Стюарт шотланд масоны болған. Ол 1835 жылдың 28 қарашасында «Канонгейт Килвиннинг» ложасы, № 2-де қабылданып, дәрежеге ие болған. Оның ұлы, белгілі философ Дугальд Стюарт та осы ложаның мүшесі болған (1775).

Өлім

Ол 1785 жылдың 23 қаңтарында Айрширдегі Катрин қаласында қайтыс болды, бірақ Эдинбург орталығындағы Грейфриарс зиратында жерленді. Қоршау тастарға қатаң шектеулер салынған кезеңде (фактычески тыйым салынған) болғандықтан, қабірі белгіленбеген.